Woensdag 23/09/2020

Myanmar

Alleen een kleine groep katholieken is blij met het bezoek van de paus aan Myanmar

De paus na aankomst in Myanmar.Beeld epa

Aan niets is in Myanmar te merken dat de paus het land bezoekt. Veel inwoners weten niet eens dat hij bestaat en de weinige aanhangers die op hem staan te wachten durven niet over hem te praten. Als hij eindelijk in een onopvallende auto arriveert, zien velen hem over het hoofd.

Niets wijst er vandaag op dat de hoogste leider van een wereldreligie Yangon zal aandoen. Het verkeer staat vast, de mannen dragen longhi in plaats van broeken, de vrouwen hebben hun wangen besmeerd en overal klinkt de herrie van schreeuwende mensen en toeterende bussen. Foto's van de paus vind je nergens, ook niet op de voorpagina's van kalenders, posters en de gedrukte media. Die zijn zoals altijd gereserveerd voor Aung San Suu Kyi, Myanmars eigen heilige. Dat de paus uit Rome komt, gaat aan de meeste mensen hier voorbij.

'Koning van de monniken'

Veel Myanmarezen weten niet wat een paus is. Het Birmees heeft er zelfs geen woord voor. Ze noemen hem hier 'Ya Hann Minn Gyi', 'koning van de monniken', en hier is hij een koning van niks. Amper 1 procent van de bevolking is katholiek, zo'n 660.000 mensen, en de meesten daarvan wonen ook nog eens ver weg in Kachin, aan de grens met China.

Vanuit Kachin is het 36 uur met de bus naar Yangon dus je ziet zelden Kachinezen in de stad, maar vandaag zijn ze er met duizenden. Drieduizend slapen er alleen al bij de kerk van St. Anthonius in het centrum van de stad. De trouwzaal naast de kerk is vol, en het voorterrein naast de poort is overdekt met een blauw plastic zeil waaronder ook nog eens honderden mensen bivakkeren. De slapers verdriedubbelen op slag de kleine parochie van pastoor Savari Muthu, die het in normale tijden moet doen met 1.500 parochianen. 

De pastoor zit in een groezelig onderhemd in de pastorie. Het is te warm en nog veel te vroeg om zich in vol ornaat te hijsen, maar hij straalt er niet minder om:  "Dit is een droom. Dit is de gelukkigste dag van mijn leven. Niemand hier had gedacht dat een paus ooit Myanmar zou bezoeken."

Savari kan zijn geluk dus niet op. In anderhalve maand hebben ze zijn hele kerk opnieuw hagelwit geverfd en er ligt een gloednieuw blauw dak op. Er ontbreekt eigenlijk maar één ding aan zijn geluk: de paus zelf. "We hadden gehoopt dat de paus onze kerk zou bezoeken. Al was het maar één minuut." Zo'n bezoek zou van zijn kleine kerk een bedevaartsoord maken, maar de paus gaat alleen naar de kathedraal. De pastoor snapt dat natuurlijk, maar jammer is het wel.

Low key

Zusters verkopen rozenkransen, T-shirts en boekjes over het leven van de paus, vertaald in het Myanmarees. De verkoop gebeurt alleen binnen de muren van de kerk. Het lijkt of ze ergens bang voor zijn en dat ze het pausbezoek bewust low key houden, en het bijna achter die kerkmuren verstoppen. Een beetje is dat ook zo. De komst van paus Franciscus is een gevoelig onderwerp, en over gevoelige onderwerpen wordt in Myanmar nu eenmaal liever niet gesproken. 

Het is de paus zijn eigen schuld. Franciscus heeft recentelijk felle kritiek geuit op Myanmar, waar het leger de afgelopen maanden met geweld meer dan 600.000 Rohingya het land uit heeft gejaagd. De paus heeft aangekondigd dat hij het lot van die getraumatiseerde, uitgemergelde moslimvluchtelingen ter sprake zal brengen als hij Aung San Suu Kyi ontmoet. En nu is iedereen als de dood dat Franciscus daar inderdaad onbesuisd en openlijk met het 'R-woord' zal gaan strooien. Op het woord 'Rohingya' rust in Myanmar een absoluut taboe. Het woord is fout, omdat het de indruk wekt dat Rohingya een aparte etnische bevolkingsgroep zijn, vindt de regering. Volgens Myanmar bestaan er geen Rohingya, maar zijn zij 'Bengali', mensen die eigenlijk in Bangladesh thuishoren. 

