Vrijdag 23/07/2021

Almaar meer niet-rokers krijgen af te rekenen met longkanker

Professor Vansteenkiste: 'Er duikt een nieuw type longkanker op bij mensen die niet of weinig gerookt hebben, vooral vrouwen tussen 40 en 60'

Longartsen zien het aantal niet-rokers met longkanker de laatste jaren opvallend sterk stijgen. 'Tot vijftien jaar geleden waren onze patiënten bijna zonder uitzondering zware rokers. Nu zijn tien à vijftien procent van onze patiënten mensen die geen sigaret aanraken.'

DOOR SOFIE VANDEN BOSSCHE

Leuven l Volgens oncoloog Johan Vansteenkiste (KU Leuven). Passief meeroken en een verslechterende luchtkwaliteit zijn waarschijnlijk de oorzaken.

Longarts Nico van Zandwijk van het Nederlands Kanker Instituut uitte afgelopen weekend zijn bezorgdheid in de Nederlandse krant Het Parool. Hij en zijn collega's zien het aantal niet-rokers met longkanker de laatste jaren sterk stijgen. Vooral vrouwen zouden getroffen worden door de tumor.

Niet alleen in Nederland maakt longkanker steeds meer slachtoffers onder niet-rokers. In de Verenigde Staten wordt de ontwikkeling al langer bestudeerd. Daar heeft maar liefst een kwart van de longkankerpatiënten nog nooit een sigaret aangeraakt. Een bekend slachtoffer daar was Dana Reeve, de weduwe van Christopher Reeve, die in 2006 op 44-jarige leeftijd geveld werd door longkanker, al had ze nooit gerookt.

Ook wij ontsnappen niet aan die evolutie. Professor Johan Vansteenkiste, respiratoir oncoloog aan de KU Leuven, kan dat bevestigen. "Of er studies over bestaan? Studies heb je daar niet voor nodig. Ook wij merken dat", zegt hij. "Vijftien jaar geleden waren bijna al onze patiënten hevig rokende mannen tussen de 60 en de 70 jaar oud. Nu duikt er een ander type longkanker op. Met name bij mensen die niet of heel weinig gerookt hebben, vooral vrouwen tussen de 40 en de 60 jaar oud. Het is een type longkanker dat we vijftien jaar geleden niet zagen, maar nu tien à vijftien procent van onze patiënten treft."

Volgens professor Vansteenkiste is het niet zo dat het aantal mensen met longkanker stijgt, maar de verhoudingen verschuiven in het nadeel van vrouwelijke niet-rokers. "Het aantal rokers neemt af, dus ook het aantal rokers met longkanker, maar de proporties veranderen. In het voordeel van het nieuwe type en in het nadeel van vrouwen." Waarom vooral vrouwen er gevoelig voor zijn, is nog niet helemaal duidelijk, maar waarschijnlijk heeft dat iets met de interactie met vrouwelijke hormonen te maken.

De tumor die hen treft, is niet helemaal dezelfde als de tumor die in het lichaam van rokers woekert. Wetenschappers, die de evolutie al een hele tijd geleden vaststelden, legden zich de laatste vijf jaar toe op de studie van de tumor. "De laatste vijf jaar is het moleculaire mechanisme van de tumor beter en beter ontrafeld", vertelt professor Vansteenkiste. "We wisten al heel goed wat rook precies doet met een longtumor, welke veranderingen die cellen doormaken. Nu weten we dat ook van deze nieuwe soort longtumor. Het mechanisme is heel verschillend."

Nog een wezenlijk verschil tussen de twee types longkanker is dat de nieuwe variant zich iets makkelijker laat bestrijden. "Met de juiste medicatie kunnen we niet-rokers met longkanker gedurende een aantal jaren een goede levenskwaliteit bieden. Dat is minder makkelijk bij rokers", zegt professor Vansteenkiste. "Zowel de kwaliteit als kwantiteit van leven ligt hoger bij hen. Ook als de kanker verspreid is, kan men de slachtoffers weliswaar niet genezen, maar leven ze langer goed. De basisbehandeling voor rokers bestaat uit chirurgie, straling en chemo. Niet-rokers kunnen we nieuwe moleculaire middelen geven die inwerken op de groeifactoren van de tumor. Het is een krachtige behandeling die goede resultaten geeft."

Vanwaar komt die nieuwe soort longkanker? Specialisten kunnen nog geen precies antwoord geven op die vraag, maar vermoeden wel waar de bui hangt. "De kwaliteit van de omgeving", stelt professor Vansteenkiste. "Dan heb ik het vooral aan de blootstelling aan rook - passief meeroken dus. Daarnaast zijn ook schadelijke stoffen in het werkmilieu schuldig - denk maar aan zware metalen, soorten plastic, asbest. Ten derde is er de algemene luchtkwaliteit. Dat geldt vooral voor de problematiek van fijn stof, waarvan aangetoond is dat het effecten op de gezondheid heeft." Het fenomeen is tot nu toe vooral bestudeerd in sterk geïndustrialiseerde gebieden en hangt waarschijnlijk samen met de levensomstandigheden daar.

Om het nieuw type longkanker terug te dringen is volgens Vansteenkiste verder onderzoek nodig dat precies de oorzaken ervan vaststelt. "Maar vergeet niet dat nog altijd 85 procent van de longkankerslachtoffers rokers zijn. Daaromtrent worden al heel wat maatregelen genomen", zegt professor Vansteenkiste. "Ook wat passief roken betreft, denk maar aan de maatregelen die in de horeca getroffen worden. Maar wat de luchtkwaliteit betreft, gaat het natuurlijk over de brede milieuproblematiek."

Maar zoals het er nu uitziet, zal deze tendens zich voorlopig alleen maar verderzetten. "In bepaalde regio's van Azië loopt het aantal niet-rokers met longkanker op tot 25 procent van de patiënten met longkanker. Het ligt dus in de lijn van de verwachtingen dat de verschuiving zich zal voortzetten."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234