Woensdag 11/12/2019

Italië

Alles lijkt mogelijk bij de Italiaanse verkiezingen

Silvio Berlusconi. Beeld Getty Images

Na een snoeiharde campagne zijn de diep verdeelde Italianen vandaag naar de stembus gegaan. Alles lijkt mogelijk. Zelfs dat de oude vos Silvio Berlusconi terugkeert.

Welke coalitie gaat Italië leiden? De laatste peilingen zijn van twee weken geleden, omdat de wet het verbiedt daarna nog tussenstanden te publiceren. Hoe de laatste verhoudingen precies liggen weet dus niemand, temeer omdat ruim eenderde van de Italianen twee weken geleden nog aan het zweven was. Ze kiezen vandaag 630 kamerleden en 315 senatoren. De stembureaus zijn vanavond tot 23 uur open. Daarna zijn grofweg drie scenario's mogelijk.

1. Rechts blok haalt meerderheid

Sinds de invoering van de nieuwe kieswet hebben Italiaanse partijen slechts 40 procent van de stemmen nodig voor een kamermeerderheid. Die wet is een ingewikkelde hybride van een districtenstelsel en evenredige vertegenwoordiging. Bovendien mag die 40 procent gehaald worden door een op voorhand gesloten coalitie van partijen.

Matteo Salvini van de Lega. Beeld EPA

De grootste partij van het land, de populistische Vijfsterrenbeweging, moet het zodoende in z'n eentje opnemen tegen twee coalities van meerdere partijen. Aan de ene kant staat verenigd rechts: vier partijen onder aanvoering van Silvio Berlusconi's Forza Italia en de extreemrechtse Lega. Aan de andere kant staat gematigd links: een groep splinterpartijen met als grootste de regeringspartij Partito Democratico (PD) van Matteo Renzi.

Tenzij de laatste peilingen er gigantisch naast zaten, maakt alleen het rechtse blok kans op 40 procent. Mocht dat gebeuren, dan hebben de partijen in die coalitie afgesproken dat degene met de meeste stemmen de premier levert. In het geval van de Lega is dat Matteo Salvini. Mocht Forza Italia winnen, dan wordt de huidige voorzitter van het Europees Parlement, Antonio Tajani, de nieuwe premier van Italië.

Lees ook: De terugkeer van Mussolini: hoe ‘Il Duce’ op de Italiaanse politiek blijft wegen

2. Coalitie-onderhandelingen

Als geen van de drieën de 40 procent haalt - het scenario waar de meeste politiek analisten rekening mee houden - moet Italië zich opmaken voor een moeizame en waarschijnlijk lange periode van coalitieonderhandelingen. Italiaanse politici staan al niet echt bekend om hun vermogen samen te werken, laat staan na een campagne die voor Italiaanse begrippen spijkerhard was.

De centrum-linkse PD en het rechtse Forza Italia zouden de handen ineen kunnen slaan, maar rechtse kiezers kunnen waarschijnlijk niet leven met een nieuw premierschap voor de verguisde Matteo Renzi. Net zoals linkse kiezers op hun beurt niet kunnen leven met een belastingverlaging tot 23 procent, laat staan met de deportatie van 600 duizend migranten.

Naast een samenwerking tussen PD en Forza Italia is er nog een tweede coalitie mogelijk: tussen de extreem-rechtse Lega en de ultrapopulistische Vijfsterrenbeweging. Analisten achten de kans hierop klein, maar sluiten hem niet uit. Beide partijen hebben soortgelijke ideeën over een aantal belangrijke thema's: de corruptie (kortwieken), migranten (strengere opstelling) en Europa (zéér sceptisch). Niet voor niets wordt deze samenwerking op voorhand 'het Europese horrorscenario' genoemd.

3. Nieuwe verkiezingen

Als niemand vanavond een meerderheid haalt en het geen van de partijen in de weken daarna lukt een coalitie te vormen, rest de president van Italië slechts één alternatief: nieuwe verkiezingen. Voor vrijwel iedereen is dat scenario onwenselijk, behalve voor de 81-jarige Silvio Berlusconi. Mochten er immers nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven, dan is het mogelijk dat die pas in 2019 worden gehouden. Vanwege een veroordeling wegens belastingfraude mag Berlusconi nu geen politiek ambt vervullen. Die straf is in 2019 afgelopen.

Het kan voor zijn Forza Italia een extra reden zijn eventuele coalitieonderhandelingen met de PD te laten mislukken. Sterker nog: in een radio-interview zei Berlusconi deze week dat hij, als zijn blok vandaag geen meerderheid haalt, vanaf volgend jaar gewoon weer klaar staat om zijn volk te dienen als premier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234