Donderdag 08/12/2022

'Alleen idioten maken vrolijke platen'

Met het bloedstollende 'Truelove's Gutter' brak Richard Hawley twee jaar geleden door in ons land. Op zijn nieuwe plaat ruilt de crooner uit Sheffield de strijkers in voor psychedelische gitaren. 'Muziek moet uit het hart komen.'

Richard Hawley heeft een kater. Gisteravond is hij het Brusselse nachtleven gaan verkennen, en de gevolgen zijn van die aard dat er vandaag een grote doos Rennie-pilletjes tussen ons in ligt. En een asbak vol peuken, want Hawley rookt als een ketter. "Voor ik er erg in had, stond ik in een zijstraat van de Beenhouwersstraat naar een beeld van een pissend meisje te kijken. Jeanneke Pis. Wie een zwak heeft voor pissende monumenten kan in Brussel zijn hart ophalen. Nu, in dat steegje stonden wel meer mensen te zeiken, al haast ik me om erbij te zeggen dat ik zelf niet mee heb gedaan. Dat leek me een beetje te marginaal."

Met Standing at the Sky's Edge heeft Richard Hawley net zijn zevende plaat uit, en het is opnieuw een goeie. De Britse crooner heeft de strijkers van Coles Corner en Truelove's Gutter gewist ten voordele van een robuuster geluid waarin zijn psychedelisch gitaarspel centraal staat. Een stijlbreuk, al verstaat de man die in de Britse media steevast The Sheffield Sinatra wordt genoemd zelfs op zijn heftigste momenten de kunst om een zekere subtiliteit in acht te houden. "Ik sluit niet uit dat ik vroeg of laat weer met een orkest ga werken", zegt de zanger terwijl hij English Breakfast Tea uitschenkt, "maar op dit moment ben ik op dat vlak wel tot het uiterste gegaan. Bovendien: mijn eerste liefde is de gitaar, en die had ik de laatste jaren wat verwaarloosd. Ik wilde ook dat de songs steviger, directer klonken. Met evenveel drama, maar met veel simpelere arrangementen."

In eerste instantie werd er, ook in de media, met gefronste wenkbrauwen gereageerd op je nieuwe plaat. De meesten betreurden de stijlbreuk, maar inmiddels lijkt iedereen alweer bijgedraaid.

Richard Hawley: "Ik had natuurlijk een copy-pasteplaat kunnen maken en wat voortborduren op het verworven succes, maar zo zit ik niet in elkaar. Bovendien functioneer ik alleen maar als ik in complete vrijheid muziek kan maken. Ik verdraag geen autoriteit, en ik ben mijn eigen baas. Dus niemand moet zich moeien met wat ik doe.

"Ik voel geen enkele affiniteit met artiesten die zich uitsluitend door commerciële motieven laten leiden. Dat zijn lafaards. Muziek moet uit het hart komen. En de labels waar ik tot nog toe mee gewerkt heb, begrijpen dat. Ik heb dus geen oorlogjes moeten voeren om deze plaat te maken. Truelove's Gutter ging ook wars tegen de tijdsgeest in, en zie wat daarmee gebeurd is. Ik maak me sterk dat mijn platen geen enkel raakpunt hebben met alles wat vandaag wordt uitgebracht. Ik zit in een bende die maar één lid telt: mezelf. Daarom kan ik er nog steeds met mijn hoofd niet bij dat wat ik doe zo goed verkoopt. In België worden mijn nieuwe nummers zelfs op de radio gedraaid. Dat is meer dan waar ik op gehoopt had."

Eén ding is niet veranderd: ook op je nieuwe plaat is de toon van de meeste nummers bijzonder somber.

"Ik maak geen lichtvoetige nummers. Bij mijn geen gemelk over bloemen, lolly's en regenbogen. Ik snap ook niet hoe anderen dat doen. Alleen een idioot zou een vrolijke plaat opnemen. Of iemand die uit opportunisme handelt en uitsluitend in geld geïnteresseerd is. Als ik me goed voel, ga ik niet in een donkere kamer muziek zitten componeren. Al is het wel zo dat de knop nooit echt afstaat. Na de vorige tournee heb ik wel geprobeerd om niét te schrijven. Ik was weer even aan een echt leven toe. De voorbije dertig jaar ben ik bijna onafgebroken op tournee geweest, en ik voelde de behoefte om even een pauze in te lassen. Ik wilde er zijn voor mijn kinderen. Bovendien hebben we een hond waar ik erg gehecht aan ben. Een border collie. Die beesten hebben enorm veel beweging nodig, dus ik ging er elke dag kilometers mee wandelen.

