Zondag 25/10/2020

Interview

Agnes Obel: ‘Mijn instrumenten moeten klinken alsof ze drugs hebben genomen’

Beeld Marc Sterkendries

Het was in de bedrijvige gangen van de VRT even zoeken naar een geschikte plaats voor een interview met Agnes Obel (39). De Deense die tien jaar geleden doorbrak met ‘Riverside’ verkiest een stille omgeving zonder afleidingen. En laat dat nu nét de inspiratie voor haar vierde plaat Myopia zijn.

Agnes Obel: “Ik dacht even dat ik op audiëntie bij de leider van een religieuze sekte moest. Je zit hier wel zeer majesteitelijk, alleen aan een tafel op het einde van een gang op de hoogste verdieping en met die hele raamwand achter je.»

Dat hoor ik wel vaker. Uw nieuwe plaat heet Myopia, Engels voor bijziendheid. Ik kan me helemaal in uw plaat herkennen: ik zie niets zonder mijn bril op.

“Ik had vroeger min 6 en kon nergens heen zonder mijn bril. Dus heb ik mijn ogen laten laseren. Wat een verademing! Al moet ik zeggen dat mijn zicht van dichtbij is verminderd. Ik zou niet langer een splinter uit mijn vinger kunnen plukken, daar zie ik niet scherp genoeg voor. Maar daar gaat de plaat dus niet over. (lacht)

Ah?

“Bij mijn vorige plaat Citizen of Glass (uit 2016, met daarop haar culthit ‘Familiar’, red.) reflecteerde ik over de impact van technologie op onze wereldvisie. We kijken steeds meer naar een scherm in plaats van naar de werkelijkheid. Maar ik heb intussen beseft dat onze zintuigen niet veel beter zijn in het eerlijk weergeven van de werkelijkheid. We nemen iets waar, waarna ons brein het ontcijfert en vervolgens een beeld projecteert. Daarbij gaat sowieso informatie verloren. Iedereen leest daardoor situaties op zijn eigen manier: we hebben allemaal een eigen perspectief, een specifieke lens waarmee we naar de wereld kijken. Dát bedoel ik met bijziend zijn.”

Vindt u dat we onze blik meer moeten verruimen om aan onze tunnelvisie te ontsnappen?

“Myopie hoeft niet per se kwalijk te zijn. Ik heb bijvoorbeeld isolement nodig wanneer ik muziek schrijf. Ik zet dan mijn gsm uit en kruip in mijn eentje in mijn studio. Op goede dagen werk ik zo ongestoord aan mijn muziek tot drie uur in de ochtend. Vlot het niet, dan ga ik eens naar buiten om een ijsje te kopen. Ze zeggen dat je brein vijftien minuten nodig heeft om zich volledig te focussen op iets. Ik ben er daarom nog nooit in geslaagd om nummers op tournee te schrijven: er is te veel afleiding. Ik presteer het best als ik me op één iets toeleg, als ik leef in een bubbel. Ik wil dat mijn plaat een soortgelijke introverte ervaring biedt die de luisteraar in een bepaalde mindset brengt. Myopia moet de plaat zijn die je kunt opzetten in een overvolle trein om even tot rust te komen.”

Verliest u niet de grip op de werkelijkheid wanneer u zich voor de zoveelste dag op rij in uw studio opsluit?

“Dat is inderdaad de uitdaging. Wanneer je je in één iets verdiept, verlies je al snel perspectief. Muziek is natuurlijk niet het enige dat ertoe doet – ik wéét dat – maar ik kan mezelf weleens verliezen in het creatieve proces en dagenlang op een andere planeet leven. Het is dan zeer vreemd om naar de realiteit terug te keren. Soms voelt het alsof mijn muzikale ervaringen echter zijn dan de werkelijkheid. Er zijn zo veel zaken die ik alleen maar met muziek kan uitdrukken. Ik ben dan teleurgesteld als ik terug onder de mensen kom. Dan denk ik: is dít het?”

Waar start een Agnes Obel-lied gewoonlijk?

“Op piano, snel gevolgd door mijn stem. Krijg ik een ingeving, dan werk ik die meteen uit. Het is handig dat ik ook mijn eigen gitarist, toetsenist, drummer, violist en producer ben. Ik sleutel zéér lang aan mijn nummers: ik probeer allerlei toonaarden en klanken uit totdat elk aspect klopt.”

