Woensdag 13/11/2019

Allemaal vlekjes

Niet rimpels, maar pigmentvlekken bezorgen steeds meer vrouwen de nodige kopzorgen. 'Weinig verrassend', klinkt het in de beauty-industrie. 'Hyperpigmentatie is de rimpel van de toekomst.' Maar hoe zit dat nu met die ontsierende vlekjes en vooral: wat doe je eraan?

Amai, heb ik echt zo veel sproeten? Dat was me nooit eerder opgevallen." - "Nou, dat zijn geen sproetjes." "Oei, wat dan?" - "Al die donkere stipjes op je huid zijn uv-schade."

Ogen als schoteltjes, een mond die openvalt en zo voor de volle vijf minuten blijft hangen. Karen Damen is gechoqueerd. Meer nog, het voormalige lid van K3 leek publiekelijk zelden meer van haar stuk gebracht. Zelfs niet wanneer ze, zetelend in de jury van een of andere talentenjacht, tot tranen toe ontroerd werd.

"Heb ik kanker?" Vol ongeloof staart Karen minutenlang met de hand voor de opengevallen mond naar het scherm, met daarop een close-up van haar gespikkelde huid. De ontelbare variaties aan donkere vlekjes die door het licht van het huidanalyseapparaat zichtbaar worden, liegen er niet om: dit is een huid die in de loop der jaren heel wat schade opliep. Een grote klap voor Karen, die toegaf best tevreden te zijn over haar huid. Ook nu ze de kaap van veertig bereikte, in het verleden geregeld onder de zonnebank dook, zelden zonnecrème smeert en vaker wel dan niet nog opgemaakt tussen de lakens kruipt. Maar die tevredenheid eindigde abrupt wanneer ze haar huid voor het VIJF-programma Perfect? aan een grondige huidanalyse onderwerpt.

Het verdict: hyperpigmentatie. Een verzameling bruine vlekjes die heel wat mensen, maar in het bijzonder notoire zonnekloppers die in het verleden nogal nonchalant met zonnebescherming omsprongen, na verloop van tijd treft. "Wanneer de huid in contact komt met uv-stralen gaan melanocyten of pigmentcellen in de huid melanine aanmaken. Melanine gaat die stralen absorberen en de huid beschermen. Dat proces heet pigmentatie. Wanneer bepaalde pigmentcellen te veel melanine aanmaken, wordt de huid niet egaal bruin, maar ontstaan er onregelmatige, donkere vlekken die vaak als storend worden ervaren. In dat geval spreken we van hyperpigmentatie", zegt dermatoloog Cathy Dierckxens. "Toch triggert niet alleen de zon hyperpigmentatie, ook hormonen of huidaandoeningen zoals acne en wondjes kunnen pigmentstoornissen veroorzaken. In dat laatste geval spreken we van post-inflammatoire hyperpigmentatie. Die is in vele gevallen tijdelijk. Veel vrouwen krijgen tijdens de zwangerschap last van melasma of het zwangerschapsmasker, waarbij er bruine vlekken op het voorhoofd, de neus en wangen zichtbaar worden. Maar ook vrouwen die de pil gebruiken of erfelijk belast zijn, kunnen daar last van krijgen."

Hoe meer vlekjes, hoe ouder

Bij zonneschade duurt het vaak jaren vooraleer de eerste vlekken aan het huidoppervlak verschijnen maar wanneer de 'gevlekte vloek' zich aandient, schieten heel wat vrouwen in paniek. De reden? "Een vlekkerige huid doet je er een stuk ouder uitzien", zegt Ingrid Vander Zijpen van Mesoestetic, een cosmeticamerk gespecialiseerd in huidverbetering en wereldwijd marktleider met hyperpigmentatiebehandeling Cosmelan. "Mensen die in de jaren 70 en 80 onbeschermd in de zon lagen te bakken, dragen daar nu de gevolgen van. De mentaliteitswijziging kwam pas zo'n tien jaar geleden. Het is niet meer erg modieus om heel bruin te worden en vrouwen beschermen hun huid beter tegen de schadelijke uv-stralen van de zon. Niet enkel om huidkanker, maar vooral om vroegtijdige huidveroudering zoals rimpels en pigmentstoornissen tegen te gaan."

Veel mensen zitten trouwens méér in met pigmentvlekken dan met rimpels, aldus Vander Zijpen. "Onze leuze is dan ook 'hyperpigmentatie is de rimpel van de toekomst'. Dat bevestigt ook Mardge Pascaud, auteur van De Schoonheidsdriehoek: "Het huidige schoonheidsideaal vraagt om een perfect egale huid. Heel wat onderzoeken hebben aangetoond dat, hoe gelijkmatiger de huidkleur en -tint is, hoe jonger iemand eruitziet. Uit een onderzoek bleek overigens dat iemand met een gerimpelde huid vaak jonger geschat wordt dan iemand met een onregelmatige teint."

Dat merkte ook Olivia (31), toen ze na een zonvakantie last kreeg van donkere vlekken op de wangen, neus en onder de ogen. "Ik was verbrand en dacht dat ik enkel aan het vervellen was. Pas toen de vlekken niet wegtrokken, begon ik me zorgen te maken. Na een bezoek aan de dermatoloog kreeg ik te horen dat het melasma was, een aandoening waar ik nooit eerder over had gehoord. Alsof het nog niet erg genoeg was, maakte hij me bovendien attent op vlekken op mijn voorhoofd die ik zelf nog niet eerder had opgemerkt.

"Het ergste aan melasma is dat het een chronische aandoening is waar ik nooit helemaal van af raak. Tijdens de wintermaanden hou ik de aanmaak van een teveel aan pigment onder controle met een voorgeschreven crème met 10 procent hydrochinon. Doorheen de jaren nam het aantal vlekken alleen toe en tijdens de zomermaanden wordt alles extra zichtbaar, en dat terwijl ik me sinds de diagnose elke dag bescherm met een SPF50. Ik ben bang dat mensen denken dat ik een snor of vuile vegen op mijn gezicht heb. Rimpels horen bij het ouder worden, daar kijkt niemand van op. Maar mijn pigmentvlekken ervaar ik als een defect aan mijn gezicht. Ik kom soms in de verleiding om een chemische peeling of een laserbehandeling te ondergaan, maar de horrorverhalen die op het internet circuleren, weerhouden mij ervan. De grootste angst van iemand met een pigmentstoornis is dat het probleem erger wordt."

Doe iets aan die snor!

Na haar eerste zwangerschap kreeg Lio (38) last van het gevreesde zwangerschapsmasker. "Ik vond het zeer storend, vooral omdat mijn moeder geen gelegenheid onbenut liet om te zeggen dat ik iets aan mijn snor moest laten doen. Het is geen haar, maar pigment, moest ik tot in den treure herhalen. Ik vind het ook vervelend als mensen heel hard hun best doen om net niet naar de vlekken in mijn gezicht te kijken. Een behandeling met Treclinac, een vitamine A-zuur dat zorgt voor een snelle celvernieuwing, hielp goed, maar maakt de huid gevoeliger voor zon waardoor het risico op pigmentvlekken vergroot en je in een vicieuze cirkel terechtkomt. Uiteindelijk heb ik gekozen om bepaalde zones in mijn gezicht met een laser te behandelen en na drie sessies ik ben tevreden over het resultaat. Op een bepaald moment kon ik het in de diepe huidlagen losgekomen pigment van mijn gezicht afpellen, dat vond ik zeer bevrijdend. Ik heb me altijd heel goed beschermd tegen de zon, maar tegen een hormonale pigmentopstoot ben je met zonnecrème alleen niet gebaat."

Zonnebescherming smeren, is een absolute must voor wie het risico op hyperpigmentatie aanzienlijk wil verminderen, maar uit recent onderzoek blijkt dat ook dat in sommige gevallen niet volstaat. Dokter Dierckxens legt uit: "Er is aangetoond dat niet enkel uv-licht maar ook zichtbaar licht, het gewone daglicht dus, hyperpigmentatie opwekt. Dat blauwe 'High Energy Visible Light' is het deel van het zonlicht waar het meeste energie in zit en in het kleurenspectrum vlak naast het uv-licht ligt. Mensen die gevoelig zijn voor blauw of violet licht mogen elke dag een zonnecrème met een hoge factor smeren, maar zullen toch bruine plekken krijgen. Ik raad hen aan om een getinte zonnecrème of BB-crème te smeren. Die bevat pigment, wat voor een mechanische barrière zorgt. Heel wat merken zijn momenteel bezig met de ontwikkeling van zonneproducten met een blauwfilter, maar dat is geen eenvoudige zaak."

