Woensdag 27/01/2021

Afscheid van Michel Tournier (1924-2016)

Terecht voorpaginanieuws in Frankrijk: de dood van de bij leven al klassiek geworden auteur Michel Tournier. Maandagavond overleed de Franse schrijver op 91-jarige leeftijd in zijn kluizenaarswoning in Choisel, op het platteland vlak bij Parijs.

Wereldfaam verkreeg eeuwige celibatair Tournier met meesterwerken als Vrijdag, of Het andere eiland (1967) en het met de Prix Goncourt bekroonde De elzenkoning (1970).

Het beslissende moment in Tourniers leven was een vernedering. Op 24-jarige leeftijd zakte hij voor zijn agrégation de philosophie. In zijn autobiografie Le vent Paraclet (Een vlaag van bezieling, 1977) legt hij de schuld bij de loterij van het Franse agrégation-systeem: 'Ik beschouwde mijzelf nochtans als de beste van mijn generatie.' Er wordt beweerd dat hij totaal niet was voorbereid op het examen, waarvoor Gilles Deleuze, de latere filosoof, wél zou slagen.

Zijn droom om filosofie aan de universiteit te doceren viel in duigen en de jonge Tournier moest aan de kost komen als vertaler, in de pr en met baantjes voor radio, televisie en uitgeverijen. Hij nam ruim de tijd voor een revanche en publiceerde zijn eerste roman pas op zijn 42ste. Met Vendredi ou les Limbes du Pacifique debuteerde hij in 1967. Het is zijn versie van Robinson Crusoë, gezien vanuit het perspectief van het zwarte hulpje Vrijdag. Hij ontving er meteen de Grand Prix du Roman van de Académie Française voor.

Drie jaar later was het opnieuw raak met de Prix Goncourt voor Le Roi des Aulnes (De elzenkoning). Dat boek putte uit zijn fascinatie voor Duitsland, "mijn tweede vaderland", waar zijn ouders, beiden germanist, en Duitse gouvernante regelmatig de zomervakanties doorbrachten. Het is zijn meest barokke roman, over de afstotelijke automonteur Abel Tiffauges, waarin nazi-Duitsland, de verschrikkingen van de kampen en het Pruisische landschap de boventoon voeren.

Vanaf dat moment was elke nieuwe Tournier een waar evenement. Met boeken als Les météores (1975), Gaspard, Melchior et Balthazar (1980) en La Goutte d'Or (1985) vergrootte zijn faam nog. Steeds weer vlocht hij de grote mythen uit de wereldcultuur en de geschiedenis in zijn oeuvre. Uiteindelijk werden van zijn boeken - waaronder ook kinderboeken, reisverhalen en essays - zo'n 7 miljoen exemplaren verkocht in meer dan veertig talen.

Tournier was een monstre sacré die de provocatie niet schuwde, bij voorkeur als er weer een nieuwe roman op het punt stond te verschijnen. Veel stof deed Tournier in 1989 opwaaien na een interview met het Amerikaanse Newsweek. Daarin sprak hij zich uit tegen abortus en vergeleek hij aborteurs met de beulen van Auschwitz.

Tussen 1972 en 2009 zetelde Tournier zelf in de Prix Goncourt-jury. Hij was nauw bevriend met president François Mitterrand, die hem tijdens zijn ambstermijnen per helikopter vier keer een privébezoek bracht in Choisel.

Tournier was al een tijdje ziek en was na een heupbreuk steeds immobieler. Hij woonde meer dan een halve eeuw op zijn eentje in een oude pastorie, al was hij in de jaren zeventig en tachtig ook een fervent globetrotter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234