Maandag 26/08/2019

'Al gaat het soms moeilijk, na elke dip kiezen we weer voor elkaar'

Tom Dewispelaere (35) en Tiny Bertels (39). Ze zijn allebei acteur. Ze spelen allebei in Groenten uit Balen, de fijne film naar het klassieke stuk van Walter Van den Broeck die woensdag in de zalen komt. En in het echte leven zijn ze al zestien jaar een koppel en wat minder jaren ouders van Marcel en Bill. Als dat geen elfendertig redenen zijn voor een gesprek.

BRUSSEL

De toneelklassieker Groenten uit Balen uit 1972 is al zevenhonderd keer opgevoerd door allerhande amateurgezelschappen te lande, en nu is er de film. 'Als je ziet hoeveel sociale onrust er vandaag in grote fabrieken heerst, dan krijgt zo'n geromantiseerd verhaal uit de jaren zeventig toch een heel andere ondertoon.'

Frank Van Mechelen, de man die onder meer De hel van Tanger maakte, regisseert een bende topacteurs in dit verhaal over de staking van 1971 in de Balense zinkfabriek van Vieille Montagne, en over een gezin dat droomt van een beter leven.

De eerste reacties na de première voorbije zaterdag zijn positief. Wat vinden jullie zelf van de film?

Tom Dewispelaere: "Ik vind het een schone film. Zeker voor de kersttijd. (lacht)"

Tiny Bertels: "Ja, het is een warme film. Het blijft moeilijk om naar jezelf te kijken op een groot scherm. Je wordt bovenal geconfronteerd met de kansen die je hebt laten liggen, met de keuzes in montage waar je geen vat op hebt gehad. In die zin verwerk ik eigenlijk liever in stilte wat ik gezien heb dan overal rond te gaan roepen hoe goed het wel niet is.

Dewispelaere: "Maar het is wel degelijk een een goed verhaal dat geestig wordt verteld. En het is relevant. Als je ziet hoeveel sociale onrust er vandaag in grote fabrieken heerst, hoe dramatisch her en der de gevolgen van de crisis zijn, dan krijgt zo'n geromantiseerd verhaal uit de jaren zeventig toch een heel andere ondertoon. "

Wat vinden jullie van mekaars acteerprestaties?

Dewispelaere: "We hadden nooit scènes samen, dus het was een verrassing. Ik schrok ervan toen ik haar zag: met die schortjes en dat kapsel. Ze speelt heel juist en oprecht vind ik, en vormt samen met Stany (Crets, go) een heel geloofwaardig gezin. "

Bertels: "Ik heb veel aan Frank Van Mechelen te danken, wat een genereuze regisseur. Een echte gever."

Dewispelaere: "Iemand die veel vertrouwen stelt in de spelers die hij kiest."

Bertels: "Heerlijk om mee te werken."

Dewispelaere: "Ik vind trouwens dat er door iedereen die passeert fantastisch in gespeeld wordt. Het ziet er ook allemaal heel mooi uit: die interieurs uit de jaren zeventig, de locaties in en om de fabriek. Ik kreeg er tijdens het filmen zowaar een 'Daens'-gevoel van. "

Bertels: "Ik vond Tom ook heel goed. Hij zag er geweldig uit, woeste mannen met wilde kapsels en stevige baarden, daar hou ik wel van. "

Dewispelaere: "Toen ik Axel Daeseleire zag, schrok ik mij een bult. Wat een goeie pruik, dacht ik. Bleek het zijn eigen haar te zijn, voor één keer zonder gel erin. Geweldig. (lacht)"

Durven jullie kritisch te zijn voor mekaar, of kiezen jullie voor immer ondersteunend?

Bertels: "Kritisch. Dat zijn we ook voor onszelf, denk ik, dat helpt."

Dewispelaere: "Je kan niet anders in dit vak. Als je niet de allerscherpste keuzes maakt, kan je er beter mee stoppen."

Dat is ook een uitspraak die je durft te doen als je je dat kan permitteren, nee? Jij hebt mogelijkheden zat.

Dewispelaere: "Als ik die mogelijkheden niet meer zou hebben, zal de drang om te spelen geenszins verdwijnen. Ik maak me sterk dat ik altijd alles zal maken wat ik echt wil maken. Desnoods zonder geld in een garage in Borgerhout. Als je blijft gaan voor datgene waar je in gelooft, dan trek je de zaken weer recht, volgens mij."

Tom richtte na zijn opleiding Olympique Dramatique mee op, dat scoorde meteen: hij werd gevraagd door Het Toneelhuis, Tiny, jij hebt minder kansen gekregen.

Bertels: "Voor een vrouw liggen de dingen sowieso anders als je kinderen krijgt. Ik ben niet het type moeder dat 'je m' en fou' kan zeggen; ik wil er zijn voor mijn zoontjes, en de dingen moeten in orde zijn. Dan ben je niet beschikbaar, letterlijk niet en in je hoofd niet, om voluit te gaan voor een project. Nu Marcel vijf en een half is en Bill drie, zou er opnieuw meer ruimte moeten komen om mijn ding te doen."

