Zaterdag 19/06/2021

Agnes Goyvaerts schrijft het ultieme Van Beirendonck boek

De Ware Walter

Hij naait tepels op truien en zet mannen met roze boerka's op de catwalk. Toch heeft Walter Van Beirendonck nooit de intentie gehad om te choqueren. Dat begreep ook De Morgen-journaliste Agnes Goyvaerts, die pagina's vulde over Walters kleurrijke fantasiewerelden en gedurfde materiaalkeuzes. Nu bundelen de twee hun talent in het boek Walter Van Beirendonck, de controversieelste van de Antwerpse modeontwerpers. Een dubbelinterview met twee pioniers van de Belgische modescene.

Door An Bogaerts / Foto's Thomas Vanhaute

Als je over iemand een koffietafelboek kan maken vol kleurrijke, sprekende beelden, dan is het wel over modeontwerper Walter Van Beirendonck. Een paar foto's van mannen in latex uit de collectie 'Paradise Pleasure Productions', hier en daar een gebreid masker uit 'Pixydust' en een resem kabouters uit de collectie 'Wonderland'. Toch was dat absoluut niet hoe Walter Van Beirendonck zijn eigen boek zag. Net als bij zijn collecties, zou ook zijn boek een verhaal moeten vertellen, een context waarin al die zotte kleren een heel andere, meer serieuze betekenis krijgen. En wie beter om dat verhaal te vertellen dan De Morgen-journaliste Agnes Goyvaerts? Zij volgde Walters werk sinds de prille beginjaren en was erbij toen de Belgische mode een hoge vlucht nam.

'De controversieelste van de Antwerpse modeontwerpers', is dat iets om trots op te zijn?

Walter Van Beirendonck: "Goh, dat is een titel die ik er niet heb opgezet. Die was er ineens. Ik heb er geen problemen mee om controversieel genoemd te worden, al vind ik dat niet van mezelf, dus misschien moeten er toch aanhalingstekens bij."

Je vindt jezelf niet controversieel?

Walter: "Het zijn toch de anderen die bepalen of iets controversieel is. Ik besef wel dat ik misschien opval tussen mijn collega's, maar dat wil niet zeggen dat mijn werk minder natuurlijk is. Dat is trouwens een belangrijke boodschap doorheen het boek. Hoe wild ze ook mogen lijken, mijn ontwerpen ontstaan heel spontaan. Ik heb nooit het doel gehad om te choqueren, om dwars te liggen of controversieel te zijn."

Agnes Goyvaerts: "Het is niet de provocatie zoeken, wat hij doet."

Agnes, jij hebt Walters werk al die jaren op de voet gevolgd. Is het moeilijk om dan een zekere afstand te bewaren?

Agnes: "Ik heb hem inderdaad gevolgd, maar altijd van een afstand. Wij zijn geen vrienden, wij gaan niet naar elkaars feestjes, wij gaan niet samen pateekes eten (lacht). Wij kennen elkaar louter professioneel."

Walter: "(een beetje verontwaardigd) Het is misschien toch wel een beetje meer dan dat. Het blijft niet alleen maar zakelijk, al was het maar omdat je elkaar zo lang kent, en samen van alles hebt meegemaakt. Maar het past wel altijd in die professionele context, dat wel. Wij gaan inderdaad niet naar elkaars feestjes. Maar dat doe ik bij niemand (lacht). Er zijn heel weinig mensen van de pers waar ik echt mee bevriend ben. En dat is ook heel normaal. In het boek hebben wij ook geen privéonderwerpen aangeboord, dat vond ik ook niet nodig. Het gaat echt over mijn werk."

Agnes: "Het enige moment is dan de dood van je moeder, omdat dat ook invloed heeft gehad op de 'Supernatural'-collectie, waar het paranormale een belangrijke rol ging spelen."

Antwerpse Zes

Een eerste sleutelmoment in het boek is het succes in Londen, waar men je naam en die van je vijf studiegenoten - Demeulemeester, Van Noten, Van Saene, Yee en Bikkembergs - onuitspreekbaar vindt en voor het gemak de term 'The Antwerp Six' lanceert.

Walter: "Op dat moment leek het ons de juiste beslissing om naar de British Designer Show in Londen te trekken. Parijs gaf veel minder ruimte aan jonge ontwerpers. We zijn jarenlang onze collecties in Londen blijven tonen vooraleer uiteindelijk de stap te wagen naar Parijs."

