Zondag 27/09/2020

EconomieTijdelijke werkloosheid

Al bijna 1.700 onderzoeken naar misbruiken tijdelijke werkloosheid

De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening heeft 461 controles ter plaatse uitgevoerd, op 1,26 miljoen tijdelijk werklozen bij bijna 140.000 werkgevers Beeld Belga

Meer dan één miljoen Belgen waren tijdens de coronacrisis tijdelijk werkloos. Ondertussen heeft de RVA al 1.692 onderzoeken naar misbruik gestart. Het aantal fysieke controles blijft daarentegen steken op 461. ‘De achterdeur voor misbruik staat wagenwijd open.’

Nooit waren er meer landgenoten een of meerdere dagen tijdelijk werkloos. Op het hoogtepunt van de crisis zaten 1,26 miljoen Belgen in hetzelfde schuitje. Een noodzakelijke ingreep, klonk het, anders had de coronacrisis ongetwijfeld gezorgd voor een slagveld van naakte ontslagen en absolute chaos in de bedrijfswereld.

Maar met het ‘succes’ van de tijdelijke werkloosheid komen natuurlijk ook verhalen van fraude boven water. Over werkgevers die hun personeel op tijdelijke werkloosheid zetten, maar hen dan toch laten verder werken in het zwart. Of 3.500 tijdelijke werklozen die hun uitkering twee keer betaald kregen. Eén keer van de hulpkas, een andere keer van de vakbond. Mogelijk was dat deels ter goeder trouw: mensen die niet meteen bij de hulpkas geholpen konden worden, werden vaak sneller uitbetaald bij hun vakbond. 

461 controles ter plaatse

Fraude is niet te vermijden als meer dan een derde van de Belgische beroepsbevolking onder dat nieuwe statuut valt. Federaal minister van Werk Nathalie Muylle (CD&V) wéét dat misbruik onvermijdelijk is, maar zegt werk te maken van controles – ook steekproefgewijs en retroactief – om dat op te sporen en indien nodig te bestraffen. De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) heeft ondertussen al 1.692 onderzoeken naar misbruik gestart. Nochtans heeft de RVA sinds 8 april – daarvoor waren fysieke bezoeken niet toegestaan – slechts 461 controles ter plaatse uitgevoerd. Op een totaal van 1,26 miljoen tijdelijk werklozen bij bijna 140.000 werkgevers is dat aantal controles bijna te verwaarlozen. 

“Elke klacht wordt onderzocht. Maar zonder een klacht is het moeilijk om misbruik te controleren”, klinkt het bij het kabinet-Muylle. Juist daar knelt het schoentje: een klacht indienen ligt natuurlijk gevoelig. Wie dat doet, durft het aan om zijn eigen baas te verklikken, met misschien zelfs het risico om uiteindelijk zelf op straat te belanden. 370 mensen hebben die stap gezet. 

Controleren is onbegonnen werk

Bovendien is betrappen op misbruik uitermate moeilijk. Daar zit het nieuwe systeem van tijdelijke werkloosheid voor iets tussen. In maart werd het, door de crisissfeer van de coronacrisis, snel vereenvoudigd en flexibel gemaakt. De instapdrempel werd heel laag gelegd: een document ondertekenen ‘op eer en geweten’ en een mogelijke controle achteraf zou moeten volstaan. Werkgevers zijn er ook heel flexibel mee omgesprongen: in plaats van één werknemer 30 dagen op tijdelijke werkloosheid te zetten, hebben veel bedrijven gekozen om meerdere werknemers enkele dagen op het systeem te zetten. Het aanvragen van een uitkering kan bovendien zelfs twee maanden na datum. Retroactief controleren lijkt bijna onbegonnen werk. De RVA kan momenteel niets zeggen over het aantal fraudegevallen zijn vastgesteld en hoeveel boetes er zijn uitgeschreven. Daarvoor is het nog te vroeg, klinkt het. 

Lage drempel blijft van kracht

“De achterdeur voor misbruik staat wagenwijd open”, zegt N-VA-Kamerlid Björn Anseeuw. “Net die verhalen halen het draagvlak voor deze noodzakelijke steunmaatregelen voor duizenden ondernemers, die het wel volgens de regels spelen, onderuit.” 

Vorig weekend heeft de federale regering beslist om het systeem van tijdelijke werkloosheid tot zeker eind augustus te verlengen. Dat brengt de totale factuur van tijdelijke werkloosheid op 3,2 miljard euro, volgens de laatste berekeningen. “Met het zicht op de verlenging vraag ik dat er meer controles op het terrein komen. Nu het normale bedrijfsleven stilletjes aan weer opstart, is het misschien ook aangewezen om de toelatingsdrempel tot tijdelijke werkloosheid weer te verhogen”, oppert Anseeuw. 

Maar die drempel verhogen, wil minister Muylle niet. “Het systeem van tijdelijke werkloosheid ‘corona’ blijft tot eind augustus van kracht. Aan de voorwaarden gaan we niet meer sleutelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234