Woensdag 20/11/2019

Alles op de juiste plaats

Vijf jaar geleden splitste Radiohead de massa op Rock Werchter een loodzware set in de maag, die zelfs van overtuigde fans het uiterste vergde. De revanche in het Sportpaleis was overtuigend.

Radiohead gewoon een rockgroep noemen, is de waarheid te kort doen. Goed, de band uit Oxford grossierde aanvankelijk in tamelijk traditionele Britpop, maar het duurde niet lang voor het vijftal zich aan de hand van klassieke platen als OK Computer en The Bends ontwikkelde tot een van de grootste bands ter wereld. Sindsdien is Radiohead geëvolueerd tot een collectief, een verzameling muzikanten die zich laten voortstuwen door een nauwelijks in te tomen drang naar avontuur en experiment.

Ook in het Sportpaleis, waar de groep in theorie de recentste cd The King of Limbs kwam promoten, toonde het vijfspan zich van zijn eigenzinnigste kant. Geen greatest hits, kortom. In plaats daarvan tastte Radiohead, aangevuld met Portishead-percussionist Clive Deamer, zijn eigen grenzen af middels donkere, soms wat claustrofobische songs, waarin knetterende elektronica en opzwepende percussie centraal stonden.

Abstract

Eigenlijk kon je in het Sportpaleis alleen maar ontzag hebben voor een band die ook ten overstaan van zijn eigen publiek voor de moeilijkste, maar boeiendste weg kiest. Op die manier speelden Thom Yorke en zijn vrienden sinds de millenniumwissel weliswaar een aanzienlijk deel van hun fans kwijt, maar dat blijft een relatief verlies voor een band die jaarlijks nog steeds een paar miljoen platen verkoopt.

Ook in Antwerpen waren alle 18.000 kaartjes op nauwelijks een half uur de deur uit. Bovendien werken de bandleden enkel nog volgens hun eigen voorwaarden: geen lange, slopende tournees meer, nauwelijks nog interviews, nieuwe muziek wordt in eerste instantie via een eigen label op de markt gebracht. Nooit eerder durfde een groep op dit niveau het aan om zich zo koppig, zo dwars op te stellen tegenover de muziekindustrie.

Radiohead is niet het soort band waar de muzikanten graag in de kijker lopen, en dat hebben de vijf dit keer opgelost met een oogverblindende videoshow, waarbij de leden vaak niet meer zijn dan piepkleine silhouetten in een gigantisch decor. Het deed ietwat abstract aan, een adjectief dat ook op de muziek slaat. Al vanaf openers 'Lotus Flower' en 'Bloom' merkte je dat gitaren steeds meer naar de achtergrond verdwijnen ten voordele van elektronica, keyboards en - vooral - opzwepende ritmes. De muziek was donker en broeierig, maar klonk vanaf de eerste noot even strak als ondeelbaar. De verdienste van drummer Phil Selway en bassist Colin Greenwood, die voor elke song een stevig fundament in de steigers zetten, waar de rest vervolgens op verder kon bouwen.

Intimiteit

Thom Yorke leek beter in zijn vel te zitten dan vroeger. Niet alleen kon er soms een introductie af, op de koop toe danste de zanger met de intrieste stem meer dan ooit tevoren. Naast hem bleef gitarist Jonny Greenwood druk in de weer met machientjes allerhande, zoals samplers, keyboards, synths.

Vaak was het optreden een hypnotiserende trip waarin je helemaal werd meegezogen. 'Weird Fishes' en 'The Gloaming' ratelden om onvermoeibare breakbeats, 'Myxomatosis' werd voortgestuwd door strak aangespannen gitaren, en in 'I Might Be Wrong' schemerde zelfs even de blues door. Verrassend: twee gloednieuwe nummers in de set, waarbij vooral de in elkaar kringelende stemmen van 'Identikit' meteen een diepe indruk nalieten.

Naar het einde van de set toe, en zeker tijdens de bisronde, kwamen er toch nog wat classics langs. Er was ruimte voor emotie in het breed meegescandeerde 'Karma Police', en in het explosieve 'Paranoid Android' mochten de versterkers helemaal open. 'Everything in It's Right Place' groeide door de ingenieuze manier waarop de stem van Yorke gesampled en geloopt werd opnieuw uit tot een kippenvelmoment. En met de laatste toegift, het verpletterende 'Idioteque', was de kater van Werchter helemaal doorgespoeld.

Als het over popmuziek gaat, heeft Radiohead niet alleen een nieuw wiel uitgevonden, maar ook een stevig chassis, een gestroomlijnde carrosserie, een ergonomisch stuur én een ecologische motor. Het is een band die tegen de stroom in blijft zwemmen, nog steeds de bakens verlegt, en de kunst beheerst om intimiteit te scheppen in een enorme bunker als het Sportpaleis. Dit was mijn zeventiende Radiohead-concert, en het leek in niets op de zestien voorgaande. Dat zegt genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234