Vrijdag 28/02/2020

midterms

Alaska: Obama's angststaat

Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini

Alaska zou dinsdag weleens de koers kunnen gaan bepalen die Amerika op gaat. Dan wordt gestemd voor de Senaat, nu nog nipt in handen van de Democraten. Een trektocht door een ongrijpbare staat.

De winter is in aantocht, Dave Rykaczewski heeft haast. Alsof de duivel hem op de hielen zit. Tsjak. Tsjak. Hij brengt kerstverlichting aan op een blokhut. Het snoer zet hij vast met krammen die hij met een pistool in het hout schiet. Als jongen van 16 trok hij vanuit New Jersey naar Alaska, vertelt hij, gestaag doorwerkend. Hij woont hier nu 38 jaar.

De klusjesman is nog steeds een beetje een Jersey-boy, een loudmouth, een praatjesmaker. 'Het enige wat ik mis zijn het strand en de bikini's', pocht hij alsof hij op zijn leeftijd nog enige kans zou maken bij de meisjes. Hij houdt niet meer zo van de winter. 'Min veertig. De kou gaat in mijn botten zitten.' En die donkere dagen. 'In december en januari is het maar vier uur licht overdag.'

Toch voelt hij zich een man van Alaska. Hij eet liever eland dan koe, wil niet te veel mensen om zich heen en is een 'outdoorsman'. 'Wie hier niet van buiten houdt, wordt gek.' Hij is Republikein, maar op zijn Alaska's, volledig onafhankelijk. Zijn stem is nooit gegarandeerd, hij kan ook op een Democraat stemmen. Niet dit keer: de Amerikaanse Senaat moet volgende week worden heroverd op de Democratische meerderheid en haar leider. 'Harry Reid moet weg.'

Tsjak. Tsjak.

Het is in Wasilla op het terrein van Iditarod, de organisator van de hondensleerace die altijd begin maart wordt gehouden. Het traject is 1.600 kilometer en doorkruist eindeloze toendra's, donkere sparrenbossen, ruige bergen en dunbevolkte kustgebieden langs de Beringzee. Man en hond trotseren sneeuwstormen en vrieskou. Het record: 8 dagen, 13 uur, 4 minuten en 19 seconden.

Ooit werden de honden gebruikt om walvissen uit zee te slepen, familie te bezoeken en voorraden te vervoeren. Zonder de sledehond overleefde niemand de wildernis. Buiten het Iditarod-museum staat een standbeeld van de Alaskan Husky. Zijn uithoudingsvermogen, intelligentie en trouw worden geprezen. We krijgen een brok in de keel oog in oog met deze vierpotige geweldenaar, ook al is hij van brons en zit zijn carrière als eerste levensbehoefte erop.

Verder blijft Alaska woest genoeg om niets aan het toeval te willen overlaten. Er komt sneeuw en daar wil Rykaczewski klaar voor zijn met zijn bedrijf. Tot de lente ruimt hij alleen nog maar sneeuw. Als de lampjes hangen, racet hij weg, samen met zijn maat.

In dit jaargetijde zakt de zon elke dag steeds dieper weg aan de horizon. De winter komt binnengekropen, tot op een dag alles wit is. Sommigen hadden zich uit de voeten willen maken - niet nog weer een winter - maar zijn dan te laat. De bewoners moeten elkaar erdoorheen slepen. Ze zitten vast in hun huizen, lijden onder een gebrek aan zonlicht en vitamine D, vingers en tenen vriezen af.

Maar voordat de zes maanden van kou en duisternis beginnen, moet Alaska eerst nog naar de stembus voor de tussentijdse verkiezingen. Dat is dit jaar geen strikt lokale gebeurtenis in een verre, vergeten uithoek van de wereld. De kiezers van Amerika's 49ste staat kunnen de nationale machtsbalans in Washington doen omslaan ten nadele van president Obama. Zijn Democratische partij heeft onder leiding van Harry Reid de meerderheid in de 100 zetels tellende Senaat, maar als de Republikeinen 6 zetels weten toe te voegen aan hun huidige 45, worden zij de grootste en komen beide huizen van het Congres in hun handen.

Het is spannend: in acht staten is het nek aan nek. In Alaska wankelt de Democratisch senator Mark Begich onder de aanvallen van de Republikein Dan Sullivan. Als dinsdag bij het optellen en aftrekken blijkt dat de beslissing afhangt van één of twee zetels, zouden de Alaskanen wel eens doorslaggevend kunnen zijn in de Battle for the Senate.

Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini

Ongerijmd

Het zou iets ongerijmds hebben, zoals heel Alaska dat heeft. Het werd in 1867 gekocht van de Russische tsaar, waarna het direct vanuit Washington werd bestuurd tot 1959. Toen werd het een Amerikaanse staat. Een piepjonge staat met een piepkleine bevolking op een gigantisch grondgebied. Eenvijfde van de omvang van de Lower 48, de rest van de VS. In die overweldigende ruimte wonen welgeteld 735.132 mensen. Zoals Rykaczewski zegt: 'Weinig volk, weinig verkeer. Fijn.'

Ze zijn uit alle windstreken via de Alaska Highway hiernaartoe gekomen: oliearbeiders uit Arkansas, Oklahoma en Texas; godvruchtige, zuinige boeren uit het Midden-Westen; vage types uit Californië; branieschoppers van de Oostkust. Ze zijn de laatste pioniers, die de laatste wildernis openleggen, de Last Frontier. Rang en stand doen er niet toe, het geeft niet wat voor kleren je draagt, of je wel of niet je haar kamt. Ze zijn conservatief, maar niet voorspelbaar, ze schaften lang geleden de doodstraf af. Ze koesteren hun onafhankelijkheid, geloven dat alles mogelijk is voor iemand die in Alaska niet ten onder gaat aan de donkere winters, weet hoe je warm moet blijven, met een geweer kan omgaan en zich zomers niet gek laat maken door de middernachtzon, waardoor het vier uur 's morgens net zo licht is als één uur 's middags en Rykaczewski zich in slaap moet drinken.

Deze ongepolijste staat met slechts 479 duizend geregistreerde, eigengereide kiezers kan Obama en Reid een moeilijke dinsdagnacht bezorgen. In augustus 2008 kreeg de president het ook al even benauwd van Alaska, toen verkiezingsrivaal John McCain Sarah Palin tevoorschijn toverde. Als een Alaskaans duveltje uit een doosje dacht de vrouw, die slechts burgemeester van Wasilla was geweest en amper twee jaar gouverneur was, de bocht naar de hoogste macht af te snijden. Ze brandde snel op, maar nu in de finale van Obama's presidentschap is daar weer Alaska.

'Voor veel Amerikanen wordt het laat op 4 november. Onze stembussen sluiten om acht uur. Middernacht voor de Oostkust', zegt Greg Shepard, een sardonisch lachje op het boerengezicht. De makelaar (48) pakte drie jaar terug vanwege de slechte economie in Minnesota zijn boeltje op en verhuisde naar hier. Hij is naar de makelaarsvereniging in Wasilla gekomen voor Sullivan. De keus van stoelen is een belangrijk punt onder de vrouwen. 'Neem die met stoffen bekleding. Die warmen sneller op.' Zoals gezegd, weet hoe je warm blijft.

De Republikeinse kandidaat zingt Shepards lied. 'Het land is op de verkeerde weg. Te lage groei. Te hoge schuld. Te veel overheidsregels. Te veel mensen die door Obamacare hun ziektepolis of baan verliezen. Te veel illegalen die de grens oversteken. De Russen. IS. Ebola. Dit is een cruciale verkiezing, voor ons, en voor heel Amerika. Willen we nog twee jaar meer Obama, met Begich die alles goedkeurt? Of begint de rollback? Wij kunnen de doorslag geven in de Senaat. Het komt aan op Alaska.'

Na afloop looft Shepard de vrijheidszin van zijn nieuwe liefde. Hetzelfde doet Linz Rautenkranz, 31 en eveneens een landverhuizer uit Minnesota. 'Het is zo heerlijk hier. Doe de achterdeur open en je staat in de wildernis.' Of zij dan ook weleens in haar tuin op een eland stuit, meteen haar geweer pakt en zichzelf een smakelijk avondmaal bezorgt, zoals menig bewoner van Alaska, vertelt ze niet. Ze is nog heel erg import.

Sullivan (49), die een mariniersverleden in Afghanistan camoufleert met een zachte verpakking, vertrekt uit Wasilla, terug naar Anchorage, de hoofdstad waar de helft van de bevolking woont. Dat doet hij in een SUV, maar verder betekent campagnevoeren in Alaska veel vliegen en varen. Er zijn weinig wegen. De vissers op de Aleoeten-eilanden, de oliewerkers aan de North Slope boven de poolcirkel, de indianen en eskimo's in het binnenland - ze zijn veelal slechts bereikbaar met de turbulentiegevoelige propeller- en watervliegtuigjes die rijen dik op vliegveldjes aan de rand van Anchorage staan.

'Knocking on doors' krijgt hier een nieuwe dimensie. Er is de 'luchtoorlog', de radio- en televisieadvertenties, maar de 'grondoorlog' blijft het belangrijkst, zegt Kyle Kohli, een jonge Republikeinse campagnestrateeg. Niets kan op tegen het contact aan de voordeur. Daarom staan de sneeuwscooters klaar voor als het grote sneeuwen begint. Begich won in 2008 met slechts vierduizend stemmen verschil, dus iedere kiezer telt. Ook de ingesneeuwde.

Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini

Moose Pass

En ook die ene in Moose Pass, een gehucht van 200 inwoners op het Kenai-schiereiland. De weg ernaartoe voert langs een zee-inham en voelt als een rit naar het einde van de wereld. Het zonnevuur speelt met de mysterieuze berghellingen, de besneeuwde toppen, de gletsjers, de regenwolken, de lucht en het water. Een betoverend ballet, met kleuren in alle schakeringen, jakobsladders, regenbogen. Landinwaarts houdt het spel van licht, water en aarde op en krijgen schaduwen de overhand, totdat daar ineens Moose Pass is. De toeristen en sportvissers zijn naar huis, er is niemand op straat, alle bestaande definities van stilte schieten tekort. Gelukkig is er één teken van leven: het neonlicht van het bordje 'Open' brandt in het raam van de Trail Lake Lodge. Ty Nichols is er de serveerster, een bijdehante giechel van 28 op wie we als eenzame reizigers verliefd worden voor de duur van ons kortstondig verblijf.

Ty komt uit Arizona, haar vriend werkt op de Slope. Zij is niet die ene kiezer, want stemt nooit voor politici. 'Is altijd een stem voor het minste van twee kwaden', zegt ze, wereldwijs. Ze stemt wel voor de propositions, referendumachtige stemmingen, zoals ditmaal over de legalisering van marihuana. Of het ja of nee wordt, weet ze nog niet.

Het geheim van Alaska? 'We willen niet lastiggevallen worden. Alle mensen die hiernaartoe komen zijn op de vlucht voor iets of willen met rust worden gelaten.' Dat laatste is Ty prima gelukt. Een wandeling van tien minuten door wat niet meer dan een kruispunt is, levert nul ontmoetingen op. Pas die avond zullen de drifters en de loners zich rond haar bar verzamelen, om zich achter een Irish Death van de tap te warmen aan Ty's tot niets verplichtende aandacht.

Begich (52) staat dan in een recreatiehal in Anchorage. Met de rappe babbel van een middenstander. Een van zijn campagnekantoren is in een wasserij. De onderwijzerszoon is geboren in de hoofdstad, een stadsjongen. Voor alle zekerheid heeft hij een reclamespotje, waarin hij de toendra oversteekt met een sneeuwscooter en een geweer om zich te verdedigen tegen ijsberen en wolven. Die AR-15 en zijn steun voor meer olieboringen liggen niet goed bij Democraten elders, maar dit is Alaska. De Republikeinse strategie is hem neer te zetten als een kloon van de impopulaire Obama. Begich: 'Over twee jaar is Obama weg. Deze race gaat over een Senaatszetel voor de komende zes jaar. Dit gaat over Alaska.'

Begich wil het lokaal houden, maar Louise Heite (67) en Steve Dahl (61) maken het groot, groter, grootst. 'Deze verkiezing bepaalt voor de komende generatie waar het heen gaat met Amerika. Overleven we of worden we onderdrukt', zegt Louise, een logopediste. 'Obama', vult Steve aan, 'wil voorkomen dat we een totalitaire plutocratie worden.' Huh? Spreekt hier de hard left? Dat valt mee.

Het stel wordt snel milder. Ze zijn op hun ouwe dag hartstikke verliefd. Ze zijn nooit getrouwd maar kennen elkaar sinds 1970. In 2001 kwam zij naar Alaska, hij volgde in 2004. 'Hij kwam me zoeken', zegt ze vertederd. Kaashandelaar Steve weet hoe hij het beste warm kan blijven. 'Ik kruip elke nacht tegen haar aan.' Zijn moeder stamde van Nederlanders af. Hij luistert nog steeds naar Focus van Jan Akkerman. 'Hocus Pocus', grapt Steve en verrek, heeft ie niet zo'n zelfde snor ?

Misschien zijn het deze mensen die mede Amerika's toekomstige richting bepalen. 'Een excentriek volkje dat geen punten geeft voor conformisme. Je wordt wat je wilt. Ze erkennen niet veel grenzen. Het kan leiden tot kortzichtige hoogmoed, zoals met Palin. President van Amerika worden - waarom niet? Maar soms is het ook goed', zegt journaliste Amanda Coyne (47). Zij kwam twaalf jaar geleden uit Iowa en werd een prominent speler, met een krant, een blog en een boek over de corrupte kanten van Alaska.

Ze voelde zich meteen na de landing thuis. Net als haar broer John (51). 'Niks is hier conventioneel. Zelfs de dieren, de eland en de kariboe, lijken afkomstig van grottekeningen', zegt de kunstenaar terwijl buiten de coffeeshop opleggers voorbijkomen met sneeuwscooters, de gemotoriseerde sleehond.

De peilingen geven Sullivan een voorsprong, maar polls zijn notoir onbetrouwbaar in Alaska. Het is ook een ongrijpbaar volkje. Misschien gebeurt het net als in 2008 dat een paar duizend kiezers beslissend zijn. Wie weet zijn dat Palins buren uit de conservatieve Mat-Su vallei. Mocht het die kant uitgaan dinsdag, dan zullen, schreef Coyne pas, nogal wat Washingtonse insider s zich van schrik verslikken in hun chardonnays.

Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini

Voor de beschrijving van Alaska en zijn bewoners is gebruik gemaakt van het boek 'Crude Awakening. Money, Mavericks and Mayhem in Alaska' van Amanda Coyne en Tony Hopfinger.

Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini
Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini
Beeld Foto Sebastiano Tomada Piccolomini
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234