Plan van aanpak

Hoewel hyperpigmentatie vervelend is, is het niet schadelijk voor de gezondheid en kunnen de vlekken in vele gevallen behandeld worden. Steeds meer cosmeticamerken brengen - na eerder succes in Azië - ook bij ons huidverhelderende producten op de markt. "De Aziatische schoonheidsindustrie buigt zich al jaren over het probleem van hyperpigmentatie waar het door de toenemende luchtvervuiling steeds vaker voorkomt. Vervuiling irriteert de huid en het risico op post-inflammatoire hyperpigmentatie neemt toe", zegt Lizz Star, hoofd productontwikkeling bij huidverzorgingsmerk Origins.

Daarom ontwikkelden ze de Mega Bright-collectie met extracten van kastanjeroos, ook wel de 'Koning van Vitamine C' genoemd, om donkere vlekken zichtbaar te verminderen en de huid te egaliseren. Angst dat producten met het woord 'whitening' op de verpakking een mix van bijtende chemische bestanddelen bevatten om de huidkleur een paar tinten te bleken, blijkt onterecht. "Dat heeft vaak enkel te maken met het feit dat die producten eerder uitkwamen op de Aziatische markt, waar de term whitening nu eenmaal heel goed verkoopt", klinkt het bij Mesoestetic. "Onze 'Ultimate White'-collectie dient om donkere vlekjes aan te pakken, niet om de huid te bleken."

Dokter Dierckxens zweert bij de Kligman-formule, een bereiding met hydrochinon, om patiënten met melasma te helpen. "De crème wordt op basis van de huid van de patiënt samengesteld en bewijst al tientallen jaren zijn nut. Omdat smeren vaak pas na maanden resultaat oplevert, kiezen sommige patiënten liever voor een chemische peeling of een laserbehandeling. Bij zo'n peeling gaat een chemische substantie de oppervlakkige huidlaag verwijderen, wat na een aantal sessies mooie resultaten oplevert. Al komen niet alle huidtypes in aanmerking voor deze behandeling. Hoe donkerder de huid, hoe groter het risico op complicaties. Daarom is het niet aangewezen om bij heel donkere huidtypes een medium tot diepe peeling uit te voeren. Een laser gaat het melanine in de huid kapotmaken. Het licht wordt omgezet in warmte en veroorzaakt thermische schade, maar maakt helaas niet alleen de hyperpigmentatie kapot. Het klinkt contradictorisch maar een behandeling met een laser kan dus net hyperpigmentatie veroorzaken.

"Patiënten vanaf een fototype vier - dat zijn de mediterrane types - zal ik nooit met een laser behandelen, bij hen verkies ik een milde peeling. Kortom, het is noodzakelijk om de patiënt vooraf grondig te screenen en geval per geval te bekijken. Mensen moeten goed beseffen dat een behandeling met een laser niet altijd het gewenste resultaat geeft, maar de vraag naar lasers is groot. Het is een modefenomeen."

Voorkomen doe je volgens dokter Dierckxens door je gezond verstand te gebruiken. "Zonnecrème smeer je om de huid te beschermen tegen schadelijke uv-stralen, kanker en huidveroudering, niet om langer in de zon te kunnen liggen. Gelukkig merk ik wel dat de hype om heel bruin te worden zijn beste tijd heeft gehad. Heel wat modebladen schuiven blekere modellen naar voren, een positieve evolutie. Een jonge huid is mooi, je kunt dus maar beter je best doen om ze zo lang mogelijk rimpel- en vlekvrij te houden. Bovendien zijn er voldoende alternatieven voor een gebronzeerd kleurtje, zoals bruin zonder zon en make-up."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234