Dinsdag 19/11/2019

Interview Champions League

Ajax-trainer Erik ten Hag over de weg naar succes: ‘Ik doe geen concessies. Ik ben een stijfkop’

Ajax-coach Erik ten Hag. Beeld Photo News

Ajax beleeft een opmerkelijk seizoen aan de hand van trainer Erik ten Hag. Afgelopen weekend wonnen ze de bekerfinale, vandaag spelen ze tegen Tottenham voor een plek in de finale van de Champions League. ‘We spelen voetbal dat beklijft, daar ben ik trots op.’

In zijn kantoor op sportpark De Toekomst hangen drie grote foto’s: Rinus Michels, Johan Cruijff en Louis van Gaal. De portretten hangen er met een reden: deze drie trainers hebben volgens Erik ten Hag (49) door de jaren heen de meeste invloed gehad op Ajax. Op het gezicht van de club, op de waarden waar Ajax voor staat.

Achter het bureau van de huidige trainer hangt een actiefoto van Johan Cruijff, want Cruijff is in alles toch altijd de voetballer gebleven. Een vrijbuiter. Origineel. Ongrijpbaar. De invloed die Michels eind jaren 60 uitoefende op de club was evident: hij introduceerde een moderne, aanvallende speelwijze én hij creëerde een professioneel klimaat bij Ajax. “Mooi woord”, zegt Ten Hag. “Klimaat.”

Waarom vindt u dat een mooi woord?

Erik ten Hag: “Het klimaat zegt veel over de sfeer waarin je met elkaar werkt: welke verwachtingen je hebt vanuit de filosofie van de club, de eisen die je stelt, de stemming die er heerst. Maar klimaat is ook veiligheid. Daar hamerde Louis van Gaal erg op. De beslotenheid van de kleedkamer, bijvoorbeeld, die is heilig. Daar wordt aan getornd vanuit de media, dat iedereen maar binnen moet kunnen kijken. Maar het is de enige plek waar wij, de spelers en de staf, veilig zijn.”

Kunt u die veiligheid als trainer creëren?

“Hier is dat moeilijk. De hele vereniging huist hier op een kleine ruimte, in mijn ogen een onwenselijke situatie. Ik zie mijn spelers niet binnenkomen en niet weggaan.”

Wilt u dat?

“Ja. Ik wil weten wat ze hier doen. Ik ben leider van het proces, dat moet ik bewaken. Dan heet je al snel een controlfreak. Je moet ook de gave hebben om dingen los te laten, maar je moet het wel volgen want je loopt met zijn allen op een dun draadje. Als je eraf kiepert, kom je er moeilijk weer op.”

Trainer Erik ten Hag en Daley Blind van Ajax staan de pers te woord in de aanloop naar de returnwedstrijd tegen Tottenham Hotspur. Beeld ANP

Neemt u als coach van Ajax soms een vaderrol in? Weet u net als Van Gaal alle verjaardagen van de spelers en hun vrouwen?

“Dat niet, maar ik verdiep me wel in het karakter van de mensen met wie ik werk. De mens is mij meer waard dan de sporter. Ik houd van veel verschillende karakters, ook van de meer gecompliceerde. Ik denk dat ik die goed kan laten renderen. Volgens mij heeft Hakim Ziyech nooit beter gepresteerd dan nu, binnen dit team en met zijn eigen specifieke kwaliteiten. Dat doe ik overigens niet alleen, daar hebben we een hele staf voor.”

Uw relatie met de spelersgroep was het eerste halfjaar nog niet optimaal. Waar lag dat aan?

“Een aantal dingen lag bij mezelf, bij mijn manier van werken, mijn persoonlijkheid. Maar het had vooral te maken met dingen die zich buiten mijn invloedssfeer afspeelden. De grootste impact had het drama met Abdelhak Nouri (het jeugdproduct kreeg in 2017 een hartstilstand op het veld, met hersenschade tot gevolg, red.). Toen ik een halfjaar later bij de club kwam, was dat verdriet niet verdwenen.”

Hoe belangrijk is de relatie met de spelers?

“Er moet een vertrouwensband zijn, zoiets heeft tijd nodig. Je moet in situaties komen waarin blijkt of je elkaar kunt vertrouwen. Dat gebeurt als het spanningsveld het grootst is. Je wordt dan soms teleurgesteld en het kan moeilijk zijn daar overheen te stappen, maar dat doe je uit oogpunt van professionaliteit. Uiteindelijk is de leider onderdeel van het proces, die moet zich ook ondergeschikt kunnen maken.”

Zat er voldoende vooruitgang in het voetbal?

“De toon toen ik hier binnenkwam, was: wij zijn Ajax en we weten hoe de wereld in elkaar steekt. Dan komt er iemand die zegt dat het toch iets anders zit. Ik heb moeten manoeuvreren en masseren om dat duidelijk te maken – en soms harde beslissingen genomen. Dat polariseerde, ook door de enorme invloed die zaakwaarnemers hebben. Die hebben vaak maar één ding voor ogen: de speler, niet het team. En maar één belang: een transfer.”

Hakim Ziyech (l.) in duel met Davinson Sánchez in de heenmatch tegen Spurs. Beeld EPA

Kijken spelers nu anders naar u dan een jaar geleden?

“Ik stuitte op scepsis in het begin. In de kleedkamer kan iedereen alles zeggen, zolang het tussen die vier muren blijft. Dat is hier heel moeilijk. Dat heeft ons ook een tijd in de weg gestaan, maar dat is veranderd met de resultaten. Spelers zijn het zich nu meer bewust. Ik heb geprobeerd dat te managen, maar ik weet niet of dat structureel is gelukt. Het is niet makkelijk hier, met al die krachten rondom de club. Het is elke dag knokken.”

Met welke trainer voelt u zich het meest verwant?

“Het boek Teambuilding van Rinus Michels spreekt mij aan. Het is een leidraad voor topcoaches. Hoe je vanuit een bepaalde filosofie strategisch en tactisch aan een team kunt bouwen en dat kunt vertalen naar prestaties op het veld.”

Vertaalt u dat eens naar uw eigen team.

“Los van het voetbal dat we spelen, mooi en aanvallend, is het de overgave waarmee we dat doen. Je moet willen samenwerken, er moet dus een band zijn. Die moet je kweken en dat begint met het aanbrengen van hiërarchie. Ik ben geen Tita Tovenaar, maar succes is best maakbaar.”

Het huidige succes straalt op iedereen af, dus ook op de trainer. Kloppen de clubs al bij u aan?

“Hoe dat werkt, is geen abracadabra. Maar als de redenen waarom je als trainer en club bij elkaar bent gekomen nog overeind staan en het verwachtingspatroon reëel is, dan is er aanleiding om de samenwerking te vervolgen. Ik heb wel een aantal wensen. Als de club daar nee tegen zegt, dan maak ik misschien een andere keuze. Maar dat is niet mijn intentie.”

U heet een stijfkop te zijn.

(lacht) “Als je dat niet bent, ben je niet geschikt voor deze functie. Ik kan niet met alle winden meewaaien. Ik moet consistent zijn in mijn beleid, in mijn communicatie, anders ben ik reddeloos verloren. Dan blazen ze me omver.”

Er wordt beweerd dat u concessies heeft gedaan aan uw werkwijze.

“Ik heb geen enkele concessie gedaan. Zoals ik bij Ajax werk, heb ik dat overal gedaan. Luisteren is een van de belangrijkste eigenschappen van een manager. Ik ben een stijfkop, maar ik moet wel draagvlak creëren om het op mijn manier te laten slagen.”

Erik ten Hag: “Zonder goed materiaal kan een coach weinig.” Beeld AFP

Een trainer kan de macht ook afstaan aan drie, vier bepalende spelers. Dat is ook een vorm van leiderschap.

“Als de spelers daarmee om kunnen gaan, kan dat. Het is echter niet zo dat individueel talent en klasse zomaar de doorslag geven. Je moet er een geheel van maken. Iedereen moet met dezelfde gedachte het veld op, dezelfde bijdrage leveren aan de taken en opdrachten. Daar ben ik verantwoordelijk voor.”

U betrekt dat succes niet op uzelf. U hebt geen groot ego?

“Dat denk ik niet. Ik probeer mensen in hun kracht te zetten en als dat succes oplevert, probeer ik dat te delen. Na een overwinning geniet ik vooral van wat om me heen gebeurt. Spelers kunnen echt euforisch zijn. Zoals Klaas-Jan Huntelaar in Madrid uit zijn dak ging, legendarisch. En na de winst tegen Juventus, toen die hele groep losging. Geweldig om te zien.”

Hoelang blijft dit elftal nog samen?

“Er zullen spelers vertrekken, maar we gaan voor elke speler vechten. Marc Overmars houdt zich het meest bezig met de nieuwe selectie, maar ik ben daar nadrukkelijk bij betrokken. Zonder goed materiaal kan een coach weinig.”

Waar bent u het meest trots op?

“Dat we een attractief elftal hebben. Dat we veel wedstrijden hebben gespeeld die beklijven. Dit Ajax zullen de mensen zich blijven herinneren.”

Champions League: halve finales (terug)
Liverpool - FC Barcelona (0-3)
Ajax - Tottenham om 21 uur (1-0)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234