Woensdag 29/01/2020

aanslagen parijs

Als alleen de stilte overblijft

Rouwende Parisiens stromen samen aan de plaatsen des onheils, zoals het restaurant La Belle équipe en de concertzaal Bataclan. Beeld Franky Verdickt

Diepe rouw. On-Franse stilte. Stokkende verklaringen. De sfeer in het immer levendige Parijse centrum was dit weekend niet wezenlijk anders dan die in de grauwe banlieues. Parijs lijkt getroffen door een drama dat geen slogans verdraagt.

Zondagochtend in Evry, een onherbergzame banlieue 20 kilometer ten zuiden van Parijs.

Het relatief grote Evry grenst aan het kleine Courcouronnes, een niet minder onaangename plek die gisteren plots opdook in het wereldnieuws omdat een van de terroristen, de 29-jarige Omar Ismaël Mostefai, hier geboren en getogen is. Later bleek nog dat een van zijn slachtoffers een jonge Tunesische is. Uit Evry.

Een kille wind blaast tussen grote, droef stemmende woonblokken, op de Place des Droits de l'Homme is het leeg en stil. Maar dan luiden de klokken. Het zijn die van de immense Cathédrale de la Résurrection, waar dadelijk de zondagsmis begint. In geen tijd loopt hij vol met gelovigen. Blanken, Aziaten, maar vooral zwarten.

Aangespoord door een gospelkoor en een pastoor die soms vruchteloos moet zoeken naar het juiste woord, zullen ze één uur lang intens bidden en zingen. "Eén ding mogen wij hier niet vergeten", zegt de pastoor. "De gruwel die ons vrijdag zo hard in het gezicht heeft geslagen, die is voor mensen elders op deze planeet de dagelijkse realiteit. Laten wij ook bidden voor hen."

Beeld Franky Verdickt
Stilte en tranen zijn alomtegenwoordig in Parijs. Beeld Franky Verdickt

Huilende bikers

Straks nog meer over Evry, maar eerst nog eens terug naar het centrum van Parijs. In normale omstandigheden is dat een reis naar een andere planeet, maar niet het afgelopen weekend. Want de atmosfeer in de Cathédrale, die verschilde niet wezenljk van die aan de beroemde Place de la République, een dag eerder.

Geen 12 uur na de aanslagen en ondanks een samenscholingsverbod waren hier toen al honderden mensen samengekomen rond het monument voor liberté, égalité, fraternité. Verbleekte Je suis Charlie-affiches herinneren eraan dat deze stad tien maanden geleden al door een gewelddadige aanslag werd getroffen.

Deze aanslag is anders. Nog veel grootschaliger. Niet gericht, en dus zo mogelijk nog zinlozer. Tien maanden geleden was de Place de la République de plek waar duizenden Fransen samenkwamen om hun afkeer uit te schreeuwen. Vandaag overheerst hier de stilte. De tristesse. Dit lijkt een drama dat geen slogans verdraagt.

Een boogscheut verderop ligt concertzaal Bataclan, vandaag ook omgeven door een zee van bloemen en tranen. En er is ook dat schijnbaar banale, maar misschien net daarom zo hartverscheurende beeld: een achtergebleven paar hippe Nikes, naast een hoopje bebloede windels.

Dan baant plots een veertigtal stevige kerels zich een weg door de mensenzee. Leden van de Féderation des Bikers de France. Hun voorzitter, tranen in de ogen, vertelt de toegesnelde journalisten dat ze hier hulde komen brengen aan een kameraad, een fan van Eagles of Death Metal.

De slachtpartij in de Bataclan lijkt een ander gruwelijk drama wat te overschaduwen. In de rue de Charonne, een van de meest levendige straten van het even populaire als multiculturele elfde arrondissement, werd vrijdagavond drie minuten lang gevuurd op het terras van restaurant Le Belle équipe. Negentien mensen lieten het leven.

Een beeld van de troosteloze banlieue Courcouronnes, waar een van de daders opgroeide. Beeld Franky Verdickt

Imam, rabbijn en bisschop

Véronique, een wat oudere maar bijzonder kwieke buurtbewoner, was al enkele uren na het drama naar deze plek gekomen. Meer dan acht uur staat ze hier al, ze wil hier ook de nacht doorbrengen. In een kogelgat in de vitrine heeft ze een rode roos geduwd. Daarnaast een kleine, maar dwingende boodschap. "Au nom de quoi?"

Nog eens Evry, zondagmiddag. In de buurt van de Cathédral, pal op de grens met Courcouronnes, staat een enorme moskee. Hier ontmoeten we Khalil Merroun, rector en vicevoorzitter van de moslimgemeenschap in Parijs. Die werd zaterdag uit zijn middagdutje gehaald door een bericht van zijn zoon. Die was te weten gekomen dat Omar Ismaël Mostefai, een van de terroristen, is opgegroeid in Courcouronnes. Merroun: "Ik had zijn naam al wel eens gehoord, maar ik kan me hem niet voor de geest halen. Blijkbaar is hij een tiental jaar geleden verhuisd naar Chartres, en daar geradicaliseerd."

Hebben de moskeeën daarin een rol gespeeld? Merroun schudt het hoofd. "Het zijn niet onze moskeeën die deze jongens indoctrineren. Ik ken maar één imam die oproept tot de jihad. De naam van die imam is Google. Het is via Google dat onze kwetsbaarste jongeren aangesproken worden met een belofte van rijkdom, seks en status. In het slechtste geval zullen ze de martelaarsdood sterven, maar die dood vrezen ze uiteraard niet."

Merroun zal met de rabbijn en de bisschop van Evry vandaag een dienst verzorgen in de Cathédrale. Merroun gaat er een vers uit de Koran voordragen. "Het gaat erover dat moslims geen andere mensen mogen doden, omdat Allah de mensen heeft geschapen." Een mooie boodschap, maar of Parijs er vandaag iets aan heeft?

Sinds de aanslagen op Charlie Hebdo wordt Merroun begeleid door bodyguards. "Omdat de autoriteiten mij verplicht hebben, want bang ben ik niet. Bovendien heb ik sinds de aanslagen op Charlie Hebdo een omslag gezien. Sindsdien heb ik in Frankrijk nauwelijks nog media of politici gehoord die met de beschuldigende vinger naar moslims wijzen. Op het Front National na heeft ook nu niemand dat gedaan. Ik denk dat men het stilaan begrepen heeft. IS wil onze samenleving verdelen. Dat is hun doel. Wie een verband legt tussen deze gruwelijke daden en de islam, die trapt in die val. Ik kan alleen maar hopen en bidden dat het Franse volk dat ook wil begrijpen."

Halfacht zondagavond, de Cathédrale van Evry is voor de tweede keer volgelopen. Moslims vallen hier in de armen van katholieken. Hartverwarmend, maar of het helpt? Een Syrische christen naast ons schudt het hoofd, wijst naar de geestelijken op het altaar. "Ik vrees dat zij daar dit niet opgelost krijgen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234