Zaterdag 24/08/2019

Albanezen in stemhokje op zoek naar toverstokje dat einde maakt aan chaos

Edi Rama Beeld EPA

Albanië hoopt op een mirakel: in de stemhokjes zondag moet een toverstokje tevoorschijn komen dat een einde maakt aan de endemische chaos, de corruptie en de -niet alleen politieke- crisissen. Maar ook in de buurlanden van de Balkan zal de stembusgang met argusogen gevolgd worden. Albanië, en de Albanezen in de diaspora (in Macedonië, Servië, Montenegro en probleemkind Kosovo) is en zijn het epicentrum van een op stapel staande nieuwe Balkancrisis. Het taboewoord: Groot-Albanië.

Hoe belangrijk de verkiezingen ook mogen zijn, het zag er lang naar uit dat zij niet zouden plaatsvinden, of althans: zonder oppositie. Die wou met een boycot de regering van de socialist Edi Rama tot ontslag dwingen. Op het laatste moment kwam de cavalerie tussenbeide, in de vorm van bemiddeling door het Europese Parlement en zware druk van de VS. Op 18 mei werd de patstelling doorbroken, gaf Rama zijn grote rivaal Basha een hand en werd beslist de verkiezingen te laten doorgaan, evenwel met een week vertraging. Zowel voor de EU als voor de VS is Rama "our man in Tirana".

Rama zet hoog in- Rama of drama. Ofwel wint zijn CDU zondag, ofwel stapt hij uit de politiek. Zijn partij wil de staatsinstellingen en een onafhankelijke justitie opbouwen. Tot dusver functioneert geen van beide.

Bij de oppositie ligt de lat van de ambities wat lager. Zij wil vooral geprivilegieerde postjes voor haar toppolitici, kwestie van delen in de vetpotten. Dat mag natuurlijk niet in die woorden gezegd worden, en dus koos oppositieleider en voorzitter van de Democraten Lulzim Basha voor het beloven van vetpotten aan de zowat drie miljoen kiesgerechtigden: minder belasting op arbeid, verlagen van de BTW, meer subsidies voor de boeren. Zijn hoogste doel is naar eigen zeggen een hervorming van de grondwet en het kiesrecht.

Uit peilingen, in Albanië al even onbetrouwbaar als elders, blijkt dat de socialisten op een overwinning mogen rekenen. Die zege komt er best zonder al te veel kiesbedrog en/of geweld. Bij de vorige verkiezingen, in 2013, vielen een dode en een hoop gewonden.

Sinds 2013 regeren de socialisten met de kleine partij Socialistische Beweging voor Integratie (SLI). In die samenwerking is intussen een flinke haar in de boter gekomen. Rama belooft om na zondag noch met de Beweging noch met de oppositie in zee te gaan. Wat Albanië nodig heeft om een democratische staat op te bouwen en de economie grondig te hervormen, aldus de scheidende premier, zijn stabiele politieke meerderheden.

Een stabiel Albanië zou ook een zegen zijn voor zijn buurlanden. In Kosovo wonen ongeveer twee miljoen Albanezen, en daar draaiden de recente verkiezingen uit op zeges van de "warlords" (de ex-kopstukken van het UCK) en de nationalistische Servië-haters.

Rama liet onlangs monden van verbazing openvallen door een lans te breken voor een samensmelting van beide landen. Dat werd vooral geïnterpreteerd als een dreigement richting de EU: we gooien de knuppel in het hoenderhok als Brussel niet sneller werk maakt van EU-toenadering tot Tirana. Overigens wil vermoedelijk zelfs Rama niet, dat zulk Groot-Albanië realiteit moet worden - in dat geval drogen de rijkelijke EU-subsidies voor Kosovo (en via de Kosovaren ook Albanië) op, en Kosovo kan na een tiental jaar "onafhankelijkheid" nog steeds niet op eigen benen staan. Albanië is wel, sinds 2009, lid van de Navo, een adelbrief voor sollicitatie bij de EU.

Maar het kruitvat Balkan heeft echt niet veel nodig om weer naar de toestand van de jaren '90 - de Joegoslavische burgeroorlog - terug te keren. Ook in Macedonië, Montenegro en Zuid-Servië (de Presjevovallei) roeren de Albanese minderheden zich, met politieke strijd en continue spanningen tot gevolg.

Alsof de binnen- en buitenlandse problemen nog niet genoeg zijn, is er nog een andere, grote kopzorg. Albanië heeft intussen de bijnaam "het Colombia van Europa" verworven door de massale, illegale teelt van cannabis in het noorden en het zuiden van het land. Officieel wordt dat drugsprobleem "bestreden", maar het is toch zo lucratief. Italië, transitland voor de drugs richting West-Europa, wil wel helpen en zijn knowhow inzetten om die plantages te vernietigen. Regering en oppositie in Tirana beschuldigen elkaar ervan, gretig gebruik te maken van het drugsgeld. Mogelijk hebben zij beide gelijk. Onlangs trok de EU een extraatje van 13 miljoen uit om Tirana te steunen in de strijd tegen de drugs. Maar hoe overtuig je landbouwers die veel meer met cannabis verdienen dan met groenteteelt op onvruchtbare bodems?

Voor veel Albanezen, aan de grens met de armoede, is het vijf voor twaalf. Ruim de helft van de bevolking denkt aan emigreren, en net als voor de Kosovaren is vooral Duitsland het beloofde land.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden