Woensdag 01/12/2021

AKO-prijs kleurt weer Vlaams

Tom Lanoye was ongetwijfeld de grote verliezer van de avond. Voor de derde keer op rij kon hij zijn shortlistnominatie voor Sprakeloos niet omzetten in een bekroning, nadat hij ook al op de shortlist van Libris en Gouden Uil prijkte.

Er lijkt maar geen eind te komen aan de triomftocht die cultuurhistoricus, archeoloog en schrijver David Van Reybrouck beleeft met zijn Congo. Een geschiedenis, verschenen bij De Bezige Bij. Het boek, dat een bijzonder leesbare synthese van de Congolese geschiedenis bevat, raakte meteen na verschijnen een gevoelige snaar in zowel Vlaanderen als Nederland. Het gaat nog steeds als zoete broodjes over de toonbank. Intussen werden er al meer dan 50.000 exemplaren van verkocht en is het ook een van dé verkoopstoppers op de Boekenbeurs.

Het boek, dat op behendige wijze getuigenissen en uitputtend archiefonderzoek combineert, werd al bekroond met de prestigieuze Libris Geschiedenisprijs (goed voor 20.000 euro) en vorige week nog met de J. Greshoffprijs (5.000 euro). Nu komt daar de AKO Literatuurprijs bij, die hem 50.000 euro rijker maakt plus een sculptuur van Eugène Peters. En dat is des te opmerkelijker. Hoewel de AKO Literatuurprijs jaarlijks het beste Nederlandstalige fictie- en/of non-fictieboek bekroont, is het nog maar de derde keer sinds de prijs werd ingesteld dat een non-fictieboek de prijs kon opstrijken.

Het was juryvoorzitster en Groen Links-politica Femke Halsema die in het stemmige Teylers Museum in Haarlem het nieuws bekendmaakte. Ze prees het boek als “een knap gecomponeerd verhaal over slavernij en kolonialisme, veerkracht en overleven. Een meeslepend geschiedeniswerk van een historicus én romancier”. Die laatste toevoeging was niet zonder reden: de jury wilde uitdrukkelijk ook het literaire aspect van dit historische werk benadrukken. De laureaat leek zelf even beduusd door het nieuwe eerbetoon dat hem te beurt viel. Hij bleef even zitten, kreeg dan een glaasje champagne in de hand gedrukt én beende dan toch af op het spreekgestoelte. “Het is vreemd om te midden van zoveel talent uitverkoren te zijn”, sprak hij plechtig.

Van Reybrouck was ook royaal met lof voor zijn medegenomineerden en wierp in het bijzonder een bloemetje toe aan Tom Lanoye, die zichtbaar enige ontgoocheling moest verbijten. Driemaal op rij genomineerd met Sprakeloos voor zowel Gouden Uil, Libris en AKO en drie keer met lege handen naar huis. Prettig is inderdaad anders. Maar vooraf voelde Lanoye al de bui hangen: “Ik ben routinier in gedoodverfde winnaar zijn”, zei hij. Lanoye voelde zich enigszins als het Nederlands voetbalelftal bij cruciale confrontaties: “De Duitsers winnen toch steeds.” Blijkbaar kon de jury (met onder meer Vlamingen Frank Hellemans en Jeroen Overstijns) het niet eens worden over zijn alom bejubelde moederhommage, zoals De Morgen zaterdag nog in haar prognose voorspelde. Lanoye beleeft net hetzelfde als Stefan Brijs, die in 2006 ook driemaal genomineerd was met de Engelenmaker en het toen evenmin haalde.

De andere Vlaamse genomineerde Koen Peeters met zijn kleine, ‘averechtse’ Kempische familieroman De bloemen leek minder te malen om zijn kansen. De andere drie Nederlandse genomineerden waren de in Vlaanderen wonende Oscar van den Boogaard met Meer dan een minnaar, Willem Jan Otten en zijn essaybundel Onze lieve vrouwe van de schemering en Kees van Beijnum met Een soort familie.

Van Reybrouck had eerder verteld rustig naar de uitreiking te hebben toegeleefd. Op de trein naar Amsterdam had hij “kruiswoordpuzzels ingevuld” en “de drukproeven gecorrigeerd van een Franse toneelvertaling.” Het kan dan ook niet meer stuk voor zijn boek: ook de Engelse vertaalrechten van Congo zijn intussen verkocht aan het Amerikaanse prestigieuze uitgevershuis Harper Collins.

In ieder geval bevestigt de toekenning aan Van Reybrouck de hegemonie van de Vlaamse letteren in het literaire prijzencircus, met Dimitri Verhulst (Libris 2009), Bernard Dewulf (Libris 2010) en Erwin Mortier, de vorige AKO-winnaar. En wie was er als een hazewind bij om Van Reybrouck te feliciteren? Cultuurminister Joke Schauvliege. “Het wijst op Van Reybroucks uitzonderlijke talent om een wetenschappelijke analyse te mengen met een meeslepende verhaaltrant”, luidde het in een inderhaast verstuurd persbericht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234