Woensdag 08/07/2020

Update

Akkoord over Junckerfonds dat EU 'investeringsadem' moet geven

Beeld GETTY

Na een lange nacht onderhandelen hebben vertegenwoordigers van de Europese Commissie, de Europese Raad en het Europees Parlement een akkoord bereikt over de modaliteiten voor het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI). Dat fonds - ook wel het Junckerfonds genoemd naar Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker - wil voor 315 miljard euro aan vooral privaat geld mobiliseren voor investeringen.

Het investeringsfonds vormt een paradepaardje van de Europese Commissie die Jean-Claude Juncker sinds vorig najaar leidt. De Luxemburger wil het fonds spijzen met vijf miljard euro kapitaal van de Europese Investeringsbank en een garantiefonds van 16 miljard euro gestut door de Europese begroting. Deze garanties moeten mogelijke eerste verliezen opvangen en dus private investeerders overtuigen om geld te stoppen in meer risicovolle projecten.

De Europarlementsleden spraken de voorbije maanden de vrees uit dat de inzet van geld uit de Europese begroting een negatieve impact zou kunnen hebben op andere projecten. Het stuitte hen vooral tegen de borst dat de Commissie 2,7 miljard euro wou halen uit de fondsen voor onderzoek en ontwikkeling (Horizon2020) en 3,3 miljard euro bij de fondsen voor transport, energie en digitale infrastructuur (Connecting Europe Facility, CEF).

"Gevecht gewonnen"

"We zijn erin geslaagd om het snoeien in Horizon2020 en CEF met één miljard euro terug te dringen", kondigde het conservatieve Europarlementslid José Manuel Fernandes aan op een persconferentie. Zo blijven onder meer de Marie Curie-onderzoeksbeurzen gevrijwaard. Het extra miljard euro wordt in de budgettaire marges gezocht. "We hebben dit eerste gevecht gewonnen, maar we zullen dit jaarlijks moeten blijven verdedigen in de begrotingsonderhandelingen."

Europarlementslid Kathleen Van Brempt toont zich dan weer tevreden dat er richtsnoeren zijn goedgekeurd die de investeringen volgens haar zullen oriënteren naar duurzame projecten, zoals energie-efficiëntie en hernieuwbare energie, maar ook breedbandtechnologie en moderne transportinfrastructuur. "We hebben ervoor gezorgd dat er geen business-as-usual-strategie komt, met geld voor een zoveelste luchthaven", zegt Van Brempt, die aanklaagt dat de lijst van de Vlaamse regering bijvoorbeeld te zeer op "klassieke sectoren" is toegespitst.

Transparantie

Net als andere regionale en nationale overheden hebben ook het Vlaamse en Waalse gewest lijstjes gepresenteerd met projecten waarvoor ze op financiering hopen. Er worden wel geen enveloppes per regio of sector toegewezen. Het is aan een onafhankelijk expertencomité om de projecten te selecteren. Het comité is verantwoording verschuldigd aan een stuurgroep die de algemene strategie uitzet en enkel is samengesteld uit mensen van de Commissie en de EIB. Dat moet politieke inmenging vermijden.

Ook bij het uitwerken van het bestuursmodel hebben de Europarlementsleden naar eigen zeggen gewogen op de onderhandelingen. "Er is nu meer transparantie, en een democratische legitimiteit die er voorheen niet was", klopte Fernandes zich op de borst. Zo krijgt het parlement onder meer inspraak bij de benoeming van de manager die het expertencomité gaat leiden.

Geen geld van de lidstaten

Europarlementslid Philippe De Backer reageert tevreden op de doorbraak, maar wijst erop dat de Commissie en de lidstaten nu ook vaart moeten zetten achter "het derde luik" van het hele investeringsplan. "Dat is de opening van de markten. Investeringen zijn minder interessant zolang de digitale markten, de energiemarkten en de kapitaalmarkten in Europa gefragmenteerd blijven. Het is tijd dat de lidstaten eens gaan bewegen", aldus de Open Vld-er.

De Commissie had ook gehoopt dat de lidstaten bijdrages zouden leveren aan het kapitaal van het fonds, maar dat gebeurde niet. Wel beloofden onder meer Duitsland, Frankrijk en Italië om via hun nationale investeringsbanken geld vrij te maken voor projecten die (deels) in eigen land worden gerealiseerd. De bijdrages worden in principe aanzien als eenmalige maatregelen die wel ingeschreven moeten worden in de openbare rekeningen, maar buiten beschouwing worden gelaten bij het toezicht op de Europese begrotingsregels.

Relance

In combinatie met het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, de lage koers van de euro en de lage olieprijzen moet het investeringsfonds volgens de Europese beleidsmakers een klimaat scheppen dat een echte economische relance in Europa mogelijk maakt. Het investeringsniveau ligt immers nog steeds zowat 20 procent lager dan voor de economische crisis het geval was.

De deal van vanochtend moet wel nog bekrachtigd worden door de lidstaten en het voltallige Europese Parlement. De ministers van Financiën geven normaliter op 19 juni hun fiat. De stemming in het voltallige Europees Parlement is gepland op 24 juni.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234