Donderdag 02/12/2021

Alle eurolanden zitten samen in hetzelfde lekkende bootje

null Beeld UNKNOWN
Beeld UNKNOWN

De zogenaamd sterke eurolanden doen het lang niet zo goed als hun politici willen geloven, verwittigt Bart Van Craeynest, hoofdeconoom van vermogens- beheerder Petercam.

Terwijl de brand op de Griekse en Spaanse financiële markten wild uitslaat, kwam het ratingagentschap Moody's nog eens origineel uit de hoek. De kredietbeoordelaar kondigde aan dat het de vooruitzichten voor 'sterke' eurolanden als Duitsland, Nederland en Luxemburg verlaagt van stabiel naar negatief. Daarmee wordt de kwaliteit van bijna alle eurolanden met een topkredietscore in vraag gesteld. Enkel Finland ontspringt de dans voorlopig nog.

Op zich is die aankondiging zo goed als irrelevant. De betrokken landen behouden voorlopig hun topscore, en zelfs een verlaging hoeft niet meteen iets uit te maken. De ratingagentschappen hebben door grove inschattingsfouten de voorbije jaren sowieso veel van hun geloofwaardigheid verloren.

Niettemin waren de politici van de betrokken landen er snel bij om de analyse van Moody's te weerleggen. Toch heeft die laatste het deze keer wel bij het rechte eind, en zouden de Europese politici er goed aan doen om de waarschuwing niet zomaar naast zich neer te leggen.

Een echte unie
De sterke landen in de eurozone staan er inderdaad een pak beter voor dan landen als Griekenland en Spanje. Maar dat is niet zo'n overtuigende prestatie. Op zich zijn die eurolanden lang niet zo sterk als hun politici graag zouden willen geloven. Zowat alle eurolanden kijken vandaag aan tegen een niet onbelangrijke schuldenlast - zo bedraagt de Duitse overheidsschuld 81,6 procent van het BBP - verontrustend lage groeivooruitzichten voor de komende jaren en de nog altijd onderschatte uitdaging van de vergrijzing van de bevolking. Daarbovenop zitten alle eurolanden samen in hetzelfde lekkende bootje.

Voor de eurozone blijven er uiteindelijk maar twee opties over: ofwel wordt de regio tot een echte unie gesmeed, ofwel valt de muntunie grotendeels uit elkaar. De eerste optie kan enkel lukken als de sterke landen bereid zijn tot quasi onbeperkte steun aan de zwakkere landen.

Dat zou trouwens maar een eerste stap zijn naar een echte oplossing, maar zonder die stap schieten andere ingrepen sowieso tekort. Landen als Griekenland, Spanje en Portugal geraken op eigen kracht niet meer uit de huidige malaise en hebben enkel een toekomst binnen de euro met vergaande steun vanuit de rest van Europa, onder de vorm van directe bankensteun, schuldkwijtschelding en quasi structurele transfers. Elk economisch geloofwaardig reddingsplan voor de euro impliceert een zware factuur voor de sterke landen.

Als de sterke landen die factuur niet op zich willen nemen, dan kan de euro in zijn huidige vorm niet overleven. Griekenland zal dan als eerste uit de eurozone stappen. Het voorbije weekend lieten al heel wat Duitse autoriteiten weten dat dat voor de rest van de eurozone geen probleem meer zou zijn.

Dat zou echter kunnen tegenvallen. De besmetting naar andere zwakke landen wordt in dat geval namelijk zo goed als onmogelijk tegen te houden. Eens een euro-uitstap een reële mogelijkheid wordt, kunnen alle spaarders en bedrijven in de zwakkere landen best zo snel mogelijk al hun geld uit die landen halen om het risico op een omzetting in een nieuwe, zwakkere munt te vermijden. Die dynamiek zou die landen in een soort domino-effect naar de euro-uitgang duwen. Ook voor de sterke landen zouden de verliezen en de negatieve economische effecten dan snel oplopen. De enige manier om die nefaste dynamiek te doorbreken, is alsnog teruggrijpen naar de structurele oplossing met de onvermijdelijke factuur.

Hoge factuur
Of Duitsland, Nederland en anderen het nu willen of niet, de afhandeling van de eurocrisis zal hen uiteindelijk heel wat kosten. Met de aankondiging deed Moody's dan ook weinig meer dan de eerste stap zetten naar een op termijn heel erg waarschijnlijke verlaging van de kredietscore van de sterke eurolanden.

De puur rationele keuze voor de eurozone ligt nog altijd in een veel hechtere unie. De factuur daarvan zal allicht heel wat lager uitvallen dan die van het alternatief. Bovendien zijn de middelen om die factuur te dragen beschikbaar. De eurozone blijft één van de rijkste economische regio's ter wereld en kan relatief makkelijk de kosten van de structurele oplossing dragen. Het breekpunt blijft evenwel politiek.

Binnen de eurozone is de politieke bereidheid er niet om de nodige stappen naar een echte unie te zetten. De toekomst van de euro ziet er vandaag dan ook heel erg somber uit. Zonder duidelijke politieke koerswijziging zowel in de sterke als in de zwakke landen kan de euro in de huidige vorm niet overleven. En het uiteenvallen van de euro wordt voor iedereen een groot probleem, ook voor de 'sterke' landen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234