Zaterdag 06/06/2020

'Alles ging goed in Oranje, en nu dit'

Met zevenhonderd vluchtelingen had het Nederlandse dorp Oranje een evenwicht gevonden. Maar toen de staatssecretaris meedeelde dat er nóg zevenhonderd zouden komen, ging het mis. Het vertrouwen is weg.

Jan Voortman (50) baalt. Omroep Max komt net vanmiddag een reportage maken over het 'Oranjegevoel': samen een potje voetballen achter zijn kwekerij en dan met tweehonderd man barbecueën. Dorpsbewoners én asielzoekers, die zijn ondergebracht in het voormalige vakantiepark. "Alles ging goed. En nu dit."

'Dit' is wat er dinsdagavond gebeurde. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff kwam naar Oranje met de boodschap dat er toch nog eens zevenhonderd asielzoekers zullen neerstrijken. Terwijl eerder dit jaar na fel protest was afgesproken dat het bij zevenhonderd zou blijven. "Toen zijn we weggelopen", zegt Marco Gerritsen (67), die aanwezig was. "Hij kwam niet om te praten. Hij kwam mededelen."

De busjes stonden al klaar. "Een rode lap op een stier", zeggen ze in het Drentse dorp met 140 inwoners. Toen de staatssecretaris in zijn dienstauto werd weggereden, ging het mis. Een dame die de weg versperde, werd door een beveiliger in de berm getrokken. Een klap op de auto volgde, een zijspiegel sneuvelde. Zij brak haar elleboog. De kranten: 'Staatssecretaris belaagd', 'Dorp in opstand' - weg Oranjegevoel.

Al moet het ook niet worden overdreven, vindt Voortman. "Uiteindelijk stonden we met 12 dorpsbewoners en 67 agenten op de brug." Maar het broze draagvlak is nu weg, denkt Gerritsen. "Ook bij de mensen die de nuance zochten, zoals ikzelf. Als de overheid zich zo opstelt, dan gaat het helemaal fout - en niet alleen in Oranje." Dinsdag zag hij al onbekende gezichten. "Jonge mannen uit Hoogeveen die ons 'kwamen steunen'. 'Ga naar huis, zei mijn buurvrouw', wij kunnen wel voor onszelf opkomen."

Dat was dinsdagnacht, later arriveerden twee bussen met in totaal nog eens honderd vluchtelingen. Deze middag staan langs het kanaal drie cameraploegen te wachten op iets dat niet gebeurt. Geen busladingen nieuwe vluchtelingen, geen protest. Nee, Oranje is vandaag geen dorp dat de bruggen ophaalt. Het geluid is dat van spelende kinderen op het plein. Tot de bel hen naar binnen roept.

Onrust? Twee jongens uit Eritrea halen hun schouders op. Drie vrouwen met een hoofddoek zitten te giechelen, smartphones in de hand. Jongemannen hangen rond voor de ingang van de voormalige overdekte speeltuin Speelstad Oranje. Als aan de overkant van het kanaal een bestelauto halt houdt, van een simkaartfirma die meer bellen voor minder belooft, spoeden ze zich over de brug.

"Het was een avond met hevige emoties", blikt burgemeester Ton Baas van Midden-Drenthe terug. Begrijpelijke emoties, vindt hij. "Mensen zeggen: 'Wij hadden een afspraak en die is zonder overleg met één pennenstreek gebroken.' Ze voelen zich in hun hemd gezet."

Waterpijpen

Na de tumultueuze start van de opvang had het dorp een nieuw evenwicht gevonden, zegt Sieta Meijering. De oorspronkelijke weerstand smolt. Incidenten waren er nauwelijks. "Ik had het ook niet verwacht, maar met zevenhonderd asielzoekers gaat het hartstikke goed." Haar man Jan Voortman adviseert ondertussen een klant over zijn tuininrichting. Al lijkt dat haast een bijzaak geworden. Naast de eucalyptussen is een ruim kraam ingericht met groenten, fruit en waterpijpen. De prijslijsten op de koeling zijn in het Arabisch vertaald.

"Je moet er wat van maken", vindt Voortman. Vandaag worden ze in de zaak bijgestaan door Rayab uit Aleppo. Helpende handen genoeg, zegt Voortman. "Ze vervelen zich dood." "How much, Jan?", vraagt Rayab voor een dame met een zak Elstars in haar handen. "One euro, one kilo." En de vraagprijs voor een slaapzak met een Arabische sieropdruk? "35 euro." Als Rayab Voortman vragend aankijkt, mag hij voor 30 euro mee. Echte onderhandelaars, die Syriërs, weet de kweker. "Er moet minstens 5 euro van de prijs af."

Natuurlijk zijn er dorpsgenoten die niets van de vreemdelingen moeten hebben. En zijn er kleine ergernissen. Het internet werd traag. En de buurtbussen, bestuurd door vrijwilligers, zitten tjokvol. Ook nu er twee extra zijn ingezet. Maar, zegt Voortman, nog een extra bus regelen kan toch niet zo ingewikkeld zijn? Werklozen genoeg in de gemeente. "Je kunt mij niet wijsmaken dat er niemand is die voor een paar tientjes per dag wil rijden."

En wat is overlast, vraagt oud-schooldirecteur Gerritsen zich af. "Vroeger kwamen hier negenhonderd gezinnen op vakantie. Die hielden zich ook niet stil."

Lege bedden

Sinds medio augustus werd burgemeester Baas tot driemaal toe benaderd door het opvangorgaan voor asielzoekers en door de staatssecretaris. Het was een patstelling, zegt Baas. Dinsdagavond doorbrak zijn partijgenoot Dijkhoff (VVD) de impasse. Anders zouden de asielzoekers op straat moeten slapen. Kom het zelf maar uitleggen, zei Baas hem. "Ik begrijp dat Dijkhoff zijn oog laat vallen op de zevenhonderd lege bedden hier. Maar afspraak is afspraak. Ik vind dat wij met de opvang van zevenhonderd mensen al een zeer behoorlijke bijdrage leveren", besluit de burgemeester.

Dijkhoff beloofde hem dat de oude afspraak - zevenhonderd vluchtelingen - zo snel mogelijk wordt hersteld. (VK)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234