Zondag 24/01/2021

Ajax, een club in verval

‘Het vertrek van Jol is geen oplossing’, orakelt Johan Cruijff. ‘Het probleem is veel breder.’

Het Ernst Happelstadion, Wenen, 24 mei 1995. Ajax FC wint onder leiding van Louis van Gaal de Champions League na een 1-0-overwinning tegen Milan, en is een kwarteeuw na het bewind van Rinus Michels en Johan Cruijff terug ‘s werelds beste - het zal enkele maanden later de Intercontinentale beker tegen het Braziliaanse Gremio winnen. Het seizoen daarop haalt Ajax opnieuw de finale van de Champions League, al is dit keer Juventus te sterk. Het succes is het bewijs van de Ajaxfilosofie: eigen jeugd aangevuld met twee of drie buitenlanders met een surplus. In Wenen staan met Reiziger, Rijkaard, Davids, Seedorf en de broertjes De Boer zes jongens uit de Ajaxschool aan de aftrap.

De club kan zijn hoge vlucht nog enkele jaren aanhouden: in ‘98 wordt Ajax onder Morten Olsen kampioen met 17 punten voorsprong op PSV en met een recorddoelsaldo van - hou u vast - +90, maar daarna gaat het steil bergaf. Tussen ’99 en 2008 wint concurrent PSV zeven titels, ondanks de doorstroom van nieuw jong talent bij Ajax (Sneijder, Van der Vaart, Babel, De Jong, Maduro).

Het wordt zomer in 2010, als Johan Cruijff de ellende in zijn clubje meer dan zat is. Sindsdien laat hij geen enkel moment verloren gaan om gehakt te maken van trainer Martin Jol en het jarenlange beleid van Ajax. Als het ontslag van Jol officieel bekend raakt, vertoeft Cruijff op een gezellige kookavond in het kader van zijn Foundation. “Het probleem is veel breder dan Martin Jol”, reageert Cruijff tussen de potten en de pannen. “Ajax is een voetbalclub, daar moeten mensen met voetbalverstand de grote lijn gaan bewaken.”

Op zoek naar een uitleg voor het jongste verval van Ajax wijzen alle analyses naar het befaamde ‘Rapport Coronel’, of beter gezegd het niet uitvoeren van het rapport Coronel. Uri Coronel, de huidige voorzitter van de club, een Jood, ging in 2007 aan het hoofd staan van een commissie met als doel om Ajax helemaal door te lichten en oplossingen aan te bieden voor eventuele structurele problemen. Het rapport is op online te vinden en we grasduinden even in het 30 pagina’s grote dossier. Enkele cruciale conclusies van toen:

De voorbije 10 jaar zijn 8 verschillende hoofdtrainers gekomen en in de voorbije 8 jaar 4 verschillende technisch directeurs, wat tot algemene onrust leidde.

De situatie waarbij een sterke hoofdtrainer zijn eigen staf meeneemt en aanstelt, dient te worden voorkomen.

De kwaliteit van de jeugdtrainers dient over de hele linie te worden verbeterd.

De scouting voelt zich niet meer serieus genomen.

De hoofdtrainer moet de intentie hebben zich voor langere tijd aan Ajax te binden.

Vanaf 1999 is een aantal maal gekozen om oud-spelers een rol als hoofdtrainer te geven zonder een goede analyse van de capaciteiten.

Vreemd genoeg, toen Coronel één jaar na zijn rapport zelf voorzitter werd van Ajax, heeft de club nagelaten om de bevindingen in de praktijk toe te passen. Marco van Basten werd in de zomer van 2008 aangesteld als nieuwe hoofdtrainer zonder ervaring als clubcoach en met de vrijgeleide om zijn eigen staf (Van ’t Schip, Witschge) mee te brengen. Diens opvolger Jol mocht broer Cock en de nieuwe conditietrainer Lindeman inhalen, later kwam daar ook Jols vriend René Stam (keeperstrainer) bij. Maandag is met Jol de rest van zijn équipe opgestapt waardoor Ajax andermaal een volledig nieuwe staf moet samenstellen en van continuïteit in het technische apparaat nu al drie jaar geen sprake is.

In zijn opinie in de krant De Telegraaf schrijft het hoofd van de voetbalredactie Valentijn Driessen dat Martin Jol nooit een Ajacied was: ‘Cruijff ontmaskerde Jol als iemand die de Ajaxcultuur totaal verloochende’.

Ook de vaststelling van het rapport Coronel dat het scoutingsapparaat zich al jaren gepasseerd voelt in het aankoopbeleid is in dovemansoren gevallen. Wielaert (3 miljoen van Twente), Sulejmani (16 miljoen van Heerenveen) bleken miskopen op verzoek van Van Basten, terwijl De Telegraaf gisteren onthulde hoe Jol veelal spelers zonder meerwaarde aantrok uit de stal van zijn eigen makelaar Mino Raiola...

De bedoelingen van het rapport om de jeugdwerking te optimaliseren, zijn al helemaal ondergesneeuwd. Coronel vroeg Cruijff in het voorjaar van 2008 om Ajax te reorganiseren, maar nadat diens eerste beleidsnota bestond uit een tabula rasa van de jeugdopleiding, liep Cruijff met het hoofd tegen de muur.

Coup

Conclusie: toen drie jaar geleden op alle niveaus de aanzet werd gegeven om recht te trekken wat jarenlang krom was gebogen, wilde, kon en/of durfde het bestuur er niet aan, uit lijfsbehoud. Vandaar de synthese van Cruijff in een van zijn recente columns: het hele Ajaxbeleid moet opstappen. Voetbalmensen met een Ajaxhart moeten een coup plegen.

Quo vadis, Ajax? Op korte termijn kan de club enkel hopen op het welslagen van de nieuwe trainer Frank de Boer, eens te meer een oud-speler zonder de minste trainerservaring. Maar het schone schip dat Cruijff vraagt, zal er vermoedelijk niet komen. Het ontslag van Jol lijkt dan ook een doekje voor het bloeden. Ajax voetbalt verder op zijn ruïnes. In een reactie aan het Nederlandse persbureau ANP vertelt ex-Ajaxtrainer Aad de Mos: “Nu spelen ze in de jeugd van Ajax beter voetbal dan in het eerste elftal. Dat klopt natuurlijk niet.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234