Dinsdag 07/12/2021

Allochtonen kiezen wél voor economische opleidingen

Allochtonen die in het hoger onderwijs instromen, kiezen voor richtingen met hoge status en economische waarde

Bilal Benyaich e.a. gaan in de clinch met Jan Denys

De dramatische werkloosheidsgraad onder hooggeschoolde allochtonen heeft veel pennen in beweging gebracht in De Morgen. In zijn stuk (DM 3/7) zegt Jan Denys, arbeidsmarktdeskundige bij Randstad, dat een focus op discriminatie weinig productief is. Er zouden immers nog vele andere redenen zijn voor de cijfers. Meer nog, Jan Denys noemt zo'n focus gevaarlijk, want het zou allochtonen kunnen ontmoedigen om te studeren.

Dat is natuurlijk de realiteit op haar kop zetten. Zowat alle (internationale) studies tonen aan dat discriminatie bij aanwerving dé hoofdoorzaak is van de werkloosheid bij hooggeschoolde allochtonen. Het is die realiteit die gevaarlijk is, niet het aanklagen ervan. Aanvullende analyses die het inderdaad vaak steriele debat kunnen ontrafelen zijn interessant, maar mogen ons niet van de essentie afleiden.

Denys vindt racisme geen afdoende verklaring en verschuift de aandacht naar de studiekeuze, de netwerken en de globale werking van de arbeidsmarkt. Over de studiekeuze stelt hij voor om na te gaan of die een rol zou kunnen spelen bij de werkloosheid onder allochtonen. Enkele naakte cijfers dan maar: in het academiejaar 2001-2002 studeerde 15,9 procent van de allochtonen aan de VUB rechten (11 procent autochtonen), gevolgd door toegepaste economische wetenschappen met 9,3 procent (een richting die niet in de top vijf staat bij autochtone studenten). Dit maakt duidelijk dat allochtonen die in het hoger onderwijs instromen, kiezen voor richtingen met hoge status en economische waarde.

Die these uit het caseonderzoek van Almaci (VUB, 2003) werd bevestigd door een recent interuniversitair onderzoek (OBPWO, 2007). De conclusie voor de Vlaamse hogeronderwijsruimte klonk als volgt: "Het populairst zijn de economische richtingen gevolgd door rechten en sociale richtingen (psychologie en pedagogie). De studievoorkeur van allochtonen is anders dan die van de autochtonen. Autochtonen kiezen minder uitgesproken voor economische opleidingen."

In feite is dat een zeer logische keuze: studierichtingen met een hoge status zijn voor tweede- en derdegeneratie-Belgen vaak de enige manier om sociaal mobieler te worden (emancipatie). Daarnaast kan het tijdens de studies 'verloren' inkomen achteraf makkelijker worden ingehaald gezien de loonniveaus in die sectoren.

Bovendien stelt Jan Denys dat zijn twee overige factoren (netwerken en de arbeidsmarkt) niets met discriminatie te maken zouden hebben. Dat is een minimalistische visie op discriminatie. Het reduceert discriminatie tot een individuele intentie in plaats van ze te zien als een structureel probleem van de arbeidsmarkt.

Ook vrouwen hebben op de arbeidsmarkt al decennia te lijden onder de aanwervingen via eigen (mannelijke) netwerken van de werkgever. Die realiteit wordt door de ruime samenleving als een legitieme klacht aanvaard. Als het evenwel over allochtonen gaat, mag dat blijkbaar niet benoemd worden als structurele discriminatie, omdat dat 'gevaarlijk' en 'contraproductief' zou zijn.

Als meer dan de helft van de reële vacatures in dit land via gesloten netwerken ingevuld wordt, dienen we dan niet de term 'jobmarkt' in vraag te stellen? Als het al dan niet toetreden tot die netwerken een loutere verantwoordelijkheid is van de werkzoekende, zitten we dan niet ver van een gelijke toegang tot de 'arbeidsmarkt'? Volgende regel lijkt op de volgens Denys slecht functionerende Belgische arbeidsmarkt alvast wel zeer goed te werken: 'last in, first out'. Allochtonen zijn de laatsten om bij een hoogconjunctuur toe te treden, maar ook weer de eersten om bij een daaropvolgende laagconjunctuur buiten gezet te worden. Hooggeschoold of niet.

Denys klaagt over een gebrek aan creativiteit bij de analyses van de oorzaken. Als Kif Kif klagen we het gebrek aan creativiteit van de oplossingen aan. Dat een kleine organisatie als Kif Kif zich genoopt voelt om een voortrekkersrol te moeten spelen, zegt veel over de andere actoren op het veld. De tijd van de ronkende engagementen en de geldverslindende prestigeprojecten is definitief voorbij. Het moment is aangebroken om doordachte en integrale maatregelen te nemen die voelbare effecten hebben. Want zoals het nu loopt, zal tegen 2010 geen enkele van de doelstellingen worden gehaald: geen 4 procent allochtonen bij de overheid, geen evenredige arbeidsparticipatie voor alle kansengroepen en zeker geen 70 procent werkzaamheidsgraad. En wie is het grootste slachtoffer van dit debacle? Juist, de allochtone werkzoekende.

Bilal Benyaich, Dany Neudt en Ico Maly zijn verbonden aan het interculturele platform Kif Kif.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234