Zaterdag 14/12/2019

Moderne wetgeving

"Alleen drugsdealers bellen nog met hun telefoon"

Onderzoeksrechter Philippe Van Linthout (rechts). Beeld Bob Van Mol

Mogelijk bekijkt de regering vandaag al of speurders ook berichten via Facebook, WhatsApp en Skype mogen aftappen als er sprake is van aanzetten tot terrorisme of rekrutering. Philippe Van Linthout, co-voorzitter van de Vereniging voor Onderzoeksrechters, is alvast vragende partij om de wetgeving zo snel mogelijk aan te passen.

"De huidige wetgeving houdt rekening met een klassieke manier van communicatie: een telefoon die via een draadje twee toestellen met elkaar verbindt", aldus Van Linthout. "Die wet bestaat al sinds de jaren negentig. Toen werd er inderdaad voornamelijk via de telefoon gecommuniceerd. Het probleem is nu dat criminelen niet meer via één weg, maar op duizenden verschillende manieren communiceren. Onze frustratie is dat onze juridische en technische mogelijkheden er in de eerste plaats op gericht zijn om via de telefoon te kunnen afluisteren, terwijl men niet meer via de telefoon communiceert. De facto kunnen we steeds minder doen."

Op welke manier communiceren criminelen vandaag dan wel met elkaar?
Van Linthout: "Ze gebruiken Viber, WhatsApp, Telegram, Facebook Messenger, Skype, enzovoort. De communicatie heeft zich naar totaal andere media verplaatst. Ken je Wordfeud, een online variant van Scrabble? Daar kun je een berichtje naar je tegenstander sturen. Wel, terroristen gebruiken dat ook. Of games als World of Warcraft. Als ik als onderzoeksrechter die communicatie wil controleren, dan kan ik dat niet. Mensen denken misschien van wel, maar wij zijn de NSA niet. Je zou als crimineel bijna onnozel zijn om nog via een telefoon te communiceren. Alleen drugsdealers doen dat nog."

Dat klinkt alsof het eigenlijk al vijf na twaalf is.
"Voor mij is het vijf na twaalf, ja. Heel wat collega's durven het niet luidop zeggen, uit angst om criminelen op ideeën te brengen, maar dit is zoals het verhaal van de kleren van de keizer. Iedereen zegt dat het goed gaat, terwijl het niet goed gaat. Ik ben zelf als advocaat begonnen in 1996, middenin het Dutroux-tijdperk. Ik zeg u: als we An en Eefje in een digitale context hadden moeten zoeken, dan zouden politie en justitie hen niet hebben gevonden. Het is te gemakkelijk om je als crimineel online te verbergen."

Wat moet er nu gebeuren?
"De eerste stap is ons opnieuw de juridische middelen geven. We zijn in de jaren negentig al overeengekomen dat we in sommige gevallen mensen mogen afluisteren. Alleen zijn we technisch niet meer mee. Misschien zullen we in een later stadium extra mensen nodig hebben die kunnen hacken, maar laat ons beginnen met een goed wettelijk kader."

En wat met de privacy?
"Een onderzoeksrechter gaat niet lichtzinnig over het besluit om iemand af te luisteren. Akkoord, niemand vindt het een fijne gedachte om mensen meer macht te geven over het internet. Want als je iemand macht geeft, dan geef je inderdaad een stukje van je vrijheid af. Maar het is wel daardoor dat we kunnen voorkomen dat een terrorist met een kalasjnikov een redactie binnenvalt of dat een spoorloos meisje kan worden teruggevonden. Je kunt nu eenmaal geen omelet maken zonder de schaal te breken."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234