Dewispelaere: "Ik zou het geen probleem vinden om ook eens een tijdje de eerste zorg voor de kinderen op mij te nemen als Tiny een aanbod krijgt. "

Bertels: "Ik moet er harder voor vechten om mijn ding te kunnen doen. Dat geldt voor de meeste vrouwen, denk ik."

Leidt het niet tot spanningen als de ene meer mogelijkheden krijgt dan de ander?

Dewispelaere: "Ja, natuurlijk wel. Maar we proberen dat op te lossen door over alles met mekaar te praten. De voorstellingen van Guy Cassiers hebben vaak stevige buitenlandse tournees, dat is voor Tiny niet altijd makkelijk, weet ik."

Bertels: "Bij Tom komen er altijd projecten bij. Soms moet ik de grens trekken: dit niet.

Heeft het jullie veranderd, kinderen krijgen?

Bertels: "Kinderen brengen rust, doen je meer relativeren, zorgen ervoor dat je bewuster kiest."

Dewispelaere: "Da's waar. Je gaat niet van 's ochtends tot 's avonds in een repetitiekot zitten als je 't niet geweldig de moeite vindt, want eigenlijk ben je nergens liever dan bij je kinderen. Ik kan mij geen leven meer zonder hen voorstellen."

Bertels: "Er is zoveel liefde bovenop gekomen, dat verandert alles. "

Dewispelaere: "Ik ben heel blij dat ik vader ben. Ik vraag me soms echt af: als we nog met zijn tweeën waren, wat zouden we dan hele dagen doen: nog eens naar de cinema, een pintje pakken? Dat is toch ook maar dat."

Lijken ze op jullie?

Dewispelaere: "Marcel is net als zijn mama ontzettend muzikaal. Hij speelt viool, en hij zingt van 's ochtends tot 's avonds. Heel schattig, maar ook om zot van te worden, soms. Bill is een deugniet, een speelvogel met een grote mond. Geen idee van wie hij dat heeft. (lacht)"

Bertels: "Het kan confronterend zijn om te zien hoe je kinderen op je lijken. Tegelijk helpt het ook: je krijgt in één klap meer mededogen met je eigen kleine kantjes."

Uit wat voor nest komen jullie zelf?

Dewispelaere: "Ik ben opgegroeid in Kessel, de poort der Kempen. Mijn vader heeft zijn hele leven bij Agfa gewerkt, mijn moeder was naaister, maar ze is thuis gebleven toen mijn zus en ik kwamen. Ik heb een topjeugd gehad. Geen lekkere trauma's om de kunstenaarsziel te voeden. Gelukkig maar. Ik ben altijd in de watten gelegd door mijn ouders. Ze hebben mij gesteund in al mijn keuzes. Toen ik naar Studio Herman Teirlinck wou, was mijn vader alleen maar trots. Hij heeft zelf zijn hele leven amateurtoneel gespeeld, en hij vond het geweldig dat ik acteur wou worden. Ik denk wel dat mijn moeder en vader onze manier van leven wat raar vinden, maar ze respecteren het wel, en ze zijn trots op ons, denk ik."

Bertels: "Ik ben opgegroeid in Oostmalle."

Dewispelaere: "De rimboe der Kempen. (lacht)"

Bertels: "Mijn vader werkte, mijn moeder moest thuisblijven voor de vier kinderen. Ik denk dat het voor haar moeilijk was dat ze zichzelf nooit heeft kunnen ontplooien, ze was er intelligent genoeg voor."

Was de keuze voor een artistieke opleiding voor jou ook zo vanzelfsprekend?

Bertels: "Ik had keurig humaniora gedaan, en op mijn achttiende heb ik mij ingeschreven aan de universiteit: TEW. In die aula zat zeshonderd man die niet wist wat ze wou, volgens mij. Slim genoeg voor vanalles, maar de richting nog niet voelen. Ik heb twee jaar gefeest. Na mijn bisjaar ben ik tijdelijk in een hotel gaan werken. En daar kwam toch het besef: ik ben mijn leven aan het vergooien. Onder impuls van mijn zus ben ik ingangsexamen gaan doen bij de Studio, kleinkunst. Ik zong altijd zo graag. Tot mijn verbazing werd ik ook aangenomen. Mijn ouders waren daar niet zo blij om, geloof ik. Ze maakten zich zorgen over hun kind in die vreemde wereld."

Hoe hebben jullie zelf die jaren aan Studio Herman Teirlinck ervaren?

Dewispelaere: "Het was een fenomenale tijd. Ik heb mij kapot geamuseerd."

Bertels: "Voor mij was het allemaal nieuw. Tom had als kind amateurtoneel gedaan. Toen ze tegen mij zeiden tijdens de week van het ingangsexamen: 'En nu gaan we improviseren', hoorde ik het in Keulen donderen."

