Maandag 18/10/2021

Alice in wodkaland

Het woelige Rusland van de vroege jaren 1990 dient als spectaculair decor voor een groots opgezette thriller die meer wil zijn dan het zoveelste spannende boek.

Boris Starling

Wodka

Oorspronkelijke titel: Vodka

Vertaald door Monique Eggermont

M (De Boekerij), Amsterdam, 590 p., 19,90 euro.

Een opmerkelijke man, die Boris Starling. Geboren in 1970, afgestudeerd aan de universiteit van Cambridge, journalist bij onder meer The Sun en The Daily Telegraph (niet meteen de twee degelijkste Engelse kranten), consultant bij een beveiligingsbedrijf, onderhandelaar in ontvoeringszaken: de man heeft genoeg bagage om een flinke boekenplank bijeen te schrijven. Hij begon ermee in 1999, met Messias, een ijzingwekkende thriller over een seriemoordenaar. Starling werd prompt vergeleken met Thomas Harris en Mo Hayder, zijn debuut werd een bestseller en genoot de eer verfilmd te worden door de BBC. Nummer twee werd Storm (2000), een actiethriller met een scheepsramp en opnieuw een seriemoordenaar. Hoewel we weer niet over de spanning te klagen hadden, begon het ernaar uit te zien dat Starling na een veelbelovend begin uit hetzelfde vaatje zou blijven tappen. Met Wodka, zijn derde en voorlopig sterkste boek, neemt de Britse auteur echter een nieuwe en ambitieuze start. Er is weliswaar opnieuw een seriemoordenaar van de partij, maar die speelt niet eens de belangrijkste rol in een drama met zoveel plots dat het soms moeilijk is om door de bomen het bos te zien.

Verhaallijn nummer één: in augustus 1991, kort na de val van de Sovjet-Unie, vergaderen de leiders van de machtigste gangsterbenden van Moskou, in een poging om de macht over de onderwereld van het nieuwe Rusland te verdelen. De vergadering mislukt en leidt tot een bloedige oorlog tussen de Russische en de Tsjetsjeense maffia. De leider van de Russische gangsters, Lev, is een charismatische figuur: een atletische reus, gehard door de sovjetkampen, die zichzelf meer als een moderne Robin Hood beschouwt dan als een meedogenloze gangster. We zullen hem nog terugzien.

Plot nummer twee: een jonge Amerikaanse vrouw, Alice Liddell, wordt door de Wereldbank naar Moskou gestuurd om er de privatisering te leiden van de grootste wodkadistilleerderij van Moskou, Rode Oktober. Als briljante consultant mag zij de Russen leren hoe je van een planeconomie naar een markteconomie overstapt. Hoewel ze daarbij kan rekenen op de steun van de nieuwe machthebbers (premier Borzov, een gehaaide oudere politicus met een zwak voor de fles, in wie we zonder moeite Boris Jeltsin herkennen, en zijn rechterhand Arkin, een al even sluwe jonge technocraat die net zo goed Poetin zou kunnen heten) loopt een en ander niet van een leien dakje. Zeker niet wanneer Alice de knappe Lev ontmoet, die naast zijn criminele activiteiten ook nog directeur van de wodkafabriek is. Prompt vergeet ze dat ze getrouwd is en stort ze zich in een hartstochtelijk maar ook levensgevaarlijk avontuur.

De hoofdfiguur van de derde verhaallijn is een Estse politieman. Juki Irk, een integere en intelligente maar vrijwel machteloze ambtenaar in een land dat volop in chaos verkeert, maakt jacht op een moderne vampier die weeskinderen vermoordt om hun bloed te drinken. De inspecteur heeft ook nog een eigenaardige hobby: in zijn vrije uren verkent hij de riolen van Moskou, waar heel wat interessante dingen te beleven vallen.

Een politieman die even goed thuis is in de letterlijke als in de figuurlijke onderwereld, een vrouwelijke hoofdfiguur met een veelbetekenende naam (voor het geval u het vergeten was: Alice Liddell is het meisje voor wie Lewis Carroll zijn Alice in Wonderland schreef), een jacht op een moordenaar die heel sterk aan Fritz Langs M - eine Stadt sucht einen Mörder doet denken: Boris Starling heeft er allemaal heel goed en heel lang over nagedacht. Wodka moet een fresco van het moderne Rusland zijn, een meer dan levensgroot verhaal van passie, politiek en misdaad, met de drank van de titel als metafoor voor een maatschappij die aan een collectief delirium lijkt te lijden.

Premier Borzov mag het mooi zeggen: "Wodka is altijd de grote gelijkmaker geweest, van hier in het Kremlin tot in de krotten. Goed en slecht, iedereen drinkt het. Wat of wie er ook aan de macht is - monarchie, communisme, kapitalisme - er is altijd wodka, het hele leven is erop ingericht. Onze geschiedenis en onze toekomst hangen bovenal af van één ding: wodka, en onze relatie daarmee."

Soms is Wodka een meeslepend en opwindend boek, soms verslapt de spanning, wordt de toon te nadrukkelijk en belerend, klinken de waarheden over de Russische aard clichématig en merk je hoe Starling de psychologische geloofwaardigheid van zijn personages opoffert aan zijn grote plan. Hij heeft veel hooi op zijn vork genomen maar hoeft zich nergens over te schamen: Wodka is een knappe poging om de thriller een nieuwe en rijkere dimensie te geven. Een kater zult u er niet aan overhouden (tenzij de vele slordigheden en zetfouten van de Nederlandse tekst op uw maag blijven liggen). Na zdorovia!

Bart Holsters

Een fresco van het moderne Rusland, een meer dan levensgroot verhaal van passie, politiek en misdaad

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234