Woensdag 02/12/2020

Internationale spanningen

Aftellen naar Trumps eerste conflict met China

Beeld Photo News

Adviseurs van Donald Trump voorspellen een ramkoers tussen de Verenigde Staten en China. Stevenen we in ijltempo af op een handelsoorlog of militaire escalatie? "Een conflict was onvermijdelijk maar met Trump zijn we waarschijnlijk in een stroomversnelling gekomen", zegt China-kenner Jonathan Holslag.

“De VS zullen in vijf tot tien jaar een oorlog uitvechten met China over eilanden in de Zuid-Chinese Zee." Die apocalyptische voorspelling werd in maart vorig jaar gedaan door Steve Bannon, toen hij nog leiding gaf aan de uiterst-rechtse website Breitbart. Vandaag is hij strategisch adviseur van president Donald Trump en permanent lid van diens Nationale Veiligheidsraad. Bannon verwees naar de kunstmatige eilanden die China opspuit in de Zuid-Chinese Zee en ombouwt tot militaire basissen. Daarmee legt Peking een claim op de maritieme controle over strategische zeevaartroutes, onderzeese energiebronnen en rijke visgronden.

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu drie maanden en krijg 49 procent korting op demorgen.be/proef

Zijn conflictueuze retoriek van toen kan een jaar later regeringsbeleid worden. Kersvers VS-minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson dreigde tijdens zijn hoorzitting in de Senaat afgelopen maand met een marineblokkade van zeven artificiële China-eilandjes. "Hun bouw valt te vergelijken  met de Russische inname van de Krim", zei hij. 

Stroomversnelling

China-kenner Jonathan Holslag (VUB) is niet verrast door de oplopende spanningen. “Het is belangrijk te onderstrepen dat het conflict met China niet het gevolg is van Trumps verkiezing. Ook zonder Trump zou China tijdens deze presidentstermijn misschien de grootste economie ter wereld zijn geworden en meer geld aan zijn krijgsmacht besteden. Niemand in Washington aanvaardt dat China de Amerikaanse suprematie ondermijnt. Een conflict was onvermijdelijk, maar met Trump zijn we waarschijnlijk in een stroomversnelling gekomen.”

Veel hangt volgens Holslag nu af van de Chinese reactie. “De laatste weken gaf Peking alvast te kennen dat het niet zal wijken. Er werd bijvoorbeeld een grootse oefening georganiseerd met het enige vliegdekschip in de Zuid-Chinese Zee.” De toon in de staatsmedia is ook nationalistischer geworden.

Tarievenoorlog

Toch dreigen de eerste schoten geen granaten te worden maar een spervuur van percentages. Als Trump woord houdt, dreigt op korte termijn een tarievenoorlog, waarbij er wederzijds flinke importheffingen komen op basisproducten. In het vakblad Foreign Affairs waarschuwt Frank Lavin, een ex-VS-staatssecretaris van Handel die bedrijven adviseert over e-commerce met China, voor een opbod waarbij de VS zich in de voet schiet. “Neem appels. China kan prompt Amerikaanse appels inwisselen voor Australische of ze van elders halen. Tarieven op appels uit de VS zouden China winst opleveren: ze zouden de VS straffen, Australië belonen en signaleren dat Peking een betere bondgenoot kan zijn dan Washington.”

Trump speelt dus met vuur als hij, zoals nu is uitgelekt, in een telefoongesprek de Australische premier Malcolm Turnbull brutaal de les spelt over een "slecht" bilateraal migratieakkoord. Australië is een van Amerika's oudste bondgenoten, maar als zijn eigen economische welvaart op het spel staat kiest het eieren voor zijn geld. Toen Trump vorige maand aankondigde zich terug te trekken uit het Trans Pacific Partnership (TPP), het vrijhandelspact dat elf Aziatische landen (behalve China) met de VS verbond, aarzelde de Australische handelsminister niet om China uit te nodigen om het TPP te vervoegen. Holslag: “Als het komt tot een conflict met de VS, zullen een aantal Aziatische staten, zoals Australië, zich zo lang mogelijk afzijdig proberen te houden.” Alleen Japan zou een zeldzame uitzondering zijn, omdat het schuilt onder Amerika's militaire paraplu.

Australisch premier Malcolm Turnbull werd al door Trump geschoffeerd.Beeld AP

Scheidsrechter Europa

Europa moet zich volgens Holslag zo ver mogelijk van conflicten in Azië houden. “We hebben noch de belangen noch de capaciteit om ons ermee te bemoeien. Het wordt vooral tijd om zelf een geopolitieke visie te ontwikkelen en ons niet te laten meeslepen door de Amerikanen. Wij zouden wel meer in onze militaire macht moeten investeren. Zo voorkomen we een machtsvacuüm en kunnen we druk uitoefenen op plaatsen waar de Aziatische spelers nog zwak staan – de Straat van Hormuz bijvoorbeeld.” Europa zou in deze strategische zee-engte voor de Iraanse kust, tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, wel eens sneller nodig kunnen zijn als scheidsrechter dan we aannemen. Trumps nationale veiligheidsadviseur Michael Flynn gaf Iran na een nieuwe rakettest woensdag een "laatste waarschuwing".

Alle wereldspelers varen gevaarlijke tijden tegemoet.

U kan dit abonneestuk vandaag gratis lezen. Elke dag De Morgen lezen? Proef nu drie maanden en krijg 49 procent korting op demorgen.be/proef

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234