Zaterdag 08/05/2021

Airbus A400Mkomt maar niet van de grond

Airbus, de afdeling van EADS die het militaire toestel ontwikkelt, kon deze week met goed nieuws uitpakken. In 2009 leverde Airbus een recordaantal van 498 vliegtuigen en eind december had het bestellingen lopen voor 3.488 toestellen. Die zijn samen goed voor 270 miljard euro en garanderen voltijdse werkzekerheid voor de komende zes jaar.Tom Enders, topman van Airbus, was evenwel niet te beroerd om de hele heisa over het A400M-programma ter sprake te brengen. Hij dreigde ermee de stekker uit het project te trekken als de Europese overheden niet bereid zijn om meer geld op te hoesten. “De komende weken zal onze voornaamste missie erin bestaan een solide financiële basis voor de ontwikkeling van de A400M uit te bouwen”, liet Enders optekenen. “Na negen maanden van intensief overleg met de verschillende geïnteresseerde overheden is de tijd rijp om knopen door te hakken.”Het zal dan ook een belangrijke beslissing worden. Airbus geeft de zeven “partneroverheden” van het A400M-programma - Frankrijk, Duitsland, Spanje, Turkije, België, Luxemburg en het Verenigd Koninkrijk - nog tot eind deze maand om te beslissen of ze het programma willen blijven steunen.

Zinkend schip

Net voor Kerstmis, twee jaar later dan oorspronkelijk gepland, koos het nieuwe toestel voor het eerst het luchtruim. Een onafhankelijke audit schat dat de ontwikkeling van het toestel 11 miljard euro meer zal kosten dan eerst was geraamd. De partnerlanden hadden afgesproken om samen 184 transportvliegtuigen te kopen, maar vorige lente werd nog maar eens een deadline niet gehaald. Omdat de leverancier andermaal zijn contractuele verplichtingen niet nakwam, werd een ‘stilstandakkoord’ gesloten waarbij Airbus het programma voortzette en tegelijkertijd onderhandelingen aanknoopte over zowel de prijs als de leveringstermijnen van het nieuwe toestel. Volgens de deal die nu op tafel ligt, zouden de overheden 5 miljard euro extra moeten betalen, of tevreden zijn met minder vliegtuigen voor hun geld als het toestel alsnog in productie zou gaan. Intussen keek Airbus elke maand aan tegen 100 miljoen euro ontwikkelingskosten. In december gaf de vliegtuigbouwer de overheden tot eind januari de tijd om akkoord te gaan met een nieuwe deal. Anders was het verhaal afgelopen voor Airbus.De A400M moest een Europees militair toestel worden dat zware vrachten kon vervoeren en zou de concurrentie aangaan met de Amerikaanse C103J, de zogenaamde Super Hercules van Lockheed Martin, en met de C17 Globemaster van Boeing. Het plan viel samen met een programma van EADS om de militaire tak van Airbus verder uit te bouwen en net zo groot te maken als de commerciële afdeling. Maar na zeven jaar van verborgen machtsstrijd, bureaucratie en uitstel dreigt de vliegtuigbouwer er nu mee om het zinkende schip te verlaten. Potentiële klanten zagen zichzelf intussen ook verplicht om C130J’s en C17’s aan te kopen.

Valkuilen

De A400M had de voorbije jaren vooral problemen met de digitale elektronische regelapparatuur die volledig zelfstandig de vliegtuigmotoren regelt. Die software vormt de interface tussen de motor en de rest van het vliegtuig. Daarnaast waren er ook problemen met het gewicht van het toestel. Bepaalde experts waarschuwden ervoor dat het maar 29 ton zou kunnen vervoeren. Dat is een pak minder dan de 37 ton die in de technische beschrijving was opgegeven en niet eens voldoende om een modern gepantserd infanterievoertuig te transporteren.Tijdens zijn eerste testvlucht van 14 uur en 10 minuten heeft het vliegtuig volgens Airbus echter bewezen dat het niet alleen voldoet aan de vooropgestelde specificaties qua laadvermogen en vliegbereik, maar dat ook alle grote valkuilen omzeild zijn. “We zitten nog altijd in de ontwikkelingsfase. Het is dan ook logisch dat nog niet alle problemen opgelost zijn”, zei een woordvoerster van het bedrijf. “Maar uit de eerste resultaten blijkt duidelijk dat het toestel goed vliegt. Tot nog toe zijn er geen onaangename verrassingen opgedoken.”Airbus schuift de vertragingen af op de softwareproblemen. Maar het zijn de verwarrende technische specificaties van de partneroverheden, de ingewikkelde structuur van de toeleveranciers en de onbezonnen verbintenissen van Airbus die de kern van de problemen uitmaken.De verantwoordelijkheid daarvoor ligt voor een groot deel bij moederbedrijf EADS. De onderneming ging akkoord met een vooraf vastgestelde prijs voor het contract, en nam dus alle risico’s op eigen schouders. Daarnaast sprak de vliegtuigbouwer ook een vaste prijs af met de leveranciers van de motoren. Meteen mocht EADS ook hun extra kosten dragen. En alsof dat nog niet volstond, ging de vliegtuigbouwer ook akkoord met een leveringstermijn van 6,5 jaar. Dat is amper twee derde van de termijn die doorgaans nodig is om een nieuw vliegtuig te ontwerpen, te bouwen en te commercialiseren. “Airbus en EADS hebben een idioot contract ondertekend”, beaamt Peter Felstead, uitgever van het weekblad Jane’s Defence Weekly. “Het huidige management geeft dat ook onomwonden toe.”

Noodplan

En dan is er natuurlijk ook nog de politiek. Oorspronkelijk had EADS zijn oog laten vallen op een motor van Pratt & Whitney, de Amerikaanse specialist in vliegtuigmotoren. Maar het bedrijf werd onder druk gezet om een nieuwe motor te laten ontwerpen bij een Europees bedrijf. Het Britse Rolls-Royce, het Duitse MTU Aero Engines, het Franse Snecma en het Spaanse Industria de Turbo Propulsores werden naar voren geschoven. Die beslissing werd kracht bijgezet met het argument dat op die manier een conflict met de Amerikaanse regels over technologie-uitvoer kon worden vermeden. Maar de structuur van het gelegenheidsconsortium Europrop International - door Louis Gallois, CEO van EADS, omschreven als “het meest barokke wat ik ooit heb gezien” - maakte de zaken er nog moeilijker op.“De organisatie van het consortium maakte de ontwikkeling van een nieuwe motor, die op zich al een huzarenstukje is, nog tien keer moeilijker”, zegt Felstead. “Bij de ontwikkeling van elk nieuw technisch product zitten addertjes onder het gras, maar als je je eerst een weg moet zien te banen door een dikke laag bureaucratie wordt het nog moeilijker om de problemen weg te werken.”Intussen is het voor mogelijke klanten koffiedik kijken wanneer, en zelfs of, de A400M ooit zal worden geproduceerd. Dus stappen ze over naar de concurrentie. De Zuid-Afrikaanse regering heeft haar bestelling van acht toestellen al geannuleerd op basis van de opgelopen vertragingen en de verzevenvoudiging van de kostprijs. Zelfs zij die zich nog achter de Airbus scharen, moesten al noodplannen uit de kast halen. Vorig jaar heeft het Britse ministerie van Landsverdediging zes C17’s aangekocht die zullen worden ingezet in Afghanistan. Ze konden immers niet langer wachten op de eerste levering van Airbus, die voorzien is voor 2012. © The Independent

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234