Zondag 15/09/2019

'Alle muziek hunkert naar publiek'

In de commissie Cultuur van het Vlaams Parlement vond gisteren een hoorzitting plaats over de nakende reorganisatie van het Vlaamse orkestenlandschap (DM 17/4). Drie onafhankelijke deskundigen presenteerden er een revolutionaire nota die radicaal breekt met het huidige beleid ten aanzien van de grote Vlaamse symfonische orkesten.

Brussel / Van onze medewerker

Joeri Naânaï

De studie werd op verzoek van cultuurminister Bert Anciaux (VU&ID) opgesteld door Serge Dorny (intendant van het London Philharmonic Orchestra), André Hebbelinck (directeur van het Ensemble Modern) en Stephan Moens (muziekrecensent bij De Morgen). Het trio wil een gelijkschakeling van het subsidiesysteem voor álle Vlaamse orkesten en ensembles. Dus geen vaste subsidiëring meer voor het Koninklijk Filharmonisch Orkest van Vlaanderen (KFOvV) en het Vlaams Radio Orkest (VRO). Beide orkesten moeten een herstructureringsplan voorleggen en een beheersovereenkomst afsluiten met de Vlaamse overheid. In afwachting daarvan krijgen ze geen subsidieverhoging. Structurele subsidiëring moet worden afgebouwd en op lange termijn vervangen worden door projectsubsidies. De beste ensembles, in het bijzonder barokorkesten zoals Anima Eterna, moeten meer centen krijgen. Het principe van de beheersovereenkomsten moet worden uitgebreid voor de hele sector, inclusief het Symfonieorkest van de Vlaamse Opera. Alle formaties moeten door de overheid gefinancierde stageplaatsen creëren voor laatstejaarsstudenten. De traditionele symfonische orkesten moeten streven naar een flexibele organisatie en naar meer eigen inkomsten. Bovendien mag de subsidiëring van het Symfonieorkest van Vlaanderen (SvV) wat het deskundigentrio betreft uitdoven.

Een aantal aanbevelingen is volgens Jerry Aerts, voorzitter van de adviescommissie Muziek, al voorzien in het huidige muziekdecreet. Toch heeft de visie op de toekomst van het Vlaamse orkestenlandschap in de nota van het trio verstrekkende gevolgen.

De nota begint met een situering van het Vlaamse orkestenlandschap in de Belgische en de internationale context: "We leven in een regio die een historisch vrij uitzonderlijk peil van artistieke hoogconjunctuur kent. Voor de opera en de architectuur situeren we ons boven de Europese middelmaat. Alleen voor de museale symfonische muziek en de instrumentale solisten presteren we zwak." Toch erkennen de deskundigen het hoge kwaliteitsniveau van een aantal Vlaamse orkesten en ensembles, die de "historische opdracht van het symfonische orkest vaak zelfs beter vervullen dan de beste traditionele symfonische orkesten". Ze verwijzen daarbij vooral naar de barokorkesten die symfonische muziek uit de achttiende en negentiende eeuw brengen. Die orkesten verdienen volgens hen een betere ondersteuning.

"Elke symfonische noot kost geld", benadrukken de deskundigen. Maar extra geld voor het KFOvV, het VRO en het SvV zet volgens hen geen zoden aan de dijk. Het trio pleit veeleer voor een hervorming van het bestaande 'duale' subsidiesysteem. In dat systeem krijgt een groep orkesten en ensembles krappe projectsubsidies als ze aan strenge kwalitatieve criteria voldoen, terwijl de grote symfonische orkesten zonder artistieke beoordeling elk jaar automatisch langs de kassa passeren. Bovendien worden het KFOvV en het VRO nauwelijks aangemoedigd om eigen inkomsten te verwerven, terwijl dat voor de ensembles "een zaak van leven of dood" is. Cd's produceren en buitenlandse tournees organiseren om de eigen inkomsten op te drijven is volgens de deskundigen geen oplossing: "Buitenlandse tournees zijn verlieslatend en de cd-markt voor klassieke producties is in elkaar gestort."

Dorny, Hebbelinck en Moens pleiten daarom, naast een jaarlijkse kwalitatieve beoordeling van alle orkesten en ensembles, vooral voor een grotere flexibiliteit in de sector. Het trio vraagt zich af of de huidige arbeidsovereenkomsten duur noodzakelijk zijn voor orkestmusici. Contracten van bepaalde duur zouden de prestatiedrang van de musici en daarmee ook de kwaliteit kunnen opdrijven.

Tot slot wordt in de nota ook een lans gebroken voor de verankering van elk groot ensemble aan één geschikte zaal. Op die wijze zou de publiekswerking van de orkesten verbeterd kunnen worden: "Alle muziek hunkert naar publiek. We zijn ervan overtuigd dat het publiek zich echter niet in de eerste plaats aan uitvoerders maar aan zalen bindt. We beschikken echter slechts over twee goede podia: de Blauwe Zaal van de Singel en de Henri Leboeuf-zaal in het PSK. Het enige alternatief op korte termijn is het voormalige omroepgebouw aan het Flageyplein in Brussel."

Subsidiëring van het Symfonieorkest van Vlaanderen mag wat het deskundigentrio betreft uitdoven

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234