"Als je voortdurend onderweg bent van de ene plek naar de andere, raak je op de duur verslaafd aan dat leven. Ik vond het gewoon tijd om even op de zelfde plek te blijven. Mijn grootvader vertelde vroeger dat, wanneer tijdens de oorlog de kogels hem rond de oren vlogen, hij altijd stil bleef zitten. En dat heb ik gedaan. Tot er niet langer geschoten werd. (lacht) Ik heb echt opnieuw moeten leren ontspannen."

Heb je last van heimwee op tournee? Uit vorige gesprekken weet ik dat je eigenlijk een zachtgekookt eitje bent.

"Dat is waar. Ik herinner me periodes dat ik negen maanden non-stop in een tourbus door Amerika trok zonder één keer mijn gezin te zien. Zo ver laat ik het nu niet meer komen. Ik ben te oud geworden om zolang van huis te zijn. Het zou létterlijk mijn dood worden. Het gemis is nu soms al onmenselijk. Dus nu tour ik vaker, maar met veel kortere periodes. En tussendoor lassen we pauzes in. Ik kan niet meer overweg met de voortdurende chaos van lange tournees, want dat is de beste garantie om jezelf te verliezen. Ik bén mezelf al een paar keer verloren. En ik voel geen enkele behoefte om het opnieuw te doen."

Het verlies van dierbaren is een van de centrale thema's op de plaat. Je bent intussen op een leeftijd gekomen dat er al eens iemand sterft in je naaste vriendenkring.

"Een van de aanzetten voor de plaat was de dood van een van mijn beste vrienden. Ik heb niet rechtstreeks over hem geschreven, maar door hem te verliezen ben ik me wel weer vragen gaan stellen over zin en onzin van het leven. Waar gaan we naartoe? Is er iets na de dood? Dat zijn de sleutelvragen in 'Leave Your Body Behind'. Die titel slaat ook op mijn repertoire, op mijn body of work. Eigenlijk is dat nummer een nota aan mezelf. Het is een herinnering dat ik vriendelijk moet zijn, en in mijn werk een zo hoog mogelijke standaard moet aanhouden. Ik wil iets positiefs nalaten."

Als artiest zal je na je dood ook op je werk beoordeeld worden. Is dat iets wat je bezighoudt?

"Nee. Elke plaat is een weerspiegeling van het hier en nu. De rest is onbelangrijk. Ik schrijf ook alleen over mijn eigen leven, omdat ik het ongepast zou vinden om een spreekbuis voor anderen te zijn. Dus: luister in chronologische volgorde naar mijn platen en je krijgt een goed beeld van wie ik ben. Tenminste: als je abstractie kunt maken van het feit dat al de vrolijke momenten in mijn leven eruit zijn gefilterd. Mijn vrouw is vijftien jaar lang verpleegster geweest in de psychiatrie. Volgens haar zijn mensen die altijd gelukkig zijn knettergek. Maar nog erger zijn diegenen die geen geluk kennen, die van alles alleen het negatieve inzien. Ik weet niet wat dat over mij zegt. Ik hoop dat ik ergens tussen die twee uitersten balanceer. Zelf leid ik een heel standvastig leven als ik thuis ben, en ik hou eraan vast als een man die aan een klif hangt."

Het nummer 'Standing at the Sky's Edge' wordt bevolkt door mensen met goede bedoelingen, maar hun leven kent zoveel tegenslag dat ze op de duur tegen wil en dank van het juiste spoor afraken: de synopsis voor een klassiek drama.

"En het erge is: het zijn allemaal authentieke verhalen van mensen uit mijn vriendenkring. Margaret Thatcher heeft in de jaren tachtig een sociaal bloedbad aangericht in Groot-Brittannië, en vandaag merk ik dat de geschiedenis zich herhaalt. Al dat geleuter over bezuinigingen is onzin. De regering legt gewoon een ideologie op die helemaal op maat van de rijken is gesneden. Elke beslissing die wordt genomen heeft tot doel hen ten dienste te zijn. Alle sociale rechten waar onze ouders en grootouders voor gevochten hebben, staan op de helling."

Sheffield is het decor waartegen zich de verhalen uit je songs afspelen. Het is niet de vrolijkste stad ter wereld.

"Het ergste is het enorme werkloosheidscijfer bij jongeren. Die zien hun horizon elke dag een beetje dieper zakken. Ik praat vaak met tieners en twintigers die het gevoel hebben dat er voor hen geen toekomst meer is weggelegd. Ze willen wel een opleiding en naar de universiteit gaan, alleen is het inschrijvingsgeld onder de vorige regering zodanig opgetrokken dat, als je nu afstudeert, je meteen voor 50.000 pond in de schulden zit. Dat hou je niet voor mogelijk, toch? Herinner je je die rellen nog, onlangs in Londen? Dat krijg je als je de mensen alle hoop ontneemt."

Op de koop toe is Groot-Brittannië nog een echte klassenmaatschappij, waardoor de verschillen tussen arm en rijk sowieso worden uitvergroot.

"Tot voor kort had ik het gevoel dat de muren tussen de verschillende sociale klassen langzaamaan begonnen af te brokkelen, maar de huidige regering heeft ze weer gerestaureerd. En er komt weinig verzet tegen, omdat het gevoel voor samenhorigheid de voorbije decennia al gebroken werd door Margaret Thatcher en Tony Blair. Er zijn gewoon minder kansen, vandaag. Het gevolg is dat mensen op de duur moeten gaan stelen om te kunnen overleven. Ik dramatiseer niet, hè. Dat is de realiteit. Op sociaal vlak heb ik het gevoel dat de klok naar de middeleeuwen wordt teruggedraaid."

Wat je zegt klopt allemaal. Alleen: ik hoor weinig artiesten die in hun songs diezelfde analyse maken. Hoe komt dat, denk je?

"Daar kan ik niets zinnigs over zeggen, want ik luister haast nooit naar muziek. Enerzijds omdat ik me niet teveel door andere dingen wil laten beïnvloeden, maar ook omdat ik het moeilijk vind om ervan te genieten als ik naar een plaat luister. Ik begin elk nummer meteen van begin tot eind te analyseren, wil weten hoe de strofes, de bridge en het refrein in elkaar zit. Beroepsmisvorming, wellicht. 't Is zonde, maar als luisteraar ben ik de kick om naar muziek te luisteren volledig kwijtgeraakt."

Dat lijkt me een nachtmerrie. Vooral omdat uit je eigen platen blijkt hoe diep je liefde voor de muziek zit.

"Mja. Dus in plaats daarvan ga ik met de hond wandelen. Dat zijn trouwens de momenten waar de inspiratie opwelt. Ik had honderden nummers klaar, dus het was niet meteen duidelijk welk soort plaat dit moest worden. Voor hetzelfde geld had ik een driedubbele plaat uitgebracht, maar uiteindelijk heb ik voor de songs gekozen die het hardst in een andere richting duwen. Ik wil niet op mijn stappen terugkeren. Niet in mijn leven, en niet in mijn muziek. Het enige moment dat ik naar het verleden kijk, is wanneer ik teksten schrijf.

"Ik las onlangs een citaat van iemand die zei dat het leven één lange oefening is om jezelf te leren zijn. Naarmate ik ouder word denk ik vaker na over mijn verleden, en over de periodes dat ik van de rails ben gegaan. Er zijn jaren geweest dat ik me door negativiteit heb laten leiden, dat ik zelfdestructief was en moedwillig mijn eigen ruiten insloeg. Vandaag ben ik vooral blij dat ik het overleefd heb. Daarom word ik, in tegenstelling tot de meeste mensen, niet depressief wanneer mijn volgende verjaardag eraan zit te komen. Elk jaar extra is een bonus."

Welke raad zou je aan je twintigjarige versie geven?