Wanneer is een nummer af?

“Daar vraag je me wat. Ik zou aan mijn songs kunnen blíjven werken. Ik ben dan ook zeer bang om mijn plaat nog eens te beluisteren – ik vrees dat ik er weer van alles aan zal willen veranderen – en ik kan al zeker niet naar mijn ouder werk luisteren. Als technieker in de studio word ik steeds beter. Wanneer ik de mix van mijn debuutplaat hoor, schaam ik mij dood. De violen klinken verschrikkelijk!”

U manipuleert geregeld uw stem met vocoders en andere effecten. Wat is het verschil tussen uw stem met computers verlagen en diezelfde lage noot gewoon zingen?

“Wanneer je een stem vervormt, wekt dat een ongemakkelijk gevoel op. De zang klinkt menselijk, maar er is een hoek af. Ik doe hetzelfde met piano’s en violen: ik verander het tempo en pas effecten toe zodat het klinkt alsof mijn instrumenten drugs hebben genomen. Ik wilde dat alles vervormd klonk op Myopia, alsof je je eigen zintuigen niet kunt vertrouwen.»

Je vertrouwt ook niet makkelijk anderen, zoals blijkt uit ‘Promise Keeper’: ‘Promises to keep as far as the eyes can reach / A game of light that I would lose.’

“‘Promise Keeper’ is een song over een oude liefdesaffaire. Er werden toen veel beloftes gemaakt, maar het waren lege woorden. Die relatiebreuk heeft me stevig door elkaar geschud: ik dacht écht dat ik de man van wie ik zo hield, kende. Sindsdien vind ik het onderhouden van vertrouwen zeer belangrijk. Want als woorden niets betekenen, wat blijft er dan nog over? Je kunt niet samenleven met iemand die je niet kunt vertrouwen.”

Het is tien jaar geleden dat u uw debuutplaat Philharmonics uitbracht en de hele wereld betoverde met je single ‘Riverside’, die intussen meer dan 78 miljoen keer werd gestreamd op Spotify.

“Je hebt geluk dat je me toen niet hebt moeten interviewen. Tijdens mijn eerste interview heb ik werkelijk geen woord gezegd, zo overdonderd was ik. (lacht) Ik ken intussen het klappen van de zweep. Al moet ik bekennen: ik voel me nog steeds een groentje. In België en Denemarken ben ik inderdaad relatief bekend, maar ik speel binnenkort een reeks concerten in Amerika en daar behandelen ze mij als een debutant. Ik speel er in het voorprogramma van Dead Can Dance, een band die al veertig jaar bestaat. Dat is pas een gevestigde waarde.”

België houdt van u: Philharmonics was zelfs een tijdje de bestverkopende plaat in ons land volgens Ultratop. Is die liefde wederzijds?

“Absoluut! Mijn vriend en ik kwamen gisterenochtend toe in Brussel en we haalden allebei eens diep adem: het voelde alsof we weer thuis waren. Ik snap niet waarom Brussel niet zo beroemd is als Parijs of Londen, maar misschien vind ik die stad net daarom zo interessant. Ik ken geen enkele metropool zo divers, modern en toch geworteld in traditie. Ik weet dat jullie niet altijd even enthousiast zijn over de tweetaligheid van Brussel, maar mij fascineert het mateloos. Ik zie ons op een dag verhuizen naar Brussel, maar nog niet meteen. Momenteel zijn we een bouwvallig huis in Berlijn aan het verbouwen tot een studio. In Kopenhagen, waar ik tot 2006 woonde, werd muziek te vaak als een business behandeld. In Berlijn gedijt het experiment. Niemand geeft er om platendeals of airplay.”

Hecht u dan geen waarde aan de respons op uw muziek?

“Dat hangt van mijn gemoed en de persoon af. Een filmregisseur heeft me ooit verteld dat het een goed teken is als niet iedereen fan is van je werk: dat betekent dat je het niet op veilig hebt gespeeld. Hij heeft een punt. Ik vind Tilt van Scott Walker en Black Gold van Nina Simone meesterwerken, maar ik ken genoeg mensen die daar anders over denken. (lacht)

“Ik ben nog steeds nerveus wanneer ik een nieuwe plaat uitbreng. Al leerde ik inmiddels dat de verkoop van mijn platen altijd traag loopt. Blijkbaar hebben mensen tijd nodig om te vatten wat ik doe. Ik wéét dat nu en maak me daarom niet meer druk als mijn plaat in de eerste weken na de release niet veel verkoopt: het komt uiteindelijk wel.”

‘I would like to fall / Silence every call / Fall asleep’, zingt u in ‘Broken Sleep’. Na ‘Insomnia’ van Faithless hebben mensen met slaapproblemen er een nieuw liedje bij om op te zetten.

(gniffelt) Ik heb dat lied geschreven tijdens een slapeloze nacht. Ik ben altijd een slechte slaper geweest, ook als klein meisje. Als ik opgewonden of gestrest ben, doe ik geen oog dicht. Na een tijdje begin je je zo veel zorgen te maken over je slaap dat je net daardoor niet in slaap raakt. Zo beland je in een slopende vicieuze cirkel. In ‘Broken Sleep’ doe ik alsof slapeloosheid een oude vriend is die nog eens goeiedag komt zeggen. Wanneer ik niet bang ben van een rusteloze nacht, verliest insomnia zijn kracht. Het is telkens een lastige strijd in mijn hoofd. Nu, ik heb goede en slechte nachten. Vannacht heb ik geweldig geslapen – ik was dan ook in België! De nacht ervoor was dan weer een ramp. Het was de nacht voor deze uitgebreide promotour en dat maakte me zenuwachtig.”

Heeft u dan nog altijd stress voor een interview?

“Soms wel. Ik vind het nog altijd vreemd om over muziek te praten. Liedjes zijn een middel om zaken te uiten die je niet met woorden kunt benoemen en dan moet je er achteraf tóch over praten. Maar dan denk ik: Agnes, je bent een volwassen vrouw, je kunt dit.”

Heeft u ook trucjes om de slaap te vatten?

“Lezen helpt, al grijp je beter naar een handleiding dan naar een spannende thriller. Voor wie een balkon of tuin heeft: ga even naar buiten, krijg het koud en kruip weer in je warme bed. Voor mij persoonlijk helpt het dat mijn hond bij ons in bed slaapt. Hij krult zich dan op tot een klein bolletje en snurkt als een volwassen mens. Ik vind dat geruststellend. (lacht)

Ik vond het dapper dat u het uiterst persoonlijke lied ‘Island of Doom’ als single heeft uitgebracht.

“Dank je. Ik ben trots dat ik het heb aangedurfd, dat was niet evident. Ik wist dat ik ooit, voor mijn eigen geestelijke gezondheid, een lied zou moeten schrijven over mijn vader, die in 2014 is overleden. ‘Island of Doom’ was geen pretje om op te nemen. Ik moest mijn verdriet herbeleven en heb meermaals moeten huilen.”

Je lijkt wel een dialoog met je vader aan te gaan. Je vraagt hem: ‘So how does the night feel?’

“Ik was nog klein toen ik mijn oma verloor. Mijn ouders vertelden me dat ze was gestorven, maar ik geloofde hen niet: ik kon mijn oma nog perfect voor me zien. Ze was nog springlevend in mijn hoofd. Ik begrijp intussen dat mensen werkelijk van de aardbol verdwijnen als ze sterven, maar ik heb dat kinderlijke gevoel nooit van me af kunnen schudden. In mijn ogen leeft iedereen voort in het hoofd en het hart van de mensen die van hen houden, als een overwinning op de dood. Het is niet omdat mensen overlijden, dat zij geen impact meer op je kunnen hebben. Ik moet maar een krant in de hand nemen of een versgebakken brood ruiken en ik zit weer met mijn vader aan de ontbijttafel. Het is pas als je je geheugen verliest, dat je je dierbaren echt kwijtgeraakt. Ik hoop dat ik dat nooit hoef mee te maken.”

Mijn tijd is om, ik moet gaan.

“Dan ga ik vlug op jouw plaats zitten. Ik wil me ook weleens majesteitelijk voelen.”

Myopia is uit bij Universal.

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234