Vrijdag 10/07/2020

Portret

Alina uit ‘De Mol’, 21 jaar, waarvan 16 illegaal in ons land: ‘Een doorbijtertje, net als haar mama’

Voor de familie-aflevering van 'De Mol' vloog mama Irina naar Griekenland. "Ik heb mijn hele leven niemand anders gehad", klonk het bij Alina.Beeld vier

In ‘De Mol’ zijn de maskers afgevallen. Bankbediende Jolien (25) wist Alina (20 op het moment van de opnames) als mol te ontmaskeren en was zo advocaat Bart (44) te snel af. 21 is ze ondertussen, Alina Churikova uit Westerlo. 16 jaar lang was ze illegaal in België. Haar doorzettingsvermogen heeft ze van haar mama Irina (41). Die schopte het van instellingenkind in Kazachstan tot topref in het internationale vrouwenvoetbal.

Alina heeft nog nooit gesluikstort. Plassen in het zwembad ziet ze als “een traditie”. Hoewel ze logopedie studeert en niet bij de politie zit, schoot ze al met een pistool. “Je bent een Rus of niet”, grapte ze, om meteen daarna te verduidelijken dat dat bij familie in Amerika gebeurde. “Daar is dat de normaalste zaak. Je koopt er een wapen en munitie in de supermarkt.” Ze doodde ook al een ander dier dan een insect. “Op trektocht met mijn vader.”

Een aantal weken geleden leerde de kijker van ‘De Mol’ Alina beter kennen toen ze een aantal pittige stellingen kreeg voorgeschoteld. Dat van die dieren kaderde ze. Het waren vissen en konijnen. “Je hebt die nodig om te overleven tijdens een trekking.” 

En toen kwam het: Alina zat ooit al in een politiecel. Ze wilde het uitleggen. “Het is niet omdat we iets mispeuterd hadden, of zo. Het was gewoon een verhoor. We zijn 16 jaar illegaal geweest.” Alina schatte dat ze ten tijde van dat verhoor 6 of 8 jaar was. Naar eigen zeggen hield ze er geen trauma aan over. “Dat was ook niet in een cel met tralies. Gewoon in een kamer, waar je een paar uur opgesloten zit. Maar het is wel gebeurd.”

Sterke band door miserie

Alina woont vandaag samen met haar moeder in Westerlo. Haar ma'ke, zoals ze haar aansprak in de aflevering waarin mama Irina haar dochter vanop de achterbank van een geblindeerde BMW tussen enkele paaltjes moest loodsen. Dat was heftig. Met heen en weer geroep. Getier zelfs. Maar nadien werd die negatieve elektriciteit in de auto met een soort van halve high five weer weggeveegd. “Ik heb mijn hele leven niemand anders gehad”, zei Alina over haar moeder. Ze omschreef haar mama vervolgens als een zus, een moeder en een vader, een opa en een oma. Mama Irina zelf: “We hebben een intense band. Misschien is die wel zo sterk door de miserie.”

En miserie hééft Irina Lyussina gekend. Ze werd geboren in Almaty, met 1,8 miljoen inwoners de grootste stad van Kazachstan. Haar ouders dronken. Als kind kreeg Irina meer slaag dan eten. Ze werd geplaatst in pleeggezinnen. Op haar achtste belandde ze in een soort weeshuis. Daar leerde ze voetballen. Aanvankelijk door te kijken. Maar telkens als de jongens een speler te kort hadden, mocht Irina meedoen. Ze stond meer dan haar mannetje. 

Op haar zestiende geraakte ze in de selectie van de nationale vrouwenvoetbalploeg van Kazachstan. Ze reisde zo de halve wereld af. Irina voetbalde in Azië, maar kwam door toernooien ook in pakweg Duitsland en Finland. Op een dag klopte Samara aan - een club uit de Russische Premier League. Eigenlijk was de deal rond en lachte de toekomst haar toe. Maar Irina blies alles af en bleef in Kazachstan. Of toch nog even. Want ze trouwde er en kreeg een dochtertje: Alina. Haar schoonmoeder vond dat het gezinnetje beter kon verhuizen naar België - waar enkele familieleden woonden. Dat gebeurde in 2000 - want de wil van de schoonmoeder was wet. Eerst reisde het gezin naar Duitsland. Vervolgens met de trein naar België, waar ze op 20 april 2000 asiel aanvroegen. Alina was toen een jaar.

