Maandag 02/08/2021

Akkoord Doha brengt vrije wereldhandel dichterbij

De 142 leden van de Wereldhandelsorganisatie hebben gisteren in Qatar een agenda bepaald voor de verdere liberalisering van de wereldhandel.Doha

stimulans voor wereldeconomie

Persagentschappen / Eigen berichtgeving

Het heeft bloed, zweet en tranen gekost, maar na een nachtje zonder slaap bereikten de onderhandelaars van 142 landen gisteren in Doha, de hoofdstad van Qatar, na zes dagen van moeizaam overleg alsnog een akkoord om de komende jaren te onderhandelen over de verdere vrijmaking van de wereldhandel.

De doorbraak in het overleg kwam er gisterochtend toen een kleine groep landen onder impuls van de Europese Unie en de Verenigde Staten een allerlaatste poging waagden om de handelstop te doen slagen. Maar het was wachten tot de avond voordat India, de spreekbuis van de ontwikkelingslanden, instemde met de agenda voor het handelsoverleg.

Het echte werk kan nu beginnen. De komende drie jaar zal er worden onderhandeld over de verdere liberalisering van de wereldhandel. Als de onderhandelingen succesvol worden afgesloten, kan er in het komende decennium naar schatting 700 miljard dollar in de wereldeconomie worden gepompt, een bedrag dat anders zou worden aangewend voor tarieven, heffingen en subsidies. Op het ogenblik dat de wereldeconomie aan het kwakkelen is, kan de WHO zorgen voor nieuwe impulsen.

De handelsministers keurden ook een verklaring goed waarin ze de armste landen de verzekering gaven dat ze in tijden van aids of malariacrises toegang behouden tot goedkope geneesmiddelen, zelfs al moeten daarvoor patenten worden gebroken.

Het akkoord is in de eerste plaats een overwinning voor de Verenigde Staten en Europa. Na de aanslagen van 11 september in de VS wensten de twee grote handelsblokken in Doha aan te tonen dat het internationale terrorisme niet in staat is om de wereldhandel en de internationale samenwerking te ontregelen.

Maar er is meer. De Verenigde Staten, die aandrongen op onderhandelingen voor een betere markttoegang van landbouwproducten, goederen en diensten, kregen hun zin. Europees commissaris Pascal Lamy sleepte voor Europa heel wat uit de brand. Regels voor investeringen en mededinging staan op de agenda. Ook zal er worden gesproken over milieu en sociale normen, hoewel de inzet helemaal niet zo scherp is als de EU-lidstaten zouden hebben gewild.

Op het vlak van landbouw was het voor de Europese Unie wel slikken. Brussel zal de afbouw van exportsubsidies, de steun waarmee Europese landbouwproducten elders in de wereld worden gedumpt, bespreekbaar moeten maken. Maar omdat het niet bij voorbaat vaststaat dat de subsidies ook daadwerkelijk moeten worden afgeschaft, kon Frankrijk, dat eerder had gedreigd met een veto, leven met de tekst.

Frankrijk, na de VS de belangrijkste uitvoerder van voedsel, houdt in mei presidentsverkiezingen en zowel president Jacques Chirac als zijn opponent premier Lionel Jospin hebben beloofd dat er niet geraakt wordt aan de vier miljard dollar Europese exportsubsidies voor hun land. Ook de ontwikkelingslanden wonnen toegevingen. Niet alleen inzake toegang tot betaalbare geneesmiddelen. Ook komt er aandacht voor de problemen van ontwikkelingslanden met bestaande WHO-verdragen en komen er besprekingen over de versnelde afbouw van barrières voor textielproducten. "De Derde Wereld heeft uiteindelijk iets uit de onderhandelingen gehaald", zei Edward Rugumayo, de Oegandese handelsminister.

India hield lange tijd het been stijf. Het land eiste meer toegang tot westerse textielmarkten, maar dat stuitte op een njet van de Verenigde Staten. Ook kon het niet akkoord gaan met onderhandelingen over nieuwe onderwerpen als investeringen en mededinging. Op dat laatste terrein verkreeg India een opt-out en moet het bijgevolg daarover niet onderhandelen.

Maar het was pas nadat de Britse premier Tony Blair een langdurig gesprek had gehad met zijn Indiase ambtgenoot Atal Vajpayee dat New Delhi zijn laatste bezwaren tegen een nieuwe handelsronde liet vallen.

Het akkoord van Doha betekent alvast een opsteker voor de WHO. Een mislukking zou de instelling fataal zijn geweest, want twee jaar geleden werd er in Seattle over dezelfde onderwerpen geen akkoord bereikt. "Geen akkoord betekende de doodsteek voor de WHO", bekende de Braziliaanse landbouwminister Marcus Pratini de Moraes. "Strijd tegen de recessie doe je door meer handel, niet door minder handel."

De eerste reacties op het akkoord van Doha in eigen land zijn gemengd. Het Belgische bedrijfsleven is tevreden met de lancering van een nieuwe handelsronde. Het belangrijkste voor hen is dat een nieuwe ronde van liberalisering is gestart en dat over een aantal nieuwe thema's wordt onderhandeld. De internationale vakbonden zijn ontevreden. Zij vinden dat de verklaring over sociale normen ruim onvoldoende is. Al in 1996 was er daarover een verklaring die nu niet bepaald versterkt is. De ontwikkelings-ngo's Oxfam en 11.11.11 zijn ontevreden. Zij vinden dat de ontwikkelingslanden onvoldoende aan bod komen, en dat die nog steeds moeten wijken voor de rijken als het er echt op aankomt. JCS

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234