Dinsdag 22/10/2019

Allemaal allochtoon

Jamel wist het al. Aykan ook. Nathalie ontdekte het per toeval zelf. En Dominique, die wist van niets. Alle vier Belg, alle vier allochtoon. Althans voor de ene overheidsdienst wel, voor de andere niet. Want wat is dat eigenlijk, een allochtoon, behalve een oerlelijk woord?

Wie is allochtoon? Iedereen denkt er het zijne van. Een definitie die door iedereen in dit land op eenzelfde manier wordt gebruikt, is er niet. Toch op zijn minst door officiële instanties. Kwestie van te weten wie bedoeld wordt als het gaat om quota voor allochtonen, statistieken over werkloosheid, kansen op de arbeidsmarkt, of kansen in het onderwijs.

En dus stelden we enkele instanties de vraag. "Hoe definieert uw dienst wat allochtonen zijn?"

Die vraag was simpel. Het antwoord was dat niet. Een eensluidende omschrijving? Afspraken die gelden voor heel België? Vergeet het. Het is een warboel als het over de definitie van allochtonen gaat. De een gebruikt het zus, de ander zo, en zelfs tussen twee OCMW's kunnen er verschillen zijn. Overzicht van een steekproef.

A: beschikt over rijksregistergegevens
B: op basis van vragenlijsten die anoniem en vrijwillig kunnen worden ingevuld)

Vlaamse overheid (B)

Op www.bestuurszaken.be staat te lezen dat de Vlaamse overheid streeft naar 4 procent medewerkers van allochtone afkomst in 2015. Hoe de Vlaamse overheid een allochtoon definieert?

"Definitie van het Vlaams Economisch Sociaal Overlegcomité (VESOC): medewerkers met een nationaliteit van een land buiten de EU-15 (de vijftien landen die de oorspronkelijke Europese Unie vormden op 15 januari 1995, SM) of medewerkers van wie minstens één ouder of twee grootouders de nationaliteit hebben van een land buiten de EU-15."

Katrijn Vanderweyden, van de cel diversiteit van SERV (Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen): "We werken met een systeem van zelfregistratie. Aan de personeelsleden van de Vlaamse Gemeenschap leggen we een aantal vragen voor, die ze vrijwillig en anoniem kunnen invullen. We vragen hen wat de eigen nationaliteit is, en of ze één ouder of twee grootouders hebben met een nationaliteit van buiten de EU. Toegegeven, er zit ruis op deze definitie. Iemand met een Amerikaanse moeder is een allochtoon, iemand met een Poolse vader niet, terwijl de perceptie omgekeerd is. Maar omdat er in Wallonië geen soortgelijke definitie is, en er dus op federaal vlak geen duidelijke afspraken gemaakt zijn, wilde de Vlaamse overheid toch één definitie afspreken met de sociale partners. Alle Vlaamse instanties zouden deze definitie dus moeten hanteren, maar de VDAB bijvoorbeeld doet dat niet. We willen per se ook de derde generatie bereiken, omdat die het moeilijk heeft, en die valt nu dikwijls van de radar. Idealiter zouden we kunnen werken met rijksregistergegevens, maar dat is federale materie."

Wie is voor de Vlaamse overheid allochtoon?
Nathalie, Jamel, Dominique, Aykan

Onderwijs (B)

Het kabinet Onderwijs verwijst naar de definitie die wordt gebruikt in het nieuwe integratiedecreet, goedgekeurd in april 2009. In dat integratiedecreet wordt de term 'allochtoon' niet meer letterlijk gebruikt, maar het kabinet-Bourgeois (bevoegd voor Integratie) verwijst naar de definitie in dat decreet waarmee wel allochtonen bedoeld worden:

"Personen die legaal en langdurig in België verblijven en die bij hun geboorte niet de Belgische nationaliteit bezaten of van wie minstens een van de ouders bij geboorte niet de Belgische nationaliteit bezat, in het bijzonder diegenen die zich in een vaststelbare achterstandspositie bevinden."

Jeroen Janssens, woordvoerder van minister Pascal Smet (sp.a): "Die definitie wordt niet altijd op dezelfde manier gehanteerd. Als het gaat over onderzoeken bijvoorbeeld, hanteert men soms een definitie die niet altijd strookt met die van het integratiedecreet."

Zo gebruikt een onderzoek uit 2007 ('Allochtonen in het hoger onderwijs. Factoren van studiekeuze en studiesucces bij allochtone eerstejaarsstudenten') de volgende definitie van allochtonen: "Een persoon van wie de nationaliteit, geboorteplaats en/of familienaam verwijst naar een andere (dan een Belgische) etnische achtergrond." Voor de resultaten van het onderzoek - over wie de weg vindt naar het hoger onderwijs - zijn subcategorieën gecreëerd, met name autochtonen, allochtonen uit een buurland van België, allochtonen uit de Europese regio, allochtonen uit de TMA-regio (Turkije, Maghreb, Arabische wereld) en een restgroep allochtonen.

