Zondag 07/03/2021

Alleen tegen Mukuku en de pijn

3,8 kilometer zwemmen: een uur. Wissel: drie minuten. 180 kilometer handbiken: acht uur. Wissel: drie minuten. Maximaal toegelaten tussentijd na twee proeven: tien en een half uur. Een marathon wheelen: tijd speelt dan geen rol meer. Marc Herremans heeft het honderd keer uitgerekend. Als de wind niet tegenzit, haalt hij ergens vannacht de finish. En als de wind wel tegenzit? Dan zal hij volgend jaar gewoon terugkomen. Anything is possible, het staat op de shirts van de Ironman en bovendien: 'Ik doe niet aan topsport. Dit is maar een tussenstap naar het einddoel: weer kunnen lopen.' Hans Vandeweghe vanuit Kailua-Kona op Hawaï over de Ironman van Marc Herremans.

Hans Vandeweghe

Hoog in de heuvels boven Kailua-Kona woonde de voorbije tien dagen een vrolijk Belgisch gezelschap in een poepchique villa die ze toepasselijk Southfork hadden gedoopt. Het sfeertje was dat van de betere dagen. Terwijl de (meeste) vrouwen ontspannen lazen op het terras met zicht op de Stille Oceaan, speelden alle mannen 'The Battle of Hawaï'. Die bestond uit adem inhouden onder water, putten op een green van kunstgras, zitpingpong en een klimtijdrit op de lange oprit van Southfork in de rolstoel van de competitieleider. Marc Herremans heeft zijn clan nodig. Hoewel gekluisterd aan zijn rolstoel, moet hij druk zijn. Stilzitten betekent piekeren en stress is er al genoeg. "Ik zal zaterdag op race day geen hap door de keel krijgen, dat weet ik nu al."

Een echte wedstrijd wordt het niet en hoewel er nog acht verlamden zijn ingeschreven, blokt Marc Herremans elk begrip als winnen of competitie af. Hij heeft maar één tegenstander, dat is hijzelf. En de wind Mumuku natuurlijk. De wind beslist over winst en verlies voor de top en voor Marc Herremans of hij de cut off haalt na het handbiken. Op Hawaï kan het letterlijk alle kanten uit, op elk moment. Er waren jaren dat de wind 180 kilometer in het nadeel blies. Andere jaren, zoals in 1996 toen van Lierde voor het eerst won in een recordtijd, blies de wind niet of alleen maar in het voordeel.

Voor Marc Herremans gelden dezelfde regels als voor de valide atleten en dat vindt hij niet meer dan terecht. Voor hem geen uitzonderingen, geen aparte regels, behalve dan dat hij vergezeld wordt door een dokter en een kinesist. Na tien en een half uur moet hij de eerste twee proeven achter de rug hebben. Daarna heeft hij nog zes en een half uur om een marathon te wheelen.

"Een fluitje van een cent, dat laatste", zegt hij zelf. Die begint weliswaar met een steil stuk waarop hij op training nauwelijks vooruitkwam, maar tijdens de wedstrijd kun je altijd iets meer. Het zal erop aankomen het zwemmen en handbiken goed door te komen. Vorig jaar zwom hij hier nog 1u45 en kwam meer dood dan levend uit het water. "Ik heb geen buikspieren en dat betekent een hele slechte waterligging. Daarbij had je ook nog eens de reactie van het lichaam na dat ongeval op het water. Ik krampte alle kanten op. Het was echt zwoegen en zweten."

Dit jaar mikt hij op een uur. In de halve van Brasschaat was hij al na 34 minuten net na de eerste zwemmers uit het water. De plaatselijke parapleeg Randy Caddell, een bieruitzetter uit Kona die jaren geleden te veel van zijn eigen product proefde en crashte met de motorfiets, heeft beloofd samen met hem te zwemmen. Caddell is de nummer één onder de verlamde IJzeren Mannen en hij weet hoe ze het beste de wasmachine vermijden. "We zullen helemaal links gaan liggen. Ik ben als de dood dat ze aan mijn benen trekken. Vroeger kon ik ze een trap geven, maar nu ga ik onder en moet ik mij weer helemaal opnieuw op gang trekken. Als we in het veld komen, moet het ergste normaal voorbij zijn."