RSC Anderlecht

De Dienst Vreemdelingenzaken stuurde het gezin door naar het OCMW van Herentals. Daar kregen ze een appartement toegewezen. In een eerder interview zei Irina Lyussina over de beginperiode in België dat er veel tranen vloeiden. Ze sprak geen woord Nederlands. Voelde zich geïsoleerd. Zij wilde terug naar Kazachstan. Haar echtgenoot zei ‘njet’. Werken mocht Irina niet - ze had geen werkvergunning. 

De voormalige voetbalster ging daarom in het zwart poetsen. Zeven dagen op zeven. Aan het OCMW legde ze met handen en voeten uit dat ze in haar vaderland een professioneel voetballer was. Dat ze zes jaar had gespeeld voor de nationale ploeg van Kazachstan. Ze lachten Irina uit. Uiteindelijk kwam ze via Westerlo in contact met RSC Anderlecht. Daar kreeg ze onmiddellijk een plaats in het eerste vrouwenelftal. Irina voetbalde er meer dan een jaar. Drie keer per week met de trein op en af naar Brussel. Dat woog op haar. Ze trok vervolgens naar Lentezon Beerse, waar ze haar kruisbanden scheurde. Gedaan met voetballen. Vijf jaar na hun verhuis naar België keerde haar man terug naar Kazachstan. Hij begon er een nieuw leven met een andere vrouw.

Irina Lyussina behaalde in 2017, na amper vier seizoenen, haar FIFA-badge als scheidsrechter. Ze floot datzelfde jaar de interland Frankrijk-Mexico.Beeld BELGAIMAGE

De asielaanvraag bleef jaren aanslepen. En dat woog zwaar. Zonder papieren durfde Irina bijvoorbeeld niet eens met haar dochtertje naar de kust te rijden. Uit schrik voor een politiecontrole. Irina Lyussina was goed geïntegreerd, maar kreeg toch te maken met tegenstand. In het postkantoor van Herentals was er een bediende die er een sport van maakte om de Kazachse haar post niet mee te geven. “Die vrouw riep altijd dat ik een illegaal was. Iedereen kon dat horen in het postkantoor. Ik ben daar vaak wenend naar buiten gelopen”, vertelde ze daar eerder over.

Tolk dankzij Julien Cools

In 2010 studeerde Irina Lyussina af als maatschappelijk werkster - na haar werk als poetsvrouw had ze avondonderwijs gevolgd. Ze kluste ook bij de Belgische Voetbalbond bij. Dat dankte ze naar eigen zeggen aan Julien Cools, de winnaar van de Gouden Schoen in 1977. De ex-voetballer van Club Brugge was een kennis van één van haar poetsklanten. Hij had haar nummer doorgespeeld aan de Voetbalbond. Zij belden haar in 2011, toen ze voor de EK-kwalificatiematch tegen Kazachstan dringend een tolk Russisch nodig hadden. Haar vroegere landgenoten kénden haar naam overigens nog. De Kazachen maakten toen zelfs een reportage over hun Irina Lyussina in België. Ze zei dat ze nooit opnieuw in Kazachstan zou willen wonen. Maar ze keerde wel al enkele keren terug om haar ouders te bezoeken. Die herpakten zich.

Tussen alle bezigheden door volgde Irina Lyussina ook een scheidsrechtersopleiding - op advies van een kennis. Ze schoot als een raket naar de top en behaalde in 2017, na amper vier seizoenen, haar FIFA-badge. Ze floot datzelfde jaar nog Slovenië-Faeröer, een kwalificatiewedstrijd voor het WK 2019 voor vrouwen. Ze leidde daarna onder andere nog de vriendschappelijke wedstrijd tussen Frankrijk en Mexico. In ons land floot ze bij de vrouwen in eerste klasse en bij de mannen in provinciale reeksen. Voor zover bekend stopte ze dit voetbalseizoen als scheidsrechter. Bij haar dochter heeft het voetbal er nooit in gezeten. Volgens haar mama was Alina als tiener meer een danser. 

Intussen heeft Irina Lyussina een Belgisch paspoort en is ze legaal in het land. Mama Irina, vlak na dat nieuwe begin: “Vroeger hing mijn toekomst af van papieren. Nu besef ik dat de toekomst afhangt van mezelf. Als je iets wilt bereiken in het leven, moet je er moeite voor doen.” De appel valt niet ver van de boom. Alina, in haar introductiefilmpje voor 'De Mol': “Ik wil kijken hoe ver ik mezelf kan drijven. Ik wil me écht eens testen, zowel op fysiek als mentaal vlak.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234