Zaterdag 26/11/2022

Aka Moon en Baba Sissoko verzoenen Afrikaanse en Europese muziek

Een versmelting van twee werelden

Fabrizio Cassol en Baba Sissoko lopen dezer dagen zichtbaar opgewonden rond: het samenwerkingsproject tussen het jazztrio Aka Moon en Sissoko's Afrikaanse groep Black Machine zit op kruissnelheid. Nog twee concerten en daarna de studio in voor een plaatopname.

DOOR DIDIER WIJNANTS

Afgelopen week was de hoogspanning goed voelbaar in de repetitiestudio van de KVS. Aka Moon en Black Machine hadden mekaar in december voor het eerst ontmoet in Sissoko's thuisbasis Bamako (Mali). Daar legden Cassol en Sissoko samen de basis voor het repertoire. Nu zit de groep al een week in België. Voor de Afrikaanse muzikanten is dat een hele belevenis. Sissoko zelf heeft al de hele wereld afgereisd, maar voor de andere muzikanten is dit een allereerste kennismaking met de westerse wereld.

Een zuiverdere ontmoeting tussen Europa en Afrika kun je bijna niet bedenken. Het herinnert meteen aan de oorsprong van Aka Moon, intussen al meer dan zeventien jaar geleden. Toen trokken saxofonist Fabrizio Cassol, bassist Michel Hatzigeorgiou en drummer Stéphane Galland naar de Centraalafrikaanse Republiek om zich te laven aan de (muzikale) cultuur van de Aka pygmeeën. Toen al liet Cassol weten: "De Europese jazz kan niet meer vooruitgaan zonder een grondige kennis van de Afrikaanse cultuur. We moeten ons verdiepen in roots en orale tradities en we moeten begrijpen hoe levenshouding en muziek met elkaar in verband staan. Daarom laten we ons door de Aka pygmeeën bevruchten."

Malinese griottraditie

Vanuit die oorspronkelijke inspiratie heeft Aka Moon intussen al een hele weg afgelegd. Ze hebben samengewerkt met muzikanten uit de meest uiteenlopende culturen, gaande van Afrikaanse percussie (Dou Dou N'Dyai Rose) over Amerikaanse jazz (Steve Coleman) en Europese concertmuziek (Ictus) tot Indische traditionele muziek (Umayalpuram K. Sivaraman). In zekere zin is het project met Baba Sissoko een soort thuiskomst, omdat het opnieuw een confrontatie is met Afrikaanse muzikanten die diep geworteld zijn in hun authentieke Afrikaanse cultuur.

Al is Baba Sissoko zelf natuurlijk al langer actief in de westerse muziek. Hij heeft een internationale carrière achter de rug en speelde onder meer met Ry Cooder, het Art Ensemble of Chicago, Sting, The Wailers en de Buena Vista Social Club. Toch blijft ook hij een authentieke Afrikaan. Hij komt uit een familie van griots of jeliw, traditionele Afrikaanse dichters en kunstenaars. Griots zijn in de cultuur van Mali zowat de bewakers van het collectief geheugen, een onmisbare schakel in de orale traditie. Griots huwen overigens uitsluitend met griots en vormen dus een endogame groep. Dat gegeven staat zelfs wat centraal in het samenwerkingsproject met Aka Moon, want de groep Black Machine wordt uitsluitend bevolkt door jongere broers en neven van Sissoko, allemaal griots. Ze bespelen traditionele instrumenten zoals de tama, de ngoni en de kalebas, maar er zit ook een elektrische gitaar bij en zoals alle griots zingen ze ook.

De muziek is duidelijk een versmelting van twee werelden. Wie vertrouwd is met Aka Moon herkent de schriftuur van Fabrizio Cassol, zijn typische melodische figuren en complexe ritmische patronen. Maar even prominent klinken de Afrikaanse ritmes en melodieën door. Cassol: "We wisselen voortdurend materiaal uit. In december had ik composities mee, maar het was natuurlijk de bedoeling om ons te verdiepen in de Malinese griottraditie. Daarom zijn we ook ter plaatse geweest. En Baba Sissoko heeft traditioneel griotmateriaal aangereikt. Die verschillende stukken hebben we samen verwerkt in grotere gehelen. En het blijft een voortdurende kruisbestuiving. Heel intens en fascinerend, maar ook warm en diep menselijk."

Die combinatie van intensiteit en vreugde was tijdens de repetities goed voelbaar. Sissoko: "Voor mijn broertjes en neefjes is dit een uitzonderlijke ervaring, de eerste keer dat ze uitgedaagd worden om buiten de krijtlijnen van hun traditie te stappen. Niet door die traditie te verwerpen, maar door een dialoog aan te gaan. Ik vind dat een prachtig samenwerkingsmodel. Het is een manier om aan de wereldvrede te werken."

Aka Moon en Baba Sissoko's Black Machine concerteren vanavond in de KVS en woensdag in Vooruit. Black Machine komt in augustus terug naar Europa voor de zomerfestivals.

www.akamoon.com

De Afrikaan Baba Sissoko:

Voor het eerst stappen mijn broertjes en neefjes buiten de krijtlijnen van hun traditie

Baba Sissoko's Black Machine en jazztrio Aka Moon: 'Onze muziekdialoog is een manier om aan de wereldvrede te werken.'

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234