Vorig jaar bleef het bij zwemmen. Een infectie verplichtte tot opgave. De beelden bleven bij. Een hoopje ellende dat uit het water werd gehaald. Het grote gelijk van de dokters die hem hadden gezegd dat hij goed gek was? "Ik was ontgoocheld, maar tegelijk blij. Ik had de start gehaald, acht maanden eerder had ik nog zelfmoordgedachten en patiënten die op hetzelfde moment dezelfde blessure hadden opgelopen lagen toen nog in de revalidatiekliniek. Ik had ook te horen gekregen dat ik door mijn hoge dwarslaesie (D5) nooit meer vrije slag zou kunnen zwemmen. Nooit meer, dat is aan mij niet besteed."

Als het een beetje meezit, komt Marc Herremans vandaag maar een dikke tien minuten na Luc Van Lierde uit het water. En dan begint het. Negentig kilometer over Queen Kamehameha Highway naar het keerpunt van Hawi, met de laatste 30 kilometer bergop en dan 90 kilometer terug. 'What goes up, comes down', is een triatlongezegde, maar Marc Herremans is daar nu niet meer zo zeker van. "Het zal verdomd zwaar worden. Ik mik op 22, 23 per uur gemiddeld en dan kom ik na goed negen uur bij de tweede wissel. Het wheelen daarna is niet mijn ding, maar dat haal ik wel. Ik wil finishen, meer niet. Ik ben geen topsporter meer."

"Bovendien weet ik van die ene keer dat je beter wat reserves overhoudt. Ik stond bekend als Mad Max maar zo heb ik veel wedstrijden verloren: 's ochtends niet kunnen eten, knallen op een wedstrijd ook daar niet eten en dan doodgaan. Paul Van den Bosch en Dirk Van Gossum hebben mij geleerd te doseren en te eten en drinken voor en tijdens de wedstrijd. Dat komt nu ook van pas. Ik zal wellicht als eerste gehandicapte uit het water zijn, maar als Caddell mij voorbij rijdt, ga ik niet mee."

De gemiddelde voorbereidingsduur op een Ironman als verlamde is zeven jaar. Marc Herremans had er niet eens een vol jaar voor nodig, maar ging tijdens de vorige editie door ziekte onderuit. Nu is hij nog beter getraind. En hij neemt geen pillen zoals de meeste gehandicapte topsporters. "Ik heb dat er niet voor over. De meeste topatleten hebben geen leven meer. Ik wil bij mijn vrienden zijn en plezier maken. Ik wil leven en uiteindelijk heb ik maar één doel: weer kunnen stappen. Wanneer weet ik niet, maar ik zal stappen."

Die avond in Southfork na een zware dag vol spelletjes en drukte van de media, stapt hij, met de hulp van zijn vriend en toeverlaat Dirk Van Gossum en zijn stapapparaat. "Elke dag. Ik laat dit niet los. Ik heb ook een elektrostimulator bij die ik elke dag gebruik. Dat is belangrijker dan training. Ik wil geen rolstoelatleet blijven. Ik denk er nog niet aan om mijn knieschijven te laten weghalen om beter te kunnen wheelen. Vroeg of laat heb ik die dingen nog nodig. Ik ben kerngezond, behalve die rug dan."

Revalidatie heeft zijn prioriteit. Thuis heeft hij ook nog eens een automatische fiets die zijn benen verplicht te bewegen. En een Powerplate, de befaamde trilplaat, goed voor alles en nog wat. "Dat je met je kop op tv komt en in alle bladen staat, heeft ook zijn voordeel. Je krijgt dan al eens iets in bruikleen."

Alle plannen ten spijt, volgend jaar gaat hij drie maanden naar het buitenland voor loopbandtherapie. Hij legt uit: "De patiënt wordt in een draagband gehesen en zijn verlamde benen worden op een looptapijt gezet. De voeten bewegen en de bedoeling is dat de hersenen de bypass maken van het geschonden ruggenmerg en uiteindelijk zelf de bewegingen gaan controleren." Die ochtend voor het gesprek had ook CBS het over een gelijkaardig onderzoek op apen op Duke University. "Zie je wel. Ik ben ervan overtuigd dat het kan werken. Ik weet gewoon dat ik over een jaar een paar stappen zal kunnen zetten. De dokters zeggen dat het niet kan, maar de dokters zegden ook dat ik niet zou kunnen zwemmen, dat ik wel gek moest zijn, om aan de Ironman deel te nemen. Er zijn ook nog mensen die geloven dat de aarde plat is, zei Reeve. Je moet alleen geloven wat je zelf wilt geloven."

