Woensdag 06/07/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Alles, behalve een verbod op Russische olie en gas: deze nieuwe Europese sancties liggen op tafel

Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Beeld AFP
Europees Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.Beeld AFP

Alles behalve een verbod op de import van olie en gas uit Rusland. Dat is ruwweg het vijfde sanctiepakket tegen Moskou, waarover de lidstaten zich woensdag buigen. De olieboycot zal wellicht snel volgen. België schaart zich achter de Europese sancties, maar gaat er geen schep bovenop doen.

Ann De Boeck

De beelden van geëxecuteerde Oekraïners in Boetsja hebben de discussie over nieuwe economische strafmaatregelen tegen president Poetin en zijn regime in een stroomversnelling gebracht. Het aanvankelijke idee voor het vijfde pakket – mazen dichten en naleving versterken van de eerdere pakketten – ging dinsdag overboord. De Europese Commissie kwam met maatregelen die “nog dieper in de Russische economie snijden”, aldus Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Bij elkaar opgeteld schaden de nieuwe sancties Ruslands economie voor tientallen miljarden euro’s per jaar. Maar de bazooka van honderden miljarden euro’s – een verbod op de import van gas en olie uit Rusland – ligt niet op tafel. De weerstand bij sommige lidstaten is nog te groot. Duitsland, Oostenrijk, Roemenië en Bulgarije vrezen voor hun economieën, afhankelijk als ze zijn van Russische fossiele energie. De Hongaarse premier Viktor Orbán voelt zich met een nieuwe verkiezingszege op zak sterker dan ooit om zijn pro-Poetin-houding uit te dragen. Een Europees sanctiepakket vergt unanimiteit, dat blijft een oefening in evenwichtskunst.

Het opvallendste in het nieuwe sanctiepakket is de boycot van Russische steenkool. Bij elkaar goed voor 4 miljard euro aan inkomsten voor Moskou per jaar, bijna de helft van de Europese kolenimport komt uit Rusland.

Verder neemt de Commissie vier nieuwe banken op de korrel, waaronder VTB-bank, de tweede van Rusland. De vier vertegenwoordigen 23 procent van de Russische banksector. Russische schepen zijn niet langer welkom in Europese havens en Russische en Wit-Russische vrachtwagens niet op Europese wegen.

Tot slot komen er extra beperkingen voor de export van hoogtechnologische producten naar Rusland (kwantumcomputers, chips: waarde 10 miljard euro), nieuwe importverboden voor Russische goederen (drank, kaviaar, hout, cement: waarde 5,5 miljard euro) en kunnen Russische bedrijven niet meer meedingen bij Europese openbare aanbestedingen. Ook worden er tientallen Russen aan de Europese zwarte lijst toegevoegd. Zij mogen hier niet meer komen en hun financiële tegoeden worden bevroren. Verschillende leden van de Russische EU-ambassade in Brussel moeten vertrekken.

Bloedgeld

Von der Leyen nam ook alvast een voorschot op het zesde sanctiepakket: een importverbod voor Russische olie, nu nog goed voor ruim een kwart van de Europese olie-import. Polen, de Baltische staten en natuurlijk Oekraïne vragen al weken om het indammen van de stroom ‘bloedgeld’, de energie-inkomsten waarmee president Poetin zijn leger bekostigt. De Commissie onderzoekt of het mogelijk is in elk geval die inkomsten op een geblokkeerde rekening te storten, waartoe Moskou pas toegang krijgt als er een eind komt aan de invasie en het geweld in Oekraïne. Een boycot van Russisch gas (ruim een derde van de Europese gasimport komt uit Rusland) noemde Von der Leyen niet.

De eerste reacties op het Commissievoorstel tonen dat het zeker niet kansloos is. Er zijn vragen over de uitvoerbaarheid, bijvoorbeeld over de controle op de vlag en lading van schepen. Maar Duitsland zei dinsdag een geleidelijke afbouw van de Russische import van kolen te kunnen steunen. Frankrijk bepleitte eerder al een afscheid van Russische energie. De ongewisse factor is Orbán. De Hongaarse premier laat zelden in zijn kaarten kijken en kreeg dinsdag te horen dat de Commissie overweegt EU-subsidies voor zijn land te bevriezen omdat de rechtsstaat systematisch ondermijnd wordt.

Diamant

Ook de verschillende regeringen van ons land zaten gisteren samen om het Belgische standpunt te bepalen. Heikel punt was de vraag van de groenen om Sergej Ivanov, de CEO van het Russische diamantbedrijf Alrosa, op de Europese sanctielijst te zetten. Ruim een kwart van alle ruwe diamanten in de Antwerpse diamantwijk zijn afkomstig van Alrosa, dat nauwe banden onderhoudt met het Kremlin. Op deze manier financieren we de oorlogskas van Poetin.

Hoewel de socialisten zich achter de oproep schaarden, komt het verzoek er niet. Ook een algemene boycot van de Russische diamantsector raakte er niet door. Dat zagen de centrumrechtse partijen niet zitten. Hun standpunt: sancties moeten vooral Rusland treffen en dat is bij een diamantboycot niet het geval. “Met zo’n boycot riskeren we meer in onze eigen voet te schieten dan in die van Poetin”, klinkt het onder meer bij Vlaams minister-president Jan Jambon (N-VA).

De discussie is nog niet van de baan. De socialisten blijven duwen voor een importverbod. Zo pleit Vooruit voor “een breed sanctiepakket” tegen de diamanthandel, met bijvoorbeeld het bevriezen van bankrekeningen en het stopzetten van de handel. De partij wil ook praten over een stopzetting van onze gasimport uit Rusland. “We moeten echt af van Russisch gas”, zegt Kamerlid Kris Verduyckt. “Hierover zijn afspraken nodig met onze buurlanden, want zij worden mee bevoorraad via de haven van Zeebrugge.”

In de omgeving van premier Alexander De Croo (Open Vld) is te horen dat ons land zich zal inschakelen in de Europese sancties. Toch lijkt de kans klein dat wij daar zelf een grote schep bovenop zullen doen. Sancties hebben immers een maximale impact als die zo breed mogelijk worden gedragen, luidt het argument in de Zestien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234