Donderdag 16/09/2021

Voor u uitgelegdPFOS-vervuiling

Alles wat u moet weten over PFOS: waarvoor wordt het gebruikt? En waarom is het gevaarlijk?

Het 3M-gebouw in Zwijndrecht. Beeld Joris Casaer
Het 3M-gebouw in Zwijndrecht.Beeld Joris Casaer

De PFOS-vervuiling in Zwijndrecht beheerst al weken het nieuws. Maar wat is PFOS eigenlijk precies? Waarom wordt het gebruikt? En wat heeft het te maken met de eieren in uw eigen tuin? We leggen het uit.

Wat is PFOS?

PFOS (PerFluorOctaanSulfonaten) behoren tot de familie van de PFAS, wat staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Dat is een groep chemische stoffen die de mens halverwege de twintigste eeuw heeft uitgevonden voor allerlei doeleinden.

Waarom wordt het gebruikt?

Er zijn heel wat voordelen aan PFOS: het is water-, vet- en vuilafstotend en brandwerend.

Waar zit het in?

Sinds halfweg vorige eeuw werden PFOS-chemicaliën toegevoegd aan tal van materialen: regenkleding, pannen, verf, voedselverpakkingen zoals pizzadozen en cosmetica. Ook in brandblusapparaten deed het goedje aardig dienst.

In ons land heeft de Amerikaanse multinational 3M decennialang PFOS geproduceerd in haar fabriek in Zwijndrecht.

Waarom is het gevaarlijk?

Net de hierboven geschetste voordelen zorgen ervoor dat de stof ook onverwoestbaar is. Daarom wordt gesproken over ‘forever chemicals’. Van nature is PFOS niet afbreekbaar en stapelt het zich dus jaar na jaar op in de natuur.

Blootstelling aan PFOS tast het centrale zenuwstelsel, de werking van de lever, het geheugen en ook de seksuele organen aan. Zo bleek dat bij muizen die dagelijks 10 milligram/kg PFOS binnenkregen, al na vijf weken de grootte van de teelballen en de aanmaak van sperma werd aangetast.

Het IARC, het International Agency for Research on Cancer, heeft PFOS bovendien erkend als een mogelijk kankerverwekkende stof. Bij mensen zijn daar vooralsnog geen harde bewijzen voor. Maar op basis van studies bij dieren hebben we wel alle reden om dat te vermoeden.

Ook op het immuunsysteem heeft PFOS invloed. Er zijn sterke aanwijzingen dat PFOS de werking van het immuunsysteem onderdrukt, waardoor ook vaccins minder effectief worden. Zo blijkt uit onderzoek bij 600 kinderen op de Faeröer-eilanden dat blootstelling aan PFOS de werking van vaccins tegen tetanus en difterie ondermijnt.

Waarom mogen we geen eigen eieren eten als we in de buurt van de 3M-fabriek in Zwijndrecht wonen?

Wie op anderhalve à vijf kilometer van de 3M-site woont, wordt afgeraden om zelfgeteelde eieren te consumeren. Op vijf à tien kilometer geldt er een maximum van één eitje per week.

Volgens de regering gaat het om voorzorgsmaatregelen. “Als er gaandeweg meer data en inzicht beschikbaar komt, worden deze maatregelen afgezwakt of verstrengd”, zegt Vlaams minister van Welzijn Wouter Beke (CD&V).

Blijft de bezorgdheid beperkt tot de omgeving van Zwijndrecht?

Neen. In een straal van vijftien kilometer laat de bijna dertig jaar lange productie van PFOS zich voelen, maar dat wil niet zeggen dat de rest van Vlaanderen gevrijwaard blijft. “Het zit helaas overal. Er is niet één Vlaming vrij van PFOS”, zegt toxicoloog Jan Tytgat van de KU Leuven.

“Iedere dag wordt een mens door te eten en drinken blootgesteld aan 60 nanogram PFOS per kilogram lichaamsgewicht. Bij kinderen komt dat het meest door aardappelen, gevolgd door vis- en schelpdieren, en dan pas groenten, fruit en eieren.”

null Beeld Joris Casaer
Beeld Joris Casaer
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234