Dinsdag 01/12/2020

‘Ah, le Flamand du quartier’

Het zijn zo van die kleine verschillen. Je stapt je Brusselse stamcafé binnen en voor het eerst in tien jaar word je begroet als “le Flamand du quartier”. Ik heb er geen enkel probleem mee als Vlaming te worden aangesproken, maar tot voor kort waren we gewoon buren onder elkaar, peu importe welke taal we verder spraken. Of een Franstalige theatercollega vraagt me bezorgd of we het nog zien zitten om vanuit de KVS met hem samen te werken. “C’est juste pour plaisanter”, voegt hij er gauw aan toe, maar voor de zomer zaten we nog samen zonder enige reden om ons bondgenootschap in vraag te stellen. Op restaurant hoor ik een Franstalige dame tegen haar partner zeggen dat een vriendin net getrouwd is met een Vlaming. “Oui, il y en a de bons aussi”, volgt daar doodserieus op. In datzelfde restaurant, uitgebaat door meertalige Vietnamezen die echter geen Nederlands spreken, weigert een Vlaams koppel later op de avond koppig om één woord Frans te spreken. Ze trekken uiteindelijk naar een andere eettent.

Het kan toeval zijn. En eerder dan een radicalisering spreekt hieruit een fel toegenomen gevoeligheid. Maar zulke ‘incidentjes’ behoorden de vorige jaren amper tot mijn dagelijkse leven in Brussel. En hoe graag ik ook zou willen dat het sowieso al complexe en meertalige samenleven in Brussel immuun was voor de communautaire spanningen, dat is natuurlijk een illusie. Niet alleen voelen vele Brusselaars stilaan de fall-out van de bikkelharde ideologische conflicten boven hun hoofden, ze moeten ook vaststellen dat alle gemakzuchtige Vlaamse en Waalse clichés over Brussel weer hoogtij vieren.

Het is voor iedereen ondertussen helder dat dit land op verstandige wijze hervormd moet worden. Daarbij kan Brussel niet buiten schot blijven. Brussel is ondergefinancierd en kan veel beter worden bestuurd. Zeker in het licht van de demografische tijdbom die onder de hoofdstad tikt, moet dat aangepakt worden. We hebben competente beleidsmakers nodig om aan die problemen op vooruitziende wijze te verhelpen. Het is niet dat die er niet zijn. Maar een harde analyse van Brussel waarbij heilige huisjes sneuvelen, is nog iets anders dan het kind met het badwater wegsmijten. Aan de ene kant is het onzinnig te pretenderen dat er in Brussel enkel incompetente potverteerders rondlopen die niet één extra euro verdienen. Ja, in bepaalde Brusselse gemeenten doen ook PS-burgemeesters hun best om met weinig middelen en een snel aangroeiende bevolking de toekomst voor te bereiden. Aan de andere kant is het even onverstandig te denken dat geld alleen alle Brusselse problemen zal oplossen, zonder dat er ook institutioneel wordt ingegrepen. Nee, zonder onder andere bevoegdheden van de 19 gemeenten naar het gewest over te hevelen komen we er nooit.

Sfeer van wantrouwen

Dat karikaturen aan populariteit blijven winnen onder Vlamingen en Franstaligen is één zaak. Dat ook een aantal Brusselaars olie op het vuur gooien en in de stad zelf een sfeer van wantrouwen proberen te installeren, is dubbel jammer. Het is verbijsterend dat zoveel Franstaligen pathetische pogingen blijven doen om Brussel te vervormen tot een vrijwel eentalig Franstalige en monoculturele stad. Vijf of tien procent Vlamingen in Brussel? Hoewel het zeer fijn zou zijn dat meer Vlamingen in Brussel komen wonen, is het voor een stukje een achterhoedediscussie.

Feit is dat de realiteit van Brussel onomkeerbaar meertalig en multicultureel is. Wie blijft weigeren dat onder ogen te zien, mist de kans om niet alleen de Nederlandstalige Vlamingen, maar ook de Engelstalige Europeanen en de meertalige allochtonen hun gerechtvaardigde plaats in Brussel te geven. Brussel is geen klein Parijs en taal en cultuur vallen in Brussel allang niet meer samen. Daarnaast valt te betreuren dat bepaalde Vlaamse Brusselaars niet de moed hebben om aan Vlaanderen te blijven vertellen dat er in deze stad, soms in de politiek en zeker in de civiele samenleving, ook vaak fantastische dingen gebeuren. Het Maison des Cultures in Molenbeek, een project met steun van burgemeester Moureaux, is een prima initiatief. Neem de culturele sector tout court: Vlaamse culturele instellingen tonen onder meer het beste van de Vlaamse cultuur aan een nieuwsgierig multicultureel publiek, dat ze op zelfbewuste en meertalige wijze bedienen. En wat meer is: vele Franstalige cultuurhuizen, zoals het Théâtre National, de Hallen van Schaarbeek of Les Tanneurs, doen vandaag juist hetzelfde.

Of het onderwijs: zou niet ieder Vlaams kind er wel bij varen als het een tijdje in de multiculturele ‘School van Lukaku’ kon meedraaien? Kortom, eerder dan zoals KUL-professor Maddens de verschillen tussen Vlamingen en Vlaamse Brusselaars op de spits te drijven, zou het nuttig zijn aan te stippen wat we van elkaar kunnen opsteken. Onze Brusselse ervaringen in de omgang met multiculturaliteit kunnen in Antwerpen en Gent nog van pas komen, zoals we in Brussel ongetwijfeld veel kunnen opsteken van de bestuurscultuur in die beide steden.

Totaal immobilisme

Ook al gaan ze over zeer verschillende thema’s, toch beginnen de discussies tussen Vlamingen en Franstaligen in het al bij al welvarende België, soms iets te hebben van die tussen Democraten en Republikeinen in de al bij al rijke VS. Hoe constructief en gematigd de voorstellen van de ene partij ook zijn, je kunt er donder op zeggen dat de andere partij ze op basis van vijf minuten politieke moed van tafel veegt. En of het nu een goedbedoelende vorst als Albert of een dynamische president als Obama is die voor bipartisanship tracht te pleiten, totaal immobilisme is het resultaat. Een ding valt echter te vrezen: net zoals de VS ondertussen onherroepelijk een grootmacht op hun retour zijn, zo dreigen Brusselaars, Walen en Vlamingen allemaal samen de prijs te betalen van deze uitzichtloze loopgravenoorlog.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234