Zaterdag 14/12/2019

Irak

Al tientallen doden bij massale rellen in Bagdad

Demonstranten tegen de regering klimmen op een gepantserd voertuig en steken het in brand tijdens een betoging in Bagdad. Beeld Hadi Mizban / AP

Met dodelijk geweld, een uitgaansverbod in de hoofdstad Bagdad en het platleggen van internet probeert de Iraakse regering massale demonstraties te stoppen. Onder de demonstranten zijn de afgelopen dagen zeker 38 doden gevallen.

De demonstraties begonnen dinsdag in Bagdad en verspreidden zich de afgelopen dagen door geheel Irak, van Kirkuk tot Basra. De protesten richten zich tegen corruptie (‘ik heb 25 dinar in mijn zak en de overheid miljoenen’), de torenhoge jeugdwerkloosheid en het zwakke leiderschap van premier Adil Abdul Mahdi. Grootschalige politieke demonstraties zijn in Irak al jaren schering en inslag. Maar meestal worden die geregisseerd door een vooraanstaand geestelijk leider, waardoor de werkelijke dreiging voor de regering beperkt blijft. Deze demonstraties lijken spontaan te zijn ontstaan.

Spookstad

Bagdad was vrijdag een spookstad. Inwoners mochten hun huis niet uit, behalve voor vervoer van en naar de luchthaven. Internet werd platgelegd, om te voorkomen dat via sociale media nieuwe protestacties worden gecoördineerd. Burgers vrezen dat de telefoon wordt afgeluisterd. Het mocht weinig baten, want ’s middags verzamelden zich voor de vierde achtereenvolgende dag demonstranten. Zij probeerden de voormalige Groene Zone binnen te trekken: een wijk in Bagdad met westerse ambassades en internationale organisaties. Tot voor kort was de Groene Zone afgegrendeld. Omdat de veiligheid in Bagdad de afgelopen tijd sterk is verbeterd, is veel beveiliging gestaakt.

Volgens een verslaggever van AFP ter plaatse werd er vrijdag in Bagdad door overheidstroepen met scherp op de demonstranten geschoten. De meeste doden vielen de afgelopen dagen in de zuidelijke provincie Dhi Qar. Volgens een Iraakse mensenrechtencommissie zijn veel slachtoffers nog niet geregistreerd. Meer dan 1.600 demonstranten zijn gewond geraakt. Het Internationale Rode Kruis (ICRC) is bezorgd over de schietpartijen en wijst erop dat ordetroepen ‘alleen in laatste instantie’ op demonstranten mogen schieten.

Jonge mannen dragen een kameraad weg die gewond is geraakt bij schermutselingen met de oproerpolitie tijdens protesten in Bagdad Beeld Ahmad Al-Rubaye AFP

Geen ‘magische oplossing’

Premier Abdul Mahdi, een jaar aan de macht, kan in het parlement slechts bogen op een nipte meerderheid. Hij probeerde vrijdag tijdens een toespraak de geest weer in de fles te krijgen. Hij benadrukte dat er geen ‘magische oplossing’ is voor corruptie. Hij waarschuwt dat ‘de vernietiging van de staat, de hele staat’ dreigt als de protestacties doorgaan en riep de demonstranten op om terug te keren naar ‘het normale leven’.

De premier kreeg bijval van de VN-missie in Irak, geleid door de Nederlandse Jeanine Hennis, die erop wees dat ‘snelle oplossingen of wonderen’ niet mogelijk zijn in de huidige situatie in Irak. De invloedrijkste geestelijke in Irak, de sjiitische groot-ayatollah Ali Al Sistani, wees juist op de verantwoordelijkheid van het parlement en de regering. “De regering en de politieke fracties hebben niet geantwoord op de eis van het volk om corruptie te bestrijden of iets tastbaars te bereiken.”

Het gedwongen vertrek deze week van een populaire generaal, Abdul Wahab al Saadi, in Irak het gezicht van de strijd tegen IS, heeft de volksopstand mogelijk in de hand gewerkt. De geliefde generaal moest naar verluidt het veld ruimen omdat hij niet acceptabel zou zijn voor pro-Iraanse milities in Irak. De Iraakse regering probeerde deze milities in juli aan banden te leggen, maar is daar niet in geslaagd. Volgens onbevestigde berichten op sociale media waren het niet alleen Iraakse overheidstroepen maar ook militiestrijders die gericht op de demonstranten schoten. 

Betogers steken een politievoertuig in brand tijdens protesten tegen de overheid in Bagdad. Beeld Hadi Mizban / AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234