Wie is voor het departement Onderwijs allochtoon?
Nathalie, Jamel, Dominique, Aykan

OCMW's (A)

Veerle Debruyn, OCMW Gent: "Wij kijken naar het geboorteland. Van het aantal mensen dat steun trekt bij ons, is 66 procent niet geboren in België en dus allochtoon. Een allochtoon kan dus ook iemand zijn die Belg is of ondertussen Belg geworden is."

Joke Cortens, OCMW Antwerpen: "Wij kijken naar het verblijfsstatuut. Onder allochtoon verstaan wij een geregulariseerde, een erkende vluchteling, iemand die aan gezinshereniging heeft gedaan, of een asielzoeker. Het OCMW beschikt over rijksregistergegevens, dus we hebben toegang tot die informatie."

Wie is voor het OCMW Gent allochtoon?
Dominique

Wie is voor het OCMW Antwerpen allochtoon?
niemand

Stad Antwerpen (A)

Wim Van Damme, personeelsmanagement stad Antwerpen: "Als het gaat over personeelsleden van de stad Antwerpen, maken wij gebruik van een aantal categorieën.

Categorie A gaat over mensen die geboren zijn in of met een nationaliteit van een van de 15 EU-landen, aangevuld met de landen uit de EER. Categorie B gaat over mensen die geboren zijn in of met een nationaliteit van een van de twaalf bijkomende EU-landen. Categorie C gaat over mensen die geboren zijn in of met een nationaliteit van een land uit de rest van de wereld. Categorie D gaat over mensen met de Belgische nationaliteit, die in België geboren zijn, maar een vreemde voor- en achternaam hebben. Om dat laatste te beoordelen is een naamcommissie opgericht.

Mensen die onder categorie B,C of D vallen, beschouwen wij als allochtoon. Uit cijfers van juni 2011 bleek dat 10,8 procent van de werknemers van de stad Antwerpen allochtoon is."

Wie is voor de stad Antwerpen allochtoon?
Jamel, Dominique, Aykan

Lokale politie Antwerpen (A)

Fons Bastiaens: "Ten eerste is er de definitie die de Cel Diversiteit hanteert: iemand is allochtoon wanneer hij of zij of een van de ouders of twee grootouders over een niet-Europese nationaliteit beschikt. Ten tweede, als het gaat over aanwerving van allochtone medewerkers, zijn er drie categorieën. Een allochtoon is dan een persoon met de huidige of vorige nationaliteit van buiten de oude EU, of een persoon met een nationaliteit buiten de EU, of een persoon met een Belgische nationaliteit met vreemde voornaam én achternaam."

Wie is voor de politie Antwerpen allochtoon?
Nathalie, Jamel, Dominique, Aykan

RVA (A)

Kristof Saelens: "De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening kijkt enkel naar de huidige nationaliteit. Afkomst telt niet. Iemand die hier geboren is en een Turkse moeder heeft, is Belgisch, geen allochtoon."

Wie is voor de RVA allochtoon?
niemand

VDAB (A)

Anneke Ernon: "Voor de Vlaamse Dienst voor Arbeidsbemiddeling is een allochtoon iemand die de huidige of een vorige nationaliteit heeft van buiten de EER (Europese Economische Ruimte). Iemand die nu Belg is, maar daarvoor de Marokkaanse nationaliteit had, is dus een allochtoon."

Wie is voor de VDAB allochtoon?
niemand

Selor (B)

"Selor wil personen van allochtone origine aansporen om te solliciteren bij de overheid", vermeldt de website. Wie het selectiebureau van de federale overheid dan voor ogen heeft? Stefanie Billiet: "Selor hanteert de definitie van de Vlaamse overheid."

Selor wijst er wel op dat individuele gegevens nooit gebruikt worden bij de selectieprocedure. Vincent Van Malderen: "Er is wel een vragenlijst die de persoon vrijwillig en anoniem kan invullen, maar wij beschikken nooit over individuele gegevens, wij verzamelen die enkel op groepsniveau voor onderzoeksprojecten. Zo kunnen we nagaan hoe iemand die voldoet aan de kenmerken van allochtoon scoort op een bepaalde test in vergelijking met iemand die autochtoon is."

Wie is voor Selor allochtoon?
Nathalie, Jamel, Dominique, Aykan

VRT (B)

Geertje De Ceuleneer: "Als het gaat om mensen van vreemde origine, werkt de openbare omroep op twee fronten: hoe tonen we kleur op tv, en welke cijfers streven we na als het gaat over tewerkstelling bij de VRT. In de nieuwe beheersovereenkomst 2012-2016 wordt de term 'allochtoon' niet meer gebruikt, maar is afgesproken dat de VRT moet groeien naar 4 procent nieuwe Vlamingen als werknemers. In de eigen tv-programma's moet 5 procent nieuwe Vlamingen te zien zijn. We hanteren hierbij de definitie van de Vlaamse Gemeenschap."

Wie is voor de VRT allochtoon?
Nathalie, Jamel, Dominique, Aykan

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234