Dewispelaere: "Ik wist ook van niks. Blauwe Maandag Compagnie, Stan, Discordia, ik had er allemaal nog nooit van gehoord. En opeens krijg je les van al die gasten. En allemaal hebben ze een andere opvatting over theater. Fantastisch om temidden van dat alles je eigen weg te zoeken."

Bertels: "Ik heb ontzettend veel geleerd aan de Studio. Van mensen als Jan Decleir en Wannes van de Velde. Inspirerende mannen."

Dewispelaere: "Heb ik ook. Hoe vaak gebeurde het niet dat ik tijdens mijn gitaarles bij Wannes zei: 'Vertel nog eens een paar verhalen', en dan begon hij en ging hij maar door. We speelden geen noot, maar ik vond het heerlijk."

Bertels: "Ik volgde naast piano ook gitaar, alleen maar om van Wannes les te krijgen. Maar ik had er absoluut geen talent voor. Wannes heeft na een tijdje subtiel aangebracht: 'Misschien is het toch beter, Tiny, om je uitsluitend op de piano te richten'. (lacht)"

Aan de Studio hebben jullie ook mekaar leren kennen.

Dewispelaere: "Ik zag haar staan, aan de lockers, in een tijgerpakje, en ik dacht: 'Godverdikke, die moet ik toch eens beter leren kennen'. (lacht) Niet zoveel later gaven we onze eerste kus, op het Mechels plein, weet je nog?"

Bertels: "Ja. Ik vond Tom een hele lieve gast. En nu zijn we zestien jaar verder. Ik heb het gevoel dat het almaar beter gaat. Al is het natuurlijk niet alleen rozengeur en maneschijn. Bij ons gaat het ook met horten en stoten, soms. Maar na elke dip kiezen we opnieuw voor mekaar."

Wat zouden jullie aan mekaar veranderen, als je zou kunnen?

Bertels: "Euhm. Niks eigenlijk. Misschien zijn ochtendhumeur. Maar zelfs dat. Ik hou van het totaalpakket, inclusief de moeilijkere kantjes."

Dewispelaere: "Dat heb ik ook. Ik zit me hier suf te denken, en ik kan eigenlijk niks verzinnen. Behalve misschien dat ik Tiny zou toewensen dat ze wat stressbestendiger was."

Bertels: "Ik ben geweldig gevoelig, aan alles. En ik ben een perfectionist. Dan slaat de stress weleens toe, da's waar."

Dewispelaere: "Tegelijk is zij de kalmte zelf in een crisis. Onlangs was onze Marcel uit zijn bed gedonderd 's nachts, tegen een gietijzeren verwarming. Een kap in zijn kop, overal bloed. Ik zou in pyjama naar de spoed zijn gereden. Het is Tiny die op zo'n moment het hoofd koel houdt.

Sinds mijn kinderen geboren zijn, ben ik mij meer bewust van de kwetsbaarheid der dingen. Je hoort over zoveel rottigheid die mensen overkomt: ziektes en sterfgevallen. Ik hoop maar dat we met ons vieren, en met al onze vrienden en familie, zo mogen doorgaan, content en wel, tot we honderd zijn."

Jullie hebben na je studietijd allebei je weg gezocht, in zingen, theater, film. Is het ondertussen helder waar jullie je het best in voelen?

Bertels: "Het was mijn eerste film, maar ik voel hoe goed me dat ligt. Ik zou graag opnieuw zo'n kans krijgen. Tenminste, als er met fijne mensen in goeie omstandigheden kan gedraaid worden.

Ik heb fijne kansen gekregen in het theater: bij Het Toneelhuis, Froefroe, Jan Fabre. Gespeeld in binnen- en buitenland. Maar als je repeteert aan een toneelvoorstelling, ben je weken aan een stuk met het kwetsbaarste van elke mens bezig. Als je zingt of filmt ook, maar dan moet je sneller naar de kern gaan, dat ligt me toch het meest, merk ik."

Dewispelaere: "Ik voel meer en meer dat ik echt een toneelspeler ben. Als je copains je vragen om mee te spelen in 'De parelvissers' of in 'Van vlees en bloed', dan kan je niet nee zeggen. Maar niks overtreft dat gevoel van op een scène te staan. Ik ben zo blij dat ik dat mag doen, elke avond weer. Dat ik samen mag spelen met een held als Pierre Bokma. Als er tijdens de repetities iemand niet is, vragen ze hem om even die rol over te nemen. Hij neemt de brochure vast, leest die één keer, en speelt nadien woordelijk dat hele stuk, op grandioze wijze. Het is ook fantastisch om te werken met goeie regisseurs. Met Luk Perceval die mij over allerlei grenzen heeft getrokken. Met Guy Cassiers die mij leert hoe ik op de vierkante millimeter de pannen van het dak kan spelen. Met Alex Van Warmerdam die mij onderdompelt in zijn volstrekt unieke verbeelding. En binnenkort sta ik met Jan Decleir in een project waar ik zelf het initiatief toe heb genomen: 'Onvoltooid verleden'. Wat een voorrecht."

Groenten uit Balen, vanaf

14 december in de bioscoop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden