Dinsdag 15/10/2019

Vrijheidszoekers

Ahmad Yusufs vader werd gedood door de taliban in Afghanistan: ‘Ik heb elk recht om hier te zijn’

Ahmad Yusuf. Beeld Adele Costantini

Meer dan vier miljoen asielaanvragen werden de voorbije vijf jaar in de Europese Unie ingediend. Honderdduizenden migranten komen jaarlijks hierheen om veilig te zijn voor vervolging en geweld, maar evengoed om gewoon zichzelf te kunnen zijn. We spraken met enkele van deze vrijheidszoekers. Hoe vergaat het deze nieuwe Europeanen; voelen ze zich eindelijk vrij? 

Ahmad Yusuf (24) uit Afghanistan is zakenman en voorzitter van de British Afghan Coordination Council. Hij woont sinds negen jaar in Londen zonder officiële verblijfsvergunning.

Klein en bedompt is het nieuwe kantoor van de vrijwilligersorganisatie British Afghan Coordination Council (BACC) op Oxford Street, maar voorzitter Ahmad Yusuf ziet er even onberispelijk uit als staat hij op het punt het parlement toe te spreken. Strak in het pak en met een welbespraakte ernst die hem makkelijk tien jaar ouder maakt.

British Afghan Coordination Council is een platform dat alle verschillende Afghaanse gemeenschappen in het Verenigd Koninkrijk met elkaar in contact brengt. Vandaag werken meer dan 25 zulke groepen samen onder de paraplu van de BACC.

Beeld Adele Costantini

Vrede in Afghanistan kan enkel door de Afghanen zelf bewerkstelligd worden, daar is Yusuf van overtuigd. “We kunnen niet verwachten dat andere landen onze problemen oplossen. De meeste dingen in het leven worden je niet zomaar gegeven; je moet er zelf hard voor werken.”

Het is het levensdevies van een jongeman die op zijn 16de zijn eerste winstgevende onderneming oprichtte en zich voorbereidt op een persoonlijk onderhoud met de Afghaanse president.

Spion

Als een van de vele telgen uit een groot gezin groeide Yusuf onbezorgd op in een klein dorpje in het oosten van Afghanistan. Tot zijn vader een trip ondernam die zijn leven voorgoed zou veranderen.

“Ik was 13, nog te jong om echt te begrijpen waar mijn vader mee bezig was, maar de vrienden die hij over de vloer kreeg, waren duidelijk geen gewone types. Blijkbaar behoorden ze tot de taliban. Maar toen mijn vader niet terugkeerde, werd ons verteld dat hij gedood was door de taliban. Dat houdt toch geen steek? Als ik er nu op terugkijk, vermoed ik dat hij misschien voor de overheid spioneerde.

Er werd geëist dat mijn oudste broer mijn vaders plek aan het front innam. Mijn moeder weigerde, waarop ons huis gebombardeerd werd. Al mijn broers kwamen om in de aanslag, behalve ik. Toen heeft mijn moeder besloten om me overzees te sturen, naar Londen, waar een neef van haar leefde.”

Blootsvoets in de jungle

Vier maanden duurde de oversteek naar Europa, waarvan de toen 14-jarige Ahmad een groot deel in gevangenschap doorbracht. “In Iran heb ik een maand in de gevangenis gezeten, daarna nog eens twee weken in Turkije. We werden als honden behandeld, verschrikkelijk. Vervolgens ontsnapten we uit de klauwen van de Iraanse maffia, aan wie we blijkbaar verkocht waren. Onderweg naar Griekenland zonk ons bootje, waarop ik al zwemmend tussen de bovendrijvende lijken mijn schoenen verloor en blootsvoets ‘in de jungle’ belandde.   

“Ik zou een boek kunnen schrijven over die tocht van de waanzin. Maar ik focus liever op het positieve. Daarom ga ik liever voor een zelfhulpboek over hoe je doelen te bereiken.”

Zijn moeder heeft hij sinds zijn vertrek uit Afghanistan niet meer gesproken. “Blijkbaar woont zij ook niet meer in ons dorp, maar waar ze nu is, weet ik niet. Ik hoop haar ooit terug te vinden. Maar soms zakt de moed me wel in de schoenen; zeker nu Afghanistan officieel een van de minst veilige plaatsen ter wereld is.”

