Donderdag 28/01/2021

Afscheid van een fenomeen

‘Het is tijd. Ik wilde nog verder, maar kan niet. Ik denk aan een actie, maar ik slaag er niet in ze uit te voeren. Het hoofd wil nog, maar het lichaam niet meer.” De Braziliaanse krant O Estado de São Paulo kreeg het voorrecht om het afscheid van Ronaldo wereldkundig te maken. Een echte primeur kun je het niet meer noemen, daarvoor waren de geruchten al te fel aangezwollen. Begin vorig jaar liet het Fenomeen zich al ontvallen dat hij nog maximaal twee jaar zou voetballen. Medisch leed en de uitschakeling met Corinthians in de Copa Libertadores hebben zijn carrière versneld afgebroken. Ronaldo is op. Niet mentaal, eerder fysiek.

Eerst overleven, dan dribbelen

“Ach, die jongen is de voetballerij ook gewoon moe”, vertelt Aad de Mos, die Ronaldo indertijd als coach van PSV opmerkte in Brazilië. “Een tijd geleden zaten we samen op Ibiza (Ronaldo heeft een huis op het Spaanse eiland, MD). Ik keek naar zijn knieën en zag enorme littekens. Ritssluitingen zijn het, op beide knieën. Van boven tot onder en van links naar rechts. In eigen land stond hij de laatste tijd gewoon te wachten in de zestien, om dan een verdediger uit te spelen en het balletje netjes binnen te leggen. De gekende rushes waren al lang verleden tijd.”

De Mos lag onrechtstreeks aan de basis van Ronaldo’s Europese avontuur. Eigenlijk was de kans dat ‘Ronnie’ in onze contreien zou te zien zijn, eerder gering. Opgroeiend in Bento Ribeiro, een favela in de schaduw van Rio, leerde Ronaldo vooral te overleven, eerder dan te dribbelen. Met voetbal kun je in Brazilië de realiteit ontvluchten, al blijft de factor geluk vaak bepalend. Zaalvoetbalploeg Social Ramos Club was niet meer dan een welkome uitlating om de stress van de straat van zich af te spelen. Dáár gaf hij zijn puntgave techniek vorm en koppelde hij zijn dribbels aan een ongekende snelheid. In zaal lukte het wel, op gras aanvankelijk niet.

Als 13-jarige klopte hij aan bij Flamengo, de roemruchte brok voetbalgeschiedenis van Rio. Ronaldo droomde van de zwart-rood gestreepte truitjes, van het extatische publiek, van de roem, van de vlucht uit de favela. De tests verliepen voortvarend, de clubleiding zag wel wat in de buurtjongen met de toen nog scheve tanden. De clubkas evenwel niet. Bento Ribeiro lag op goed drie kwartier van de jeugdvelden. Te ver, zo oordeelde Flamengo. Te duur om telkens buskaartjes te moeten kopen. Cruzeiro deed daarna wat Flamengo niet wou: investeren in een jong talent. Met succes. Ronaldo scoorde er als de wiedeweerga en schopte het als zestienjarige tot de nationale ploeg van Brazilië. Een bijzondere eer in de bakermat van de Fútbol. Hij maakte deel uit van de seleção op het WK in ’98 maar kwam niet van de bank.

“Voor het WK was hij in Brazilië al bijzonder populair. In Europa kende (bijna) niemand hem”, vervolgt De Mos. “In opdracht van PSV ging ik in ’94 op zoek naar talent. Drie namen stonden op mijn lijstje na een rondje scouten: Ronaldo, Rivaldo en Roberto Carlos. Had PSV ze maar alle drie gekocht, aan drie miljoen dollar per speler, dan waren ze nu schatrijk. De club wilde niet, omdat niemand van het trio al enige internationale ervaring had. Pas toen ook Ajax (en AC Milan en Juventus, MD) de jacht opende op Ronaldo hapte Eindhoven wel toe. Niet voor drie miljoen, maar voor tién miljoen én de inbreng van sponsor Nike. Ronaldo was toen pas zeventien maar had de fysieke kracht van een twintiger. De perfecte opvolger van Romario bij PSV. Als hij alleen op doel afging was ik quasi zeker dat het bingo was. Hij twijfelde nooit. Rustig, beheerst, balletje langs de keeper.” Toenmalig ploegmaat Wim Jonk vult aan: “Het was natuurlijk een absolute pingeldoos - jargon voor ‘dribbelaar’-, maar hij maakte van niets iets. Een voorhoede op zichzelf. Een spontane, vriendelijke gozer, echt een genot om mee te spelen.”

Het eerste jaar legde Ronaldo vlot 30 balletjes naast de keeper, nota bene aan de zijde van Luc Nilis. Twee jaar later waren dat er al 34, dit keer in de Primera Division. Het is bij Barcelona dat Ronaldo zich de legende in speelde. De Spaanse topverdedigers werden gedegradeerd tot standbeelden. Op kracht, op snelheid, op techniek, er stond geen maat op Ronnie. Ronaldo paste wiskunde toe op voetbal. Hij koos steeds voor een rechte, de kortste afstand tussen twee punten. Tussen hem en het doel. Zijn beeltenis prijkte eind jaren negentig boven het bed van duiveltjes, preminiemen en knapen. Hij en niemand anders. Een komeet in de sterrenshow van het internationale voetbal. ’s Werelds beste, ’s werelds snelste. ’s Werelds braafste ook, zo liet sponsor Nike het althans uitschijnen. Op het veld en tussen de oren. Hij werd meegetroond van receptie naar braderie, van tv-show naar radiostation. Het product Ronaldo. Een product dat nodig moest worden verkocht op het WK in Frankrijk, in ’98. Ronