Donderdag 28/10/2021

Alle blikken zijn nu op het Elysée gericht

De Franse president Jacques Chirac zal 'in de eerstvolgende dagen' bepalen welke richting het uit moet met de centrumrechtse regering-Raffarin. De onverwacht zware nederlaag die de regeringspartijen UMP en UDF bij de regionale stembusgang van zondag te verwerken kregen, wordt als een openlijke desavouering van het beleid beschouwd. Zeer waarschijnlijk zal Chirac nu een herschikking aankondigen. De kans is groot dat premier Jean-Pierre Raffarin zijn koffers mag pakken.

Brussel / Parijs

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Zondagavond viel het ene rechtse symbool na het andere. Voor het eerst in haar geschiedenis krijgt de regio Pays de la Loire een linkse regioraad. Poitou-Charentes, de regio van premier Raffarin en sinds jaar en dag een rechts bastion, komt in handen van de socialiste Ségolène Royal. In de Auvergne, waar oud-president Giscard d'Estaing sinds 1986 onafgebroken aan de macht was, neemt met de steun van groenen en communisten de onbekende Pierre-Joël Bonté het roer over. Ook rechtse bolwerken als Franche-Comté, Rhône-Alpes en Bretagne krijgen een zogenaamd Gauche Plurielle-bestuur, een linkse coalitie dus.

In totaal heeft links nu 20 van de 22 Franse regio's onder controle. Het zwartste doemscenario ter rechterzijde is daarmee ruimschoots overtroffen. Afgezien van Corsica, waar de situatie complexer is omdat zich daar veel meer partijen hadden aangediend, is de enige regio waar rechts de champagne nog kon doen knallen, de traditioneel rechtse Elzas. Al smaakte de overwinning daar erg bitter. Voor centrumrechts Frankrijk is UMP'er Adrien Zeller niet alleen de laatste der mohikanen, met meer dan 28 procent van de stemmen deden ook de twee extreem-rechtse lijsten (FN en Alsace d'Abord) het erg goed in de Elzas. Beter overigens dan elders in Frankrijk, waar extreem-rechts gemiddeld van 15 naar 13 procent van de stemmen terugviel.

Het waren 'maar' regionale verkiezingen, zo probeerden centrumrechtse optimisten de stemming er nog een beetje in te houden. Maar niemand die daar oren naar had. Het was overduidelijk dat het regionale beleidsniveau de kiezer koud gelaten had, en dat de stembusgang aangegrepen werd om de regering-Raffarin de verdoemenis in te stemmen.

Het klimaat van sociale onvrede was eerder al in de peilingen tot uiting gekomen. Dat links na haar gigantische debacle van 21 april 2002 - toen PS-presidentskandidaat Lionel Jospin er na één ronde uit lag en FN'er Jean-Marie Le Pen voor moest laten gaan - zo spectaculair uit het dal zou klimmen, had echter niemand verwacht. "Dit is dan ook geen vrijbrief voor de progressieve krachten", haastte PS-leider François Hollande zich zondagavond. "Bescheiden blijven is de boodschap."

Ook analisten stelden dat de Franse kiezer veeleer tegen de UMP en de UDF gestemd had dan voor links. Links kreeg bovendien het verwijt een populistische campagne te hebben gevoerd en het regionale aspect uit strategische overwegingen te hebben onderbelicht ten voordele van het nationale.

Positief waren de waarnemers dan weer over de hoge opkomst. Slechts 34,2 procent van het kiezerskorps liet verstek gaan. "De mobilisering is zonder meer geslaagd. Er is een participatief en democratisch signaal gegeven", aldus politologen zondagavond op France 2.

De vraag die nu op ieders lippen brandt, is welke gevolgen de rechtse slachting voor de regering-Raffarin zal hebben en welke herschikkingen er zoal uit zullen voortvloeien. Raffarin zelf speelde de bal zondagavond naar president Chirac door. Nu ook Chiracs poulain, de voor corruptie veroordeelde UMP-voorzitter Alain Juppé, in Bordeaux een afknapper van je welste te verduren kreeg, staat de president geïsoleerder dan ooit.

"Ik kan niets meer voor hem doen", zo liet Juppé zich zondagavond aan medestanders ontvallen. Het staatshoofd zelf nam gisteren ruim de tijd voor raadpleging en advies. Het Elysée maakte bekend "in de eerstvolgende dagen beslissingen te nemen".

In afwachting daarvan vallen in UMP-rangen gemor en gerommel te horen. De president was het die zijn achterban destijds de in onfrisse dossiers verwikkelde Juppé als voorzitter had opgedrongen. De president was het ook die in 2002 Jean-Pierre Raffarin naar het premierschap katapulteerde. Vragen bij de juistheid van die keuzes werden vaak als een gebrek aan loyauteit jegens het staatshoofd afgedaan.

Of erger nog, als sympathie jegens Chiracs persoonlijke vijand Nicolas Sarkozy, de man die twee jaar geleden 'maar' minister van Binnenlandse Zaken werd terwijl hij volgens velen premier had moeten zijn. Met Sarkozy als eerste minister, heette het, had de nederlaag van zondag vermeden kunnen worden. Met Sarkozy als UMP-voorzitter, menen anderen, had de neergang van de gaullistische partij afgeblokt kunnen worden.

Hoe dan ook, Sarkozy omzeilen zal Chirac niet langer kunnen. Of Sarkozy vervangt Raffarin en wordt premier, of hij vervangt Juppé en wordt partijvoorzitter. Wat zijn nieuwe functie ook zij en of hij zijn ministerie nu met tegenzin verlaat of niet, zelf wil de betrokkene over drie jaar president worden.

PS-leider François Hollande: 'Dit is geen vrijbrief voor de progressieve krachten. Bescheiden blijven is de boodschap'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234