Zaterdag 23/01/2021

'Al's het op film aankomt blijven we straattegeltellers'

In Utrecht opende woensdagavond het 18e Nederlands Filmfestival. Meer dan andere jaren valt het grote aanbod langspeelfilms, documentaires en korte films op: de Nederlandse filmindustrie is nooit zo productief geweest. Toch heeft de Nederlandse film, net als de Vlaamse film, het moeilijk: het publiek blijft weg uit de bioscoop.

Meer dan twintig nieuwe langspeelfilms, waaronder zeven premières, staan op het programma. Zo opende Het 14e kippetje, het langspeeldebuut van Hany Abu-Assad naar een scenario van Arnon Grunberg, het festival. Naast die trits langspeelfilms staan korte films, lange en korte documentaires en retrospectieves (onder meer rondom de filmmakers Fons Rademakers, Ben Van Lieshout en Joris Ivens) geprogrammeerd. Ook de Vlaamse film heeft zijn plaats: in samenwerking met het Filmfestival Gent en het Gentse documentairefestival Viewpoint is er een Vlaams Panorama, een selectie van recent Vlaams materiaal. Zo zullen in Utrecht Julien Vrebos' Le bal Masqué en Hilde Van Mieghems De Suikerpot in première gaan.

De organisatoren verwachten een hoge publieksopkomst - naar jaarlijkse gewoonte 55.000 à 60.000 bezoekers. Festivaldirecteur Jacques van Heijningen: "We hebben de jongste jaren een explosief programma dat veel volk trekt. Maar we krijgen ook veel mensen die een oude film nog eens op het scherm willen zien". Ondanks die grote publieksaandacht voor het festival blijft de Nederlandse film ondergewaardeerd, in de bioscoop lokt een film van Nederlandse bodem zelden een groot publiek. Zelfs commercieel potente films die door de nationale en internationale pers goed ontvangen zijn, worden amper bezocht. Zo waren Orlow Seunkes Gordel van Smaragd en Alex van Warmerdams Kleine Teun respectievelijk slechts goed voor 50.000 en 55.000 toeschouwers. Van Heijningen: "De Nederlander heeft een bijzonder negatieve houding tegenover film van eigen bodem. Dat zit in onze volksaard, we blijven calvinisten, straattegeltellers. Het wij-gevoel uit het voetbal bestaat niet voor de film".

Nederlanders gaan überhaupt weinig naar de film. Een nationaal onderzoek stelde vorig jaar het jaarlijkse bioscoopbezoek vast op 1,2 maal per inwoner. Van Heijningen: "We hebben een gebrekkige theatrale vorming. Het laatste jaar steeg het bioscoopbezoek gelukkig met 13 procent. Die stijging gaat dan wel naar de grote, Amerikaanse film". Ook de Oscars kunnen het publiek naar de bioscoop halen. In drie jaar tijd ging het gouden beeldje voor de beste buitenlandse film twee maal naar een Nederlandse productie. Antonia van Marleen Gorris sleepte twee jaar geleden de gegeerde prijs in de wacht, dit jaar viel Mike van Diems Karakter, die overigens vorig jaar in Utrecht het Gouden Kalf voor de Beste Film ontving, dezelfde eer te beurt. Toch is het bioscoopbezoek voor die films ondermaats: respectievelijk 140.000 en 180.000 bezoekers zijn een Oscarwinnaar onwaardig. Van Heijningen: "De Oscars hebben bijgedragen tot een herwaardering van het imago van de Nederlandse film. Zeven jaar geleden leefde immers het beeld dat die enkel voor kut-met-peren staat". In 1994 stelde de festivaldirectie het opsmukken van dat negatieve imago als hoogste doel. Van Heijningen: "Destijds liep bij een sneak preview van een Nederlandse film de zaal leeg vanaf er werd gesproken of de credits verschenen. Daarom hebben we in 1994 een naamswijziging doorgevoerd en meer zalen ingezet om zo een groter publiek te bereiken. En dat werkt: bij een Nederlandse preview loopt het publiek niet meer gelijk uit de zaal". Ook de overheid en de publieke omroepen investeren in de Nederlandse film. Zo voorziet de regering 30 miljoen gulden voor alle filmproducties, ook de kleine en meer experimentele films krijgen steun. De VPRO organiseerde in samenwerking met het Nederlands Fonds voor de Film het low budget-project Route 2000, een scenariowedstrijd waar vier van de 230 inzendingen verfilmd werden. Karim Traïda' s De Poolse Bruid werd een klein, onverhoopt succes. Van Heijningen: "Samenwerken met de televisie is nodig. We krijgen te weinig subsidie, wat in Vlaamse oren nogal arrogant zal klinken. Probleem met die co-producties is dat de film geheid na een jaar op televisie komt. En dat weet de Nederlander natuurlijk ook". Ive Stevenheydens

Nederlands Filmfestival, tot 2 oktober op elf lokaties in Utrecht. Info: 0031 30 2343629 of 0031 30 2322684. Website: http://www.nethlandfilm.nl

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234