Het luistert nauw. De verhalen van de 600.000 vluchtelingen over verbrande dorpen, massaverkrachtingen en uithongering hebben Myanmar in de verdediging gedrukt. Myanmarezen voelen zich miskend door de hele wereld en dat maakt ze woedend. Eén verkeerd woord en je krijgt de haat van de hele natie over je heen. Niemand praat erover, behalve anoniem, op Facebook. Daar krijgt de paus er flink van langs. "Hoe haalt hij het in zijn hoofd om hier de moslims te komen helpen?", schrijft er een, en een ander voegt er dreigend aan toe: "Kijk maar uit, woensdag zijn er veel mensen op de been, dan kan het gevaarlijk voor je worden." Een (vermoedelijk katholieke) Facebooker schrijft angstig: "Wees welkom, maar maak alsjeblieft geen problemen."

Mensen proberen een glimp op te vangen van de paus.Beeld afp

Katholieke minderheid

Die oproep is een echo van wat de aartsbisschop van Yangon, Charles Bo, heeft gezegd. Die heeft de paus openlijk gevraagd het verboden 'R-woord' niet te gebruiken. De piepkleine katholieke minderheid slaagt er tot nu toe in onzichtbaar te blijven, maar een fout van de paus kan daar op slag verandering in brengen. Een verkeerd woord kan genoeg zijn om niet alleen de woede van de regering, maar ook die van gewelddadige radikale boeddhistische monniken over de katholieken af te roepen. Het gezag dat de paus in andere delen van de wereld heeft, is in Myanmar nauwelijks van enige waarde.

Ook pastoor Savari Muthu hoopt dat de paus zich zal beperken tot opmerkingen over liefde en vrede, het thema van het bezoek. Hij woont hier, en weet al te goed dat Myanmar ook onder Aung San Suu Kyi nog steeds een land is waar je beter niet kunt zeggen wat je denkt. "Je mag niks hardop zeggen, nee, sterker nog: je mag er niet eens over drómen, want zelfs dan zullen ze je krijgen."

De toegestroomde Kachin hebben vandaag hun beste kleren aan: fel oranje hoedjes, paarse puntmutsen, of zwarte jurken met rode mutsen en schitterend zilverbeslag om de schouders. Of ze dragen nieuwe T-shirts met het gezicht van de vrolijke paus erop.

Een sticker met het motto van het bezoek van de paus.Beeld afp

Twee vlaggetjes

Allemaal krijgen ze twee vlaggetjes uitgereikt: een van Myanmar, en een van het Vaticaan. Bij de kerk hangen natuurlijk wel een paar heel grote foto's van de paus, maar die vallen nauwelijks op. De Heineken-reclame aan de straat ('there's more behind the star') is tien keer zo groot. Al drie uur voordat het pauselijk vliegtuig zal landen schuifelen ze naar het hart van de stad. Daar gaan ze langs de weg staan waar ze met zoveel enthousiasme schreeuwen, bidden en met hun vlaggetjes zwaaien dat het lijkt alsof ze met veel meer zijn dan die paar duizend man. De mensen uit Yangon rijden voorbij en bekijken het gedoe schouderophalend. Dit zijn dus katholieken. 

Na drie uur wachten wordt het verkeer ineens tegengehouden. De pauselijke stoet komt eraan. De halzen worden langer, mobieltjes gaan omhoog en wie klein is kan niets meer zien. Een motoragent gaat vooruit, dan komen de eerste auto's, witte Mercedessen met prelaten in witte gewaden op de achterbank. Iedereen tuurt, schreeuwt. Beveiliging komt voorbij, een bodyguard hangt uit de deur van een jeep om achteruit te kunnen kijken, klaar om te springen. Nog een witte auto. Weer geen paus. Niemand let op de kleine blauwe Toyota die volgt. Pas als die voorbijstuift zien sommigen het open raampje, de wuivende hand en nog net het lachende gezicht van de paus.

Paus Franciscus zwaait naar de menigte.Beeld epa

De meesten zien het niet. Nog lang blijven zij kijken en wachten op de allergrootste auto van allemaal, die niet meer komt. Langzaam dringt door dat de koning van de monniken achterin een blauwe Toyota zat. Teleurgesteld spelen Kachins de filmpjes op hun mobieltjes terug op zoek naar wat ze hebben gemist. 

Dan gaan ze de stad in, die de meesten van hen nog nooit hebben gezien. Woensdag hebben zij een nieuwe kans. Dan is de openluchtmis in Yangon en kunnen zij de paus, al is het maar vanuit de verte, nog een keertje zien.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234