Donderdag 22/08/2019

Alle ogen gericht op Wilders

In de Nederlandse groeistad Almere waren alle ogen gisteren gericht op de verkiezingsuitslag van de rechts-populistische Partij van de Vrijheid van Geert Wilders, die alleen daar en in Den Haag opkomt. Maar zelfs PVV-kiezers twijfelen of Wilders’ egopartij een remedie biedt voor hun grootstedelijke groeipijnen. ‘Met een hoofddoekjesverbod los je niets op. Mijn moeder droeg destijds ook een Hollands hoofddoekje. Dat had geen invloed op haar zuinigheid en daar draait het toch om?’

Rechts-radicale PVV maakt gemeenteraadsverkiezingen in Almere tot nationale test

eel vrijheid is er op het eerste gezicht niet in de Partij voor de Vrijheid (PVV). Haar hoofdkwartier in het Finnhotel van Almere wordt streng beveiligd door een privaat bewakingsbedrijf. Wie niet op hun lijstje staat, komt er niet in. Als we elders in de stad PVV-kandidaat Remco Gommers (nummer 8 op de lokale kieslijst) enkele vragen willen stellen over zijn campagne, weigert hij beleefd maar beslist. “Helaas mag ik niet met u praten vandaag. Alle communicatie verloopt via onze fractie in Den Haag.”Fractiewoordvoerder Mattijs Weststrate heeft echter evenmin zin om antwoord te geven op vragen over het partijprogramma in Almere, opgebouwd rond draconische veiligheidsvoorstellen zoals ‘stadcommando’s’, een zwaarbewapende politie-interventiemacht en anti-islamitische maatregelen zoals een hoofddoekenverbod in gemeentelijke functies. “Alleen de lijsttrekkers mogen interviews geven, maar dat is nu niet mogelijk.”Lijsttrekker in Almere is voormalig advocaat-generaal Raymond de Roon, die hier in het nieuws kwam omdat hij afzegde voor het lokale politieke debat met een voedselvergiftiging maar dezelfde dag wel op campagne trok.Toch zou volgens een recente poll van TNS Nipo de PVV van Wilders in Almere met 30 procent van de stemmen de grootste partij worden, de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid (PvdA) zou als tweede eindigen met 20 procent. Of het daadwerkelijk zo’n vaart zou lopen, moest tijdens de telling afgelopen nacht nog blijken, want aan verschillende stembureaus reed de PVV weliswaar over de tong maar slechts weinig kiezers uitten zich als aanhangers van de radicale rechts-populistische partij. Als de partij wint, is dat vooral met ‘gordijnkiezers’, mensen die in de beslotenheid van het stemhokje een proteststem uitbrengen.

Bij het stembureau in het stadhuis verklaarden vele kiezers zelfs te komen stemmen tégen de PVV, terwijl ze anders geen gebruik zouden hebben gemaakt van hun stemrecht - in Nederland is de opkomst niet verplicht.“De PVV wordt gevaarlijk”, zegt Liesbeth (57), die zopas haar stem uitbracht op de PvdA. “We moeten niet weer de kant van de nazi’s opgaan, want dat gebeurt toch als je groepen mensen uit onze samenleving gaat uitsluiten?”De echte problemen in Almere situeren zich volgens haar juist rond ‘insluiting’. De slaapstad groeit zo snel dat veel bewoners vrezen te verstikken. Vorig jaar stemde de Nederlandse regering in met een stadsuitbreiding van Almere in de richting van Amsterdam, aan de overzijde van het IJmeer, waar wellicht een brug over of tunnel onder wordt gebouwd. Tegen 2030 moeten hier maar liefst 60.000 nieuwe huizen worden opgetrokken.Volgens muziekproducer Gijs van der Meulen (30), die net voor GroenLinks stemde, biedt de PVV de verkeerde antwoorden op deze grootstedelijke groeipijnen. “Ze willen de cultuursubsidies afschaffen, terwijl culturele festivals, theater en muziek erg belangrijk zijn voor stadsontwikkeling. De stad bestaat nog maar dertig jaar, dat is erg jong. We hebben nog geen verleden, dat zijn we nog aan het opbouwen. De warmte van cultuur is erg belangrijk om de mensen samen te brengen, elkaar te laten leren kennen. We krijgen steeds meer gebouwen, maar die moeten ook inhoud krijgen. Als mensen niets te doen hebben, wordt het erg kil en gaan ze rondhangen. Net dan riskeer je onveiligheid.”Met de objectieve veiligheid valt het in Almere overigens nog goed mee. Met meer dan 190.000 inwoners is dit de zevende stad van Nederland en in de nationale veiligheidsindex staat Almere slechts op de 35ste plaats. Maar de subjectieve onveiligheidsgevoelens zijn er erg groot door enkele gewelddadige overvallen op supermarkten, die tijdens deze campagne door de PVV-kandidaten voortdurend in de schijnwerper werden gezet.De PVV-boodschap dat Almere gevaarlijk is, blijkt vooral oudere kiezers met succes angst aan te jagen. “Het tuig moet aangepakt worden. Oudere mensen zijn hier thuis hardhandig overvallen”, zegt de gepensioneerde Martin Veldheer (70), die nu PVV en vroeger VVD stemde. Of hij op 9 juni bij de parlementsverkiezingen voor Wilders stemt, weet hij nog niet. Door zijn liberale achtergrond twijfelt hij openlijk of diens egopartij alle juiste antwoorden biedt. “Met een hoofddoekjesverbod los je niets op”, zegt hij. “Mijn moeder droeg destijds op het platteland ook een Hollands hoofddoekje. Dat had geen invloed op haar zuinigheid en daar draait het toch om?” Zijn vrouw valt hem in de rede. “We stemden PVV omdat het huidige bestuur geld verspilde. De gemeente stopte hier handenvol centen in enkele grote projecten, zoals een concertpodium dat weer werd afgebroken en een onafgewerkt kasteel dat nu een ruïne is.”Ook het hypermoderne centrum is nog een bouwwerf. Het marktplein wordt opnieuw aangelegd. De nieuwe bibliotheek is bijna af, en moest het pronkstuk worden van de uittredende coalitie. Maar de recessie gooide roet in het eten. Door de crisis was er 35 miljoen euro minder staatssteun voor de stad, waardoor Almere volgens de laatste berekeningen afstevent op een structureel tekort van ongeveer 40 miljoen euro per jaar, of 210 euro per inwoner. Alle partijen hebben bezuinigingen dan ook hoog op hun verlanglijstje, behalve de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid (PvdA) die vindt dat Den Haag de lokale economie met belastinggeld moet stimuleren. “Niet remmen als de auto in de slip zit”, is de gevleugelde uitspraak die hun lijsttrekker Alphonse Muurlink liet optekenen in Nederlandse media. “Als je nu niet investeert, raken veel meer mensen hun baan kwijt.”