Er werden zelfs kwajongensstreken uitgehaald om in Parijs binnen te raken. Toegangskaarten namaken en zo...

Walter: "Kwajongensstreken? Nee, wij wilden daar gewoon écht naartoe. Omdat we zo begeesterd waren om die shows te zien. En wat doe je als je niet aan echte tickets raakt, tja, dan moet je iets anders verzinnen. Ik heb nooit het gevoel gehad dat we daar over de grens gegaan zijn. Uiteindelijk was dat ons leven en daarvoor deden we het. En het was plezierig ook natuurlijk. Wij zaten letterlijk met zijn zessen samen aan een tafel te knippen en te plakken aan een soort lopendebandsysteem. Dat was echt lachen."

Gebeurt dat nu nog, denk je?

Walter: "Nee, dat denk ik niet, dat was echt iets van die tijd. Toen waren de shows ook veel belangrijker. Als je die miste, moest je maanden wachten voordat de foto's in een magazine verschenen. Wij wilden alles per se als eersten zien. Dat was een totaal andere manier van omgaan met nieuwe collecties. Het pre-internettijdperk."

Agnes: "En wij waren toen heel kwaad en jaloers want wij mochten niet binnen bij die shows. Terwijl wij daar waren om verslag uit te brengen in de krant, en ons werk niet konden doen, geraakten al die studentjes binnen. Heel frustrerend."

Walter: "(lachend) Zo heb ik dat nooit bekeken."

Jij maakte geen toegangstickets na, Agnes?

Agnes: "Nee, nee."

Walter: "De pers kon zich dat niet permitteren natuurlijk, hè. Als er bij ons iemand gepakt werd, dan werd die buitengezet en dat was het dan. Wij hadden geen perskaart die kon ingetrokken worden."

Agnes: "Niet alleen dat, wij kónden die kaarten ook simpelweg niet namaken, wij hadden geen kleurenkopiemachines. Wij hadden wel trucs onder collega's om elkaar naar binnen te smokkelen. "

Flauw

Vonden jullie het een voorrecht om de gloriejaren van de Belgische mode in de jaren 1980 van op de eerste rij te mogen meemaken of zouden jullie liever nu opnieuw beginnen als twintigjarige?

Agnes: "Als je nu vraagt of we opnieuw twintig jaar zouden willen zijn..."

Walter: (lacht)

Agnes: "Nee, serieus, ik denk dat dat een fantastische periode was. Er gebeurde toen zóveel. België stelde niets voor in de modewereld. Er was ook zoveel beweging internationaal, eerst de Italianen met Armani en Versace, dan de Japanners, de Belgen, Gaultier... Dat was echt een spannende periode."

Walter: "Echt ongelofelijk."

Agnes: "Als je het vergelijkt is het nu..."

Walter: "Heel flauw. Ik heb onlangs nog ergens in een interview gezegd dat de jongere generatie mij zo ontgoochelt, ik heb daar heel veel reacties op gekregen. 'Waarom? En hoe komt dat? Wat vind je zo ontgoochelend?' Het is nu natuurlijk een moeilijke periode om er écht nog voor te gaan. Het zijn momenteel vooral de gevestigde waarden die nog iets doen. De jongere generatie doet heel weinig statements en dingen waar je van zegt 'wauw'. Diegenen die het wel doen, kan je op één hand tellen. De meesten kiezen voor een veilige manier van werken. Voor de verkoop en de klant, wat echt wel te begrijpen is. Het is niet het moment om veel risico's te nemen."

Maar was het voor jou destijds dan wel het moment?

Walter: "Nee, eigenlijk ook niet. Maar we deden het toch. Wij wilden iets tonen. Soms heb ik het gevoel dat ik in mijn hoofd meer dynamiek heb dan je nu bij jonge mensen ziet en dat is wel raar. Pas op, er zijn altijd uitzonderingen, ik wil zeker niet veralgemenen."

Agnes: "Ik heb ook de indruk dat ze minder problemen hebben om meteen voor een groot merk te gaan werken. Ze willen compromissen sluiten, zolang ze maar onder een veilig koepeltje zitten. Jullie wilden het indertijd allemaal zelf doen hè, helemaal."

Walter: "Wij wisten ook niet beter, wij konden op dat moment niet bij een groot huis terecht. Bij ons was het een logische manier van denken om zelfstandig te gaan werken. Zonder ervaring, dat was echt trial and error."

Maar jullie zijn er toch alle zes goed doorgekomen?

Walter: "Ja, ieder op zijn eigen manier. Maar dat heeft ook lang geduurd. Als ik nu kijk naar de carrière van jonge mensen... Neem bijvoorbeeld Gareth Pugh, die is na drie seizoenen een superster en zal nu wellicht door een groot merk worden binnengehaald. Bij ons is er makkelijk tien jaar overheen gegaan voor wij internationaal iets te vertellen hadden, dat zijn een pak seizoenen dat we echt hebben moeten zwoegen. Nu worden talenten veel sneller opgenomen in de modewereld."

Commercie

Naast gloriemomenten met de W<-collectie voor Mustang en fel bejubelde shows onder eigen naam, worden in het boek ook financieel moeilijke periodes beschreven, momenten waarop Walter het vertrouwen in zichzelf en de modewereld verloor.

Agnes, wist jij toen dat er iets aan de hand was?

Agnes: "Nee. We vermoedden natuurlijk wel iets, maar je hebt dat altijd afgeschermd, hè?"

Walter: "Als je in de mode altijd zou weten wat er achter de façade gebeurt, zou je grote ogen trekken. Niet alleen bij mij, maar bij iedereen. Ik heb altijd proberen te vermijden dat het naar buiten kwam."

Hoe ga je op zo'n momenten om met de pers?

Walter: "Er is altijd wel genoeg materiaal geweest om het verhaal op mijn kleren te richten, dan was de pers tevreden. Meer moest ik op dat moment ook niet vertellen, vond ik."

Agnes: "De shows zijn ook altijd blijven doorgaan, de showrooms bleven open. Mocht er een seizoen tussenuit gevallen zijn, dan waren wij ons veel meer vragen gaan stellen."

Walter: "Ik heb dat altijd op een handige manier kunnen camoufleren of oplossen. Dat heeft misschien wel veel te maken met mijn wil om door te zetten en niet te willen toegeven bij problemen. Mijn collecties moesten en zouden er staan."

Je hebt vaak geworsteld met een evenwicht tussen het commerciële en het creatieve. Is dat nog een dagelijkse oefening?

Walter: "Dat is een moeilijk evenwicht, en dat maak ik ook mijn studenten aan de Academie duidelijk. Ik ben die dertig jaar doorgeraakt en ik sta er nog. Ik denk dat dat op zichzelf al een overwinning is. Ik heb een aantal zware beslissingen moeten nemen maar ik heb altijd wel het gevoel gehad dat ik ethisch bezig was. Ik heb hoegenaamd geen problemen met commercieel werk, zolang dat maar niet onder mijn naam moet gebeuren, of onder mijn naam alleen."

Maar de naam Walter Van Beirendonck speelt toch een belangrijke commerciële rol, zoals bij JBC?

Walter: "Ja, dat speelt wel mee natuurlijk, maar dat heeft ook heel veel te maken met het product. Het is herkenbaar als Walter Van Beirendonck, maar binnen de context en de prijsklasse van JBC. Vandaar is dat een succes. Ik weet natuurlijk niet wat het zou zijn mocht mijn naam daar niet opstaan. Dat kan ik niet inschatten."

Agnes: "Bij JBC is het ook het hele verhaal eromheen, met de boeken, dat verkoopt."

Walter: "En uiteindelijk, de persaandacht die JBC daardoor krijgt, is natuurlijk anders dan wanneer de collectie anoniem zou zijn."

Agnes: "Want ook bij Scapa Sports heeft men uw naam uitgespeeld in de media."

Walter: "Bij hen kwam het er vooral op aan opnieuw een soort credibiliteit op te bouwen nadat het merk helemaal overgehypet was. Op het moment dat ze mij vragen om iets voor hen te doen, dan geef ik daar uiteraard ook interviews over, geen probleem."

Perstoestanden

Het kan ook wel mislopen tussen modeontwerper en journalist. Zo associeerde Amy Spindler van 'The New York Times' de grote en kleine kabouters uit de show 'Wonderland' midden jaren 90 met pedofilie.

Walter: "Het is een beetje complexer dan dat (lacht). Dat waren mannen die allemaal een kindje aan de hand hadden, een peutertje van een jaar of drie. Die waren echt heel klein en die mannen heel groot. Dat was om een speciaal effect te creëren op de catwalk. Zij heeft dan in The New York Times geschreven... goh... was dat voor Dutroux?"

