Woensdag 23/10/2019

Erfbelasting

Alle (erf)registers open, nu tijd dringt: het regent politieke voorstellen om de erfbelasting te hervormen

Beeld ter illustratie. Beeld ANP XTRA

De discussie over de hervorming van de erfbelasting brengt enkele ideologische tegenstellingen duidelijk naar boven. De rechtse partijen hameren op belastingverlagingen, terwijl op links de roep om fiscale rechtvaardigheid weerklinkt. Bekijk onderaan het artikel hoe de situatie nu is en wat elke partij er van wil maken.

Het regent dezer dagen voorstellen om de erfbelasting te hervormen. Sp.a wil iedereen tot 250.000 euro onbelast laten erven of krijgen via schenkingen. N-VA pleit er dan weer voor om kinderen tot 21 jaar vrij te stellen van de erfbelasting. Open Vld had eerder al haar plannen voor een vlaktaks op tafel gelegd: de liberalen willen dat er voor de erfbelasting en schenkbelasting één systeem komt met een belastingvrije schijf en een vast percentage daarboven. Hoe groot de belastingvrije som mag zijn, is nog niet bepaald, de vaste belastingvoet evenmin.

Het mag duidelijk zijn: alle partijen trekken de registers open. En dat is geen toeval. De nieuwe erfbelasting moet op 1 september ingaan, wat betekent dat de tijd stilaan begint te dringen. De komende weken moet de Vlaamse regering knopen doorhakken. De richting die de meerderheidspartijen willen uitgaan, is bekend: de erfbelasting moet vereenvoudigd en verlaagd worden. Vlaanderen haalt jaarlijks zo'n 1,3 miljard euro inkomsten uit de erfbelasting. Daarvan mag 117 miljoen naar een verlaging gaan. De discussie gaat nu over hoe dat moet gebeuren.

En die discussie legt enkele klassieke ideologische tegenstellingen bloot. Voor liberalen moet iedereen zelf kunnen bepalen wat hij of zij doet met zijn eigendom, en elke beperking van die vrijheid schendt zijn fundamentele rechten. En dus moeten de belastingen naar omlaag. Open Vld-parlementslid Mercedes Van Volcem pleit er zelfs voor om alle erfbelastingen volledig te laten vallen. "De helft van de EU-lidstaten heeft geen erfbelasting", stipt ze aan. Al voegt ze er wel aan toe dat het schrappen van de erfbelasting budgettair niet haalbaar is.

Dat is geredeneerd vanuit de gever, werpen de Nederlandse onderzoekers Sem de Maagt en Ingrid Robeyns van de Universiteit van Utrecht op in een studie uit november 2017. "Vanuit het perspectief van de ontvanger van een erfenis lijkt een erfenis echter een duidelijk geval van onverdiend vermogen", schrijven zij.

Dat is precies het standpunt dat de linkse oppositiepartijen innemen. Aan linkerzijde worden erfenissen gezien als een van de grootste oorzaken van ongelijkheid, en dus moet de belasting in de eerste plaats herverdelend werken. Groen vindt daarom dat de erfbelasting na de hervorming niet per se minder moet opbrengen. "Voor Groen moeten alle vermogens, ook erfenissen, op dezelfde manier belast worden", zegt Vlaams fractieleider Björn Rzoska.

Momentum

Hoewel het sp.a-voorstel om iedereen tot de som van 250.000 euro onbelast te laten erven op het eerste gezicht niet herverdelend lijkt, pakken de socialisten hiermee wel degelijk de ongelijkheid aan, zegt sp.a-fractieleider Joris Vandenbroucke. "De meeste Vlamingen komen niet aan de grens van de belastingvrije korf, terwijl ze nu al vanaf de eerste eurocent belastingen betalen."

Bovendien benadrukt hij dat een ander element van het sp.a-voorstel de grote vermogens viseert door de fiscale gunstregimes aan te pakken. "De grote vermogens hebben geld genoeg om hun rusthuisfactuur te kunnen betalen, en kunnen dus al tijdens hun leven geld wegschenken en onderbrengen in vennootschappen. Het gunstregime voor aandelen kan met een pennentrek worden geschrapt."

Toch moeten de ideologische tegenstellingen niet overdreven worden, meent fiscaal expert Mark Delanote (VUB). Zo wil geen enkele partij raken aan de gezinswoning. Sinds 2007 kan de langstlevende partner de woning belastingvrij erven. "Dat is echt een heilig huisje", stelt Delanote vast. Nochtans is dat systeem niet altijd even billijk, meent hij. "Je hebt er alle baat bij om een grote villa te kopen, om zo aan de belasting te ontsnappen. Maar waarom zou iemand die in een villa woont een grotere vrijstelling krijgen dan iemand die in een klein rijhuisje woont?"

Bovendien kan wie een huurwoning betrekt niet profiteren van de vrijstelling. Daarom is een belastingvrije som voor de langstlevende partner volgens Delanote een beter idee. Dat is ook wat CD&V en N-VA voorstellen, al plakken ze er geen bedrag op. Hoewel iedereen nu ballonnetjes oplaat en verschillende partijen de ideologische trom roeren, liggen de standpunten - zeker binnen de meerderheid - volgens Delanote toch niet zo ver uit elkaar. "Iedereen is het erover eens dat de tarieven naar omlaag moeten, en dat er best een belastingvrije som komt. Er is een momentum om naar een hervorming te gaan."

Lees hier de opinie van Andreas Tirez over de voorstellen van de Vlaamse partijen 'Hogere erfbelastingen zijn rechtvaardig, efficiënt - en erg onpopulair'.

Hoe is de situatie nu?

Partners en kinderen

 3 procent tot 50.000 euro

 9 procent vanaf 50.000 tot 250.000 euro

• 27 procent vanaf 250.000 euro

 gezinswoning vrijgesteld van belasting

Broers en zussen

 30 procent tot 75.000 euro

 55 procent vanaf 75.000 tot 125.000 euro

 65 procent vanaf 125.000 euro

Anderen (neven, petekinderen, vrienden, ...)

 45 procent tot 75.000 euro

 55 procent vanaf 75.000 euro tot 125.000 euro

 65 procent vanaf 125.000 euro

Dit willen de partijen

sp.a

 vrijstelling op gezinswoning blijft

 tot 250.000 euro moet je geen belastingen betalen

 daarboven progressieve belasting

 gunstregimes en fiscale achterpoortjes aanpakken

CD&V

 vrijstelling op gezinswoning blijft

• vrijgestelde som voor langstlevende partner: nog niet duidelijk hoeveel

• progressieve belasting, maar hoogste tarieven naar beneden

N-VA

 vrijstelling op gezinswoning blijft

 kinderen tot 21 jaar volledig vrijstellen

• vrijgestelde som voor langstlevende partner: nog niet bepaald hoeveel

 alleenstaanden kunnen één iemand aanduiden die kan ervan aan tarief van de rechte lijn

Open Vld

 vrijstelling op gezinswoning blijft

 vrijstelling partner voor wat je samen hebt opgebouwd of hebt verdiend

 belastingvrije som voor iedereen

 één vast belastingpercentage daarboven

Groen

 alle vermogens, ook erfenissen, moeten op dezelfde manier belast worden

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234