Maandag 25/01/2021

AchtergrondAngststoornis

Als angst je leven overneemt: ‘Ik was ervan overtuigd dat ik ieder moment een hartaanval kon krijgen’

Beeld ter illustratie.Beeld Getty Images

‘Ik heb mij laten opnemen in een psychiatrische afdeling om van mijn angsten af te komen.’ De bekentenis van VTM-presentator en komiek Jens Dendoncker beroert Vlaanderen. Acht procent van de bevolking kampt met een angststoornis. Maar wat houdt dat in?

24 uur voor de apotheose van Rode Neuzen Dag, de benefietactie van VTM en Qmusic om jongeren mentaal en fysiek sterker te maken, postte ambassadeur Jens Dendoncker zijn opvallende mededeling op Instagram. “De angstgevoelens sluimerden al langer en de laatste weken was het voor mij en mijn omgeving duidelijk dat er stappen moesten worden ondernomen.”

Het is vrij uitzonderlijk dat Dendoncker nu met zijn crisis naar buiten treedt. Vaak getuigen BV’s pas achteraf over psychische moeilijkheden, als alles weer wat beter gaat. Zo legden presentatoren Lieven Scheire en Otto-Jan Ham al hun angsten op tafel. Actrice en auteur Leen Dendievel (37) schreef er met Asem een boek over. “Drie jaar geleden was ik doordrongen van de angst dat ik op ieder moment een hartaanval kon krijgen”, zegt ze.

Volgens Statistiek Vlaanderen kampt 8 procent van de Vlamingen ouder dan 15 jaar met een angststoornis. We ervaren allemaal angsten, maar twee ingrediënten maken het tot een stoornis, zegt psychologe Marieke Impens van The Human Link, een expertisecentrum rond stress, angst en trauma in Antwerpen. “Eerste factor: wanneer de angst niet meer in verhouding staat tot de dreiging. Als je ’s nachts alleen door een park wandelt, is het zeer normaal om wat bang te zijn. Maar als je continu schrik hebt om gek te worden of over te geven, wordt het problematisch.”

Traumatische gebeurtenis

Niemand wordt met angsten geboren, al is de ene er wel kwetsbaarder voor dan de andere. Een echte stoornis vloeit voort uit je opvoeding of een traumatische gebeurtenis. Zo stierf Leen Dendievels vader aan een hartaderbreuk. Jaren later werd haar angst ervoor zo groot dat ze last kreeg van paniekaanvallen. “Beeld je het moment in je leven in waar je het meest zenuwachtig was”, zegt Dendievel, die ook assistente in de psychologie is, daarover. “Moeite om adem te halen, droge mond, zweten, hartkloppingen. Dat maal duizend en niet goed weten waarom.”

Jens Dendoncker.Beeld VTM

Mensen leren zichzelf ‘trucjes’ aan om met hun angsten om te gaan. Als ze een spin zien, springen ze op een stoel of lopen ze naar de buren. Als ze bang zijn om over te geven, drinken ze misschien geen alcohol meer of eten ze nog amper. Impens: “Het is ontzettend gemakkelijk om jezelf dat gedrag aan te leren, maar nog veel moeilijker om ermee te stoppen. Vaak geraken mensen in een vicieuze cirkel waardoor ze alsmaar meer gaan vermijden en angstiger worden.”

Dat leidt tot het tweede punt: wanneer de klachten van die aard zijn dat je niet meer functioneert. Professor psychologie Filip Raes (KU Leuven): “Als je merkt dat je thuis of op het werk de boel niet meer gebolwerkt krijgt, is het tijd om naar hulpverlening te stappen.”

Jens Dendoncker heeft zich in een psychiatrische afdeling laten opnemen, maar het is belangrijk dat mensen met angsten zich daardoor niet laten afschrikken, zeggen psychologen. “Er zijn heel veel tussenstappen. Praten met een psycholoog is er een van.”

Wie minder angstig wil zijn, moet zichzelf blootstellen. Filip Raes: “Bij exposuretherapie ga je situaties of contexten opzoeken waar je net bang voor bent. Je gaat de vermijding opgeven. Want vermijding houdt de angst alleen maar in stand.”

Schrik om gek te worden

Als je schrik hebt voor honden, begin je met naar foto’s van puppy’s te kijken, maar wat doe je als je schrik hebt voor iets abstracters als gek worden? Dat vergt wat creativiteit van de therapeut, zegt Marieke Impens. “Er zijn geen twee mensen met dezelfde angsten. Voor de therapeut is het telkens opnieuw zoeken naar manieren om hen ermee te confronteren.”

Verrassend genoeg hebben we volgens psychologen minder last van angststoornissen in coronatijden. Impens: “Doordat er zoveel beperkingen worden opgelegd, kunnen mensen nu naar hartelust vermijden. Mensen die bang zijn van sociale contacten hoeven nu niet meer in een volle vergaderzaal te zitten. Mensen die bang zijn van files, hoeven niet in de auto te springen. Eenmaal de regels worden opgeheven, verwacht ik een serieuze toename.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234