Agnes: "Dat moet rond die periode geweest zijn, ja."

Walter: "Zij had geschreven dat het allemaal ging om mannen en kinderen."

Agnes: "En dat Sneeuwwitje niet te zien was."

Walter: "Ja, zoiets schreef ze, en dan heeft ze het woord 'pedophilia' gebruikt in haar recensie."

Gebeurt dat wel vaker dat de pers collecties verkeerd interpreteert?

Walter: "Ja, maar soms vind ik het ook boeiend dat de pers een eigen verhaal of een eigen interpretatie geeft aan een collectie. In dit geval was ik er wel door gechoqueerd, omdat er helemaal nergens een verwijzing was naar dat thema. Dat is ook een thema waar ik nooit naar zou verwijzen."

Agnes: "Ja, ik zou het zeker niet 'verkeerd interpreteren' noemen, maar als je het verhaal erachter niet kent, zie je een silhouet en je maakt een associatie."

Walter: "Jij hebt dat ook één keer gehad, hè Agnes, met de Skin King, die witte collectie. Dat je mij opbelde toen omdat je even de kluts kwijt was, zo van 'hoe kan ik dat nu interpreteren?' Dat was een extreme show, daar werden extreme beelden getoond. Maar voor mij had dat een bepaalde logica. Het is ook niet aan de ontwerper om tijdens de show uitleg te voorzien over wat er op de catwalk gebeurt."

Agnes: "Er liggen ook geen persmappen klaar, hoogstens een blaadje met de namen van de visagisten en zo. Er wordt zelden iets uitgelegd."

Walter: "Bij mij is het enige aanknopingspunt vaak de naam van de collectie."

Agnes: "Soms zijn jouw collecties ook echte vormstudies, wij kunnen als journalist van op afstand niet zien dat een trui een perfecte rechthoek is als je die plat legt."

Walter: "Af en toe sta ik wel verstomd. Zo las ik na de laatste show een stukje van een Belgische journaliste, ik weet niet meer precies in welke krant, ik ken haar naam ook hoegenaamd niet, die had geschreven dat ik stilaan retro werd. Ik had echt zoiets van 'wat wil je daar nu mee zeggen?' "

Agnes: "Vond ze dat je jezelf aan het herhalen was?"

Walter: "Nee, niet herhalen. Het ging erover dat ik altijd naar de toekomst keek maar dat ik nu zelfs retro werd. Dan vraag ik mij wel af 'waarom schrijven ze dat?' Ze hebben mij niet gebeld, ze hebben me niet geïnterviewd. Hoe kan je dan zoiets concluderen?"

Vraag je haar dan niet om uitleg?

Walter: "Nee... Mocht ik haar toevallig tegenkomen, dan zou ik het zeker wel vragen."

Fire & Terrorists

Heb je jezelf ooit moeten censureren?

Walter: "Euhm... nee... dat heb ik nooit gedaan, denk ik, nee. Ik doe altijd wat ik wil, en wat ik denk. (richt zich tot Agnes) Heb ik dat ooit bewust gedaan?"

Agnes: "Je hebt één keer met een defilé..."

Walter: "Ah ja, toen, maar dat was onder druk. Maar nooit in de collecties zelf?"

Agnes: "Nee, zelfs niet toen je helemaal fout zat met je collecties. Toen sommige spreuken op het verkeerde moment kwamen."

Walter: "Ja, nadat ik 'Fuel for the Fire' had uitgebracht, kwam de Golfoorlog en na 'Aesthetic Terrorists' volgden de aanslagen van 9/11. Maar nu met die boerkathematiek, ik heb daar veel over opgezocht, me goed voorbereid. Ik show die boerka's trouwens ook niet op een G8-top hè, het blijft een modeshow en het publiek is voorbereid op dat type thematiek."

Agnes: "Wat ik bij Walter opvallend vind, is die combinatie van naar buiten overkomen als... (denkt na) ... hmm ... ik ga niet zeggen een halvegare... (lacht)"

Walter: "Maar daar komt het wel op neer. (lacht)"

Agnes: "Terwijl hij daar heel serieus aan werkt. Hij neemt het werk ernstig maar het komt wel humoristisch over, terwijl het met heel veel sérieux wordt gemaakt."

Walter: "Dat komt natuurlijk ook door die serieuze thema's in een context te plaatsen van kleuren en prints, van woorden en figuren. Daar hebben heel veel mensen problemen mee. Ze kijken naar iets en zeggen 'goh, da's plezierig'. Maar als ze beter kijken, ontdekken ze een dubbele bodem waar ze bang voor zijn. Het voordeel is zeker dat je moeilijk naast mijn ontwerpen kan kijken, je legt dat niet zomaar naast je neer."

Agnes: "Dat zorgt soms wel voor behoorlijke contrasten, bijvoorbeeld na een show van Yamamoto. Na twintig minuten zwarte kleren geven de ontwerpen van Van Beirendonck met die opgewekte kleuren je een blij gevoel."

Agnes, draag jij veel Walter?

Agnes: "Veel... nee. Maar ik draag het wel. Het is niet meteen mijn stijl, maar ik vind er wel regelmatig dingen tussen die ik mooi vind. Dat is niet verplicht, hè Walter?"

Walter: "Nee nee, vast en zeker niet. Nee, dat zou ik niet willen. Het grote voordeel is de flexibiliteit. De shows zijn helemaal gestyled en alles past mooi bij elkaar. Licht die stukken er echter uit en alles ziet er al helemaal anders uit."

Agnes: "Ik zou zelfs met die boerka over straat kunnen lopen."

Walter: "Maar, Agnes, daar staat een penissymbool op, hè. Dat is wat veel vrouwen tegenhoudt. Ik had hem eigenlijk ook met een effen voorkant willen maken. (denkt na) Ach, effen... dat is mijn natuur niet. (lacht)" n

INFO Walter Van Beirendonck, De controversieelste van de Antwerpse modeontwerpers, door Agnes Goyvaerts, ISBN 9789089240446,

uitgeverij Houtekiet

Pers

Van Beirendonck: 'Ik vind het boeiend wanneer de pers een eigen verhaal of een eigen interpretatie geeft aan een collectie'.

eXplicit

Voor zijn lente/zomercollectie 2009 'eXplicit' baseerde Walter Van Beirendonck zich op censuur. Opschriften waarschuwen voor 'explicit prints' of 'explicit design'. Ook het mannelijke, gespierde lichaam en de natuur spelen een belangrijke rol in de 'eXplicit'-silhouetten.

© Dan Lecca

Pateekes

'Ik heb Walter altijd van een afstand gevolgd', aldus Agnes Goyvaerts. 'Wij zijn geen vrienden, wij gaan niet naar elkaars feestjes, wij gaan niet samen pateekes eten (lacht). Wij kennen elkaar louter professioneel.' 'Het is misschien toch wel een beetje meer dan dat', reageert Walter enigszins verontwaardigd. 'Het blijft niet alleen maar zakelijk, al was het maar omdat je elkaar zo lang kent, en samen van alles hebt meegemaakt.'

Rubbershow

De herfst/wintercollectie 1995-1996 heette officieel 'Paradise Pleasure Productions' maar kreeg al snel de bijnaam 'de rubbershow'. In een tijd dat de modewereld hoog opliep met supermodellen als Schiffer, Crawford en Campbell, bedekte Van Beirendonck zijn modellen volledig met latex.

Timing

Op het moment dat de 'Fuel for the Fire'-collectie wordt ontworpen, kan niemand voorspellen dat een paar weken later de Golfoorlog in alle hevigheid losbarst. Gevolg: geen verkoop in de VS.

Terroristen

De T-shirts onder het label 'Aesthetic Terrorists' waren Walters eerste persoonlijke ontwerpen na het grote W<-avontuur met Mustang. Maar na 9/11 werd ook deze collectienaam 'not done'.

Walter Van BeirendonckSoms heb ik het gevoel dat ik in mijn hoofd meer dynamiek heb dan je nu bij jonge mensen ziet

Agnes GoyvaertsIk heb ook de indruk dat ze minder problemen hebben om meteen voor een groot merk te gaan werken. Jullie wilden het indertijd allemaal zelf doen hè, helemaal

Walter Van BeirendonckIk ben die dertig jaar doorgeraakt en ik sta er nog. Ik denk dat dat op zichzelf al een overwinning is

Agnes Goyvaerts:Walter neemt het werk ernstig maar het komt wel humoristisch over, terwijl het met heel veel sérieux wordt gemaakt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234