Mario Juch (62) en Lies Jonkman (51), kiezers van de linkse SP, krijgen in het stadhuis veel bekijks wanneer ze ostentatief komen stemmen met een hoofddoekje op, uit protest tegen een mogelijk hoofddoekverbod. “Een verbod past niet in Nederland, waar we vrijheid van meningsuiting en religie kennen”, zegt Juch. “Ik ben bang dat we dan op een glijdende schaal terechtkomen. Vandaag zijn het hoofddoeken, morgen zijn het kranten of homo’s. De PVV trekt kiezers aan met een fictief onveiligheidsgevoel. Ze doet een beroep op het onderbuikgevoel van mensen die bang zijn van groepjes allochtonen op straat.”Vooral in sociale woonwijken zoals de Stedenwijk, waar autochtonen en allochtonen in dezelfde bescheiden woningen leven, heeft de PVV daarmee oudere, autochtone kiezers voor zich gewonnen. “Ik ben onlangs bedreigd door een groepje Marokkaanse hangjongeren uit deze wijk”, zegt PVV-kiezer Moniek van der Werf (52) bij het kiesbureau in de Flevoschool. “Eenmaal slechts, maar wel erg heftig. Ze zouden mijn ramen ingooien en wensten me dood, zeiden ze. Daarna stapte ik naar de politie maar ik diende uiteindelijk geen klacht in omdat de daders dan mijn naam te weten zouden komen. Het is toch te gek voor woorden dat ik me nu in mijn eigen wijk niet meer veilig voel?”De Nederlands-Marokkaanse kiezers uit de wijk zijn alvast beducht voor discriminatie als de PVV vanavond of in juni nationaal een hoge score zou halen. “De PVV propageert alleen vrijheid voor zichzelf, niet voor alle burgers”, zegt conciërge Mohammed Radahi (38). “Wij worden altijd gediaboliseerd. Wie heeft Fortuyn gedood? Een Nederlander. Wie reed op Beatrix in? Een Nederlander. Die zijn gek, zeggen ze dan, en vervolgens praten ze niet meer over hen. Maar als een Marokkaan iets fout doet, ho maar, dan zijn we plots allemaal terroristen. Terwijl het onze ouders zijn die kapotgegaan zijn aan het werk om deze nieuwe Nederlandse steden te bouwen. Zij kregen niet de kansen om de taal en cultuur te leren maar nu moeten ze plots gaan bewijzen dat ze ingeburgerd zijn.” Radahi stemde vandaag PvdA, “omdat ze als enige partij in de moskee hun respect voor onze gemeenschap zijn komen betuigen”.Bij zijn vriend, aannemer Ben Ali (38), heeft de opkomst van de PVV het algemene vertrouwen in de Nederlandse politiek echter geschaad. “Den Haag is een Mickey Mousecompetitie geworden. Ikke, ikke en de rest kan stikke, is hun mentaliteit. Daar is Wilders het beste voorbeeld van. Ik koos vandaag voor de Nederlandse Moslimpartij, die hier voor het eerst opkomt als reactie tegen de PVV”, zegt hij. “Als zij zich openlijk tegen de islam verzetten, dan moeten ook wij ons verenigen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden