Dinsdag 31/01/2023

NieuwsbriefLeven in deze eeuw

Agenda’s zijn waardevol, maar tijd is geen geld

Tweewekelijkse nieuwsbrief van Katrin Swartenbroux. Beeld Eva Beeusaert
Tweewekelijkse nieuwsbrief van Katrin Swartenbroux.Beeld Eva Beeusaert

Tweewekelijks de nieuwsbrief van onze journaliste Katrin Swartenbroux in uw mailbox? Ontvang hem hier.

Katrin Swartenbroux

Beste lezer,

Als u de voorbije week een beetje opgelet heeft, zag u vast de boeiende reeks van mijn collega Lotte Beckers al op onze pagina’s, in de app of in uw mailbox verschijnen. Een reeks over één van de prangendste problemen van deze tijd: de aandachtscrisis.

Een onderwerp dat u vast ook niet vreemd is. “Want hoewel je niet wetenschappelijk hard kan maken dat ons concentratievermogen slechter is dan vroeger, omdat je dat niet kan meten, weten we wel zeker dat er nog nooit zoveel afleiding is geweest als vandaag”, aldus Beckers bij de aankondiging van de reeks. Dat merkte ze niet enkel bij zichzelf. “Onderzoek toont aan dat kantoormedewerkers gemiddeld tussen de 40 seconden en de 10 minuten doorwerken aan een taak voor ze onderbroken worden. Dat kan zijn door een berichtje op hun telefoon, door babbelende collega’s, of omdat ze zelf hun mails of Instagram checken. We onderbreken onszelf ook heel vaak. Dat is omdat we niet meer getraind zijn om ons langdurig te concentreren. Omdat er zoveel afleidingen zijn.”

In drie delen wordt uitgebreid en helder uit de doeken gedaan hoe deze crisis tot stand is gekomen , wat de impact hiervan is op ons werk en onze studies, en tenslotte: welke tips en trucs kunnen we toepassen om deze crisis het hoofd te bieden? “Concentratie is als een spier: die moet je trainen. En dat doen we veel te weinig. We leiden onszelf voortdurend af, en het vraagt ook veel inspanning om al die prikkels af te weren. Daarom dat die spier ook af en toe rust nodig heeft.”

All day, the world makes its demands. There’s so much of it, world,
begging to be noticed
”, schrijft de Tunesisch-Amerikaanse dichter Leila Chatti in een gedicht voor The Atlantic.

“(...) my self
taxed with being a self, brimming with living’s rowdy mechanics and disruptions
unremitting, a thought flits by, then another (an unpaid bill, a jingle’s tenacious refrain)—and,
votary of the sublunary, the proximate, any moment’s evanescent
welter, I attend, as best I can, neophytic
exalter of the ordinary and all-around, henotheist
yielding to the most persuasive god, the most recent, to each thing I say Yes? Yes!—
zealot of whatever calls me next.”

Chatti’s gedicht draagt niet voor niets de (onder)titel ‘A Poem For Sunday’. De kans is groot dat u uw weekends immers ook niet meer doorbrengt met mogelijkheden, maar met moetes, met alle dingen die tijdens de week niet konden en die nu plots samenvallen, vaak activiteiten om uw werkweek dragelijker te maken. U sport, u hobbyt, u telefoneert uw (groot)ouders, u mealprept, u gaat naar de post, de droogkuis en haalt alle afleveringen van die must-see serie in. Dat is hoe het tegenwoordig gaat, het weekend, een brok van twee keer vierentwintig uur die zo efficiënt mogelijk ingevuld moeten worden.

Waar agenda’s zich vroeger hoofdzakelijk beperkten tot verjaardagen en verplichtingen, gebruiken we ze vandaag zelfs voor onze vrije tijd. Voor de momenten die we met vrienden doorbrengen, het kwartier dat we vrijhouden om met onze ouders te bellen, de citytrip die in een werkluwe maand wordt ingepland. Het is wat Nederlands journalist Tom Grosfeld “agendahedonisme” noemt - genotzucht die op geplande momenten wordt bevredigd. In zijn nieuwe gelijknamige boek legt hij uit hoe de mens met een steeds calculerender blik naar zijn bestaan is gaan kijken, waardoor ook vrije dagen “nuttig” moeten zijn en dichtgetimmerd worden, zodanig zelfs dat als we even willen ontsnappen aan de drukte van het leven, dit wel netjes in ons schema moet passen.

In de weekendkrant - die overigens ook op uw to-dolijstje mag- schrijf ik over dit fenomeen, over hoe we obsessief trachten de tijd te temmen met productiviteitsapps, planners, schema’s en kalenders, de ene al indrukwekkender dan de ander. Over influencers ook, die onder de hashtag productivity porn scoren op sociale media met hun indrukwekkende methodes om alle balletjes in de lucht te houden. “Het is mogelijk, gonst er door mijn hoofd wanneer ik de filmpjes bekijk. Het is mogelijk om van deze puinhoop een geordende stapel te maken. Van al mijn wensen, moetens, zouden willens, dringend te doens en goals. Het enige wat ik nodig heb is Een Systeem, die ene app of dat ene schriftje dat ervoor zal zorgen dat ik het bos weer zou zien door de bomen.” Maar valt de tijd die ons gegeven is eigenlijk wel te beteugelen? “We gaan er nog te veel van uit dat tijd een goed is, iets dat we kunnen verspillen, sparen, beheersen, opdelen en kneden, alsof het een fysiek en levenloos ding is, een homp klei die voor iedereen even veel weegt en gelijk verdeeld is.”

We snijden die tijd in steeds smallere strookjes waarin we steeds meer taken proppen, wat leidt tot wat Brigid Schulte, auteur van het boek Overwhelmed: Work Love Play When No One Has The Time (2014), “tijdconfetti” noemt: die smalle snippers tijd zorgen ervoor dat we onze aandacht en motivatie moeten verdelen over ontzettend veel kleine micro-activiteiten waardoor we nooit écht kunnen opgaan in onze taak - of dat nu een gesprek met een vriend is terwijl je ondertussen de mails op je telefoon checkt, of het bedenken van een pitch waarvoor je exact 45 minuten hebt voor je aan de volgende taak moet beginnen. Die constante chaos in ons hoofd is wat men psychische entropie noemt - het tegenovergestelde van de optimale staat van “flow” waarbij je helemaal opgaat in een taak of gebeurtenis , de tijd uit het oog verliest en grotere creativiteit en geluksgevoel ervaart.

Ga dit weekend dus, alstublieft, eens met de flow. Laat de boel de boel en schuif uw dagplanning aan de kant. Agenda’s zijn immers waardevol, maar tijd is geen geld. En de momenten die achteraf het kostbaarst blijken vallen niet te begrenzen in de kolommen van een spreadsheet of de kaften van een habit tracker. Laat ze duren zolang ze duren. Vaak zal dat nog steeds te kort blijken.

Veel leesplezier!

Katrin Swartenbroux

Elke twee weken de interessantste verhalen over leven in deze eeuw in uw mailbox? Schrijf u in voor de nieuwsbrief van journalist Katrin Swartenbroux.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234