"Stop met roken! (lacht) Dat is een vraag die ik mezelf ook wel eens stel. Zou de zestienjarige Richard affiniteit hebben met wie ik nu geworden ben?"

En?

"Om eerlijk te zijn: ik was een rotjong, toen. Zoals zoveel tieners. Mijn verhaal is anders in de zin dat ik van kindsbeen af veel tijd doorbracht met volwassenen. Ik speelde met mijn oom en mijn vader in dezelfde band. Ik kreeg dus niet eens de kans om me vaak als een lul te gedragen. Ik moest songs leren spelen. En liefst nog een beetje vlug ook. Ach, zoals elke tiener heb ik een periode gehad waar ik tegen alles en nog wat rebelleerde. Maar dat heeft niet lang geduurd. Mijn vader en ik zijn altijd ontzettend close geweest. De weg van kind tot volwassene loopt nooit over rozen omdat je op een gegeven moment een beetje van beide bent. Dat is te veel om in één keer door te slikken.

"Weet je wat ik tegen Richard de twintigjarige zou zeggen? Dat het leven geen sprint is, maar een marathon. Dus dat hij best wat meer relaxed mag zijn. Alleen weet ik wel zeker dat hij veel te eigenwijs zou zijn om te luisteren. Ik kan zijn antwoord zo raden: 'fuck off, ouwe scheet. Ga wat tegen een ander zagen'."

Heb je met je muziek een doel voor ogen?

"Het klinkt egoïstisch, maar ik schrijf in de eerste plaats voor mezelf. Zolang ik platen maak waar ik zelf tevreden over ben, kost het me achteraf geen moeite om ze loyaal te verdedigen tegen kritiek. Als je louter uit winstbejag handelt, zul je nooit gelukkig zijn. Om te beginnen is de kans dat je plaat flopt mathematisch oneindig veel groter dan dat ze wél een succes wordt. En zelfs als je er een miljoen van verkoopt, heb je jezelf er zodanig voor gecompromitteerd dat je toch niet van het succes kunt genieten. Daarom: ik weiger compromissen te sluiten, op welk niveau dan ook. Life's too short.

"Als ik ergens trots op ben, dan is het dat ik in heel mijn carrière - ik ben dertig jaar muzikant - geen enkele toegeving heb gedaan. Ik wil niet teveel doordrammen over mijn leeftijd, maar om nooit te plooien en geen moment af te wijken van wat ik voor ogen had: dat is wat mij betreft heel wat. Daarom zijn mijn ambities ook beperkt. Ik hoop gewoon dat ik me met de nieuwe plaat het recht toeeigen om er nadien nog één te maken. En het zou natuurlijk ook wel mooi zijn als er tussendoor nog genoeg geld binnenkomt om nog een paar rekeningen te betalen en mijn gezin te onderhouden. Meer verlang ik niet."

Tenslotte: onlangs werd op de Belgische radio een minuut stilte gehouden ter nagedachtenis van de slachtoffers van het busongeval in Zwitserland. De eerste song die nadien gedraaid werd was 'Open Up Your Door' uit je vorige plaat. In een mum van tijd werd dat nummer achteraf honderden keren gedeeld op Facebook. Het had kennelijk een gevoelige snaar geraakt.

"(slikt) Dat méén je niet. (valt stil) Ik... Toen ik de beelden van die ramp op televisie zag, was ik compleet van de kaart. (krijgt tranen in zijn ogen) Arme kinderen. Je overvalt me hier nogal mee, eerlijk gezegd. Alsof ik net een kogel in de borst heb gekregen. (blaast) Natuurlijk is het een mooi compliment, maar bij zo'n verhalen krijg ik het altijd ontzettend moeilijk. Als ik denk aan al het leed dat die families getroffen heeft, aan al dat onpeilbare verdriet, dan breekt mijn hart. Wat kan ik zeggen? Ik hoop dat de mensen troost uit mijn muziek hebben geput. Maar nog veel liever had ik gewild dat ze dat nummer die dag nooit hadden moeten draaien."

Standing at the Sky's Edge van Richard Hawley is uit bij Parlophone. Op 5 juni concerteert hij in de Brusselse Botanique. Dat concert is al enkele maanden uitverkocht, maar dit najaar komt Hawley opnieuw naar België.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234