Het is de eerste keer in jaren dat hij hierover praat, geeft Yusuf toe. Zelfs zijn Afghaanse collega’s hier in Londen kennen zijn verhaal niet. “Ik probeer de hele historie eigenlijk te vergeten, want er te veel over nadenken helpt me niet vooruit.”

Zippo’s

Eenmaal in Londen gaf Ahmad Yusuf zichzelf meteen aan bij de politie. “Zij zagen gelukkig in wat voor staat ik verkeerde en brachten me in contact met mijn moeders neef.”

Hij kreeg een tijdelijke verblijfsvergunning, ging naar school, maar klopte daarna vooral lange shifts in tabak- en souvenirshops, samen met immigranten van over de hele wereld. “Ik geraakte bevriend met Grieken en Spanjaarden. Dankzij hen geloof ik te begrijpen wat Europees-zijn betekent, ook al ben ik nog nooit op het Europese vasteland geweest.” 

Twee jaar later, op zijn 16de, opende Yusuf zijn eigen zaak: een kraampje van één vierkante meter waar hij uitsluitend Zippo-aanstekers verkocht. “Ik had uitgedokterd dat de winstmarge daarop het grootst was. Mijn Engels was allesbehalve, maar het volstond om de verhuurder van mijn businessplan te overtuigen. Mijn eerste dag verdiende ik 200 pond (223 euro, red.); een klein fortuin.”

De succesvolle Zippo-shop verruilde hij al snel voor een grotere shisha-shop, die op zijn beurt uitgroeide tot een nog grotere tabakspeciaalzaak. Maar toen in 2015 zijn asielaanvraag uiteindelijk afgekeurd werd, sloot hij op aanraden van zijn advocaat de winkel. Hij legde zich toe op liefdadigheidswerk, en kwam zo uiteindelijk bij de British Afghan Coordination Council terecht.

Bang om door de politie naar zijn papieren gevraagd te worden is Yusuf niet. Aan een uitwijzing denkt hij niet eens. “Ik heb elk recht om hier te zijn. Ik verdien het, verdorie.” 

Wat hem betreft is Londen het paradijs op aarde, ook zonder officiële verblijfsvergunning. “Andere steden zijn misschien mooier, maar hier krijg je meer kansen. Londen geeft je nooit het gevoel dat je er niet thuis hoort. Het Verenigd Koninkrijk is voor mij een land waar iedereen kan dromen.”

Toch zit zijn nog steeds niet verkregen verblijfsvergunning hem meer dwars dan hij eerst wil toegeven. “Zonder papieren voelt het soms toch alsof ik gedoemd ben voor eeuwig ergens tussenin te blijven zweven.”

Veilig zijn

De nakende brexit beschouwt Yusuf niet als een groot gevaar. “Ik heb vertrouwen in de Britten. Na een tijdje zullen ze wel tot inzicht komen en een goede relatie met de EU herstellen.”

Problematischer vindt hij dat Europese landen sinds de grote vluchtelingengolf van 2015 steeds strikter en argwanender tegenover nieuwkomers staan. 

“Ik begrijp dat overheden hun burgers willen beschermen, maar vluchtelingen en terroristen mogen geen synoniemen worden. Volgens mij kun je met een paar gerichte vragen en het checken van socialemediaprofielen bij aankomst al snel ontdekken wie er extremistische ideologieën op nahoudt. Daar moet toch een oplossing voor bestaan.

“Eigenlijk is het beschamend, als je bedenkt hoeveel meer mensen de EU makkelijk zou kunnen opvangen. De meeste immigranten verwachten ook niet veel, om niet te zeggen: niets. Na alles wat wij hebben meegemaakt, volstaat veilig zijn vaak al. Our standards are pretty low. Nu pas, na negen jaar in Londen, begrijp ik de waarde van een mensenleven ten volle. 

“Maar vergeet vooral niet dat wij bereid zijn ons uit de naad te werken, in tegenstelling tot veel Europeanen die hier geboren zijn. Hard werken is wel het minste van onze zorgen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234