Het laatste aftellen verliep nagenoeg perfect, op een klein ongemak na. Of het een golf- dan wel tenniselleboog is, hij weet niet wat er precies aan de hand is. Alsof het er wat toe doet. Na halfweg in het handbiken, weet hij, zal zijn hand slapen en zal de pijn steeds erger worden, maar wat is een beetje pijn in de elleboog als je niks meer voelt vanaf halfweg je rug? Als je geen buikspieren meer hebt, die je acht concurrenten wel nog hebben? "Dat ongeval heeft mij zoveel ontnomen. Voor mijzelf wil ik bewijzen dat het mij niet zal beletten de dingen te doen die ik graag doe. Ik ben hier twee jaar geleden zesde geworden en toen begreep ik dat ik hier ooit zou kunnen winnen. Dat zie ik niet meer gebeuren, maar hier aankomen is al een overwinning maar ook niet meer dan dat. Van in het begin heb ik die pillen geweigerd die ze mij in het UZ in Gent wilden geven. Na drie maanden hebben ze mij daar buiten gegooid. Blijkbaar gelooft niet iedereen wat ik geloof."

Marc Herremans - hoe is het mogelijk - roept ook soms weerzin op. Met name bij mensen die hem absoluut niet kennen. "Die denken dan dat ik erom heb gevraagd om elke dag media bij mij over de vloer te krijgen. Helemaal niet, ik was het beste af toen niemand mij kende en ik al dolblij was met een fotootje van mijn paard in de krant." Herremans is een bekende Vlaming geworden, maar daar doet hij dit niet voor. To Walk Again is de stichting die hij met een aantal vrienden in het leven heeft geroepen. Op 27 december is er een gala-avond in Knokke waarbij gehandtekende attributen van bekende sporters worden geveild voor de stichting. To Walk Again wil onderzoek promoten dat gericht is op het 'repareren' van verlammingen. Tussen twee spelletjes, zijn revalidatieoefeningen en het avondeten door, wordt de mail gecheckt. Daartussen zit ook een literatuuroverzicht van al het onderzoek dat er tegenwoordig in de wereld gebeurt. Meteen is dat het gespreksonderwerp.

Twee weken voor de Ironman was hij nog op bezoek in New York bij Christopher Reeve. Hij had 45 minuten ingepland. Marc Herremans bleef twee uur. "We hebben aan een stuk gepraat. Na twee uur was het vat af bij hem en moest hij aan de beademing. Hij heeft mij gezegd dat ik finish en hij gelooft dat ik weer zal kunnen lopen. Hijzelf kan onder water al stappen zetten en hij kan alweer een vinger bewegen. Dat kan niet volgens de dokters en toch doet hij het. Ik weet dat de sleutel onder meer in de hersenen te vinden is, en ik blijf geloven dat ik op een dag weer zal lopen."

Tot dat gebeurt, is het behelpen. Hij kan alles, maar dan veel trager. "Opstaan, aankleden, naar het zwembad rijden, uitkleden, trainen, aankleden, naar huis, eten, omkleden, fietstraining of naar het werk, ik kan alles alleen, maar de tijd en moeite die dat in beslag neemt, dat wil je niet weten. En dan heb ik het niet over het toilet. Het gaat allemaal zo traag en ik heb zoveel te doen. Er waren weken dat ik gemiddeld maar 4,5 uur sliep. En dan nog slaap ik niet zoals jij. Om het uur word ik wakker. Jullie draaien je in je slaap om. Als ik anders wil gaan liggen, moet ik zelf die benen oppakken en verleggen."

Gisteren is Marc Herremans nog eens acte de présence komen doen op de stand van zijn foundation, voorafgaand aan de briefing voor de mindervalide atleten. Immer vriendelijk en voorkomend, maar de spanning droop van zijn gezicht. Het verwachtingspatroon en hoe daaraan te voldoen, blijkbaar speelt dat een even grote rol bij valide als mindervalide atleten. "Ik weet dat mijn vriendin en mijn vrienden mij nooit zullen laten vallen, maar alleen al voor hun opofferingen moet ik gewoon die finish halen."

Marc Herremans: 'Ik zou mijn knieschijven kunnen laten weghalen, voor de aerodynamica. Maar ooit heb ik die dingen nog nodig'

'Dat ongeval heeft mij zoveel ontnomen. Voor mijzelf wil ik bewijzen dat het mij niet zal beletten de dingen te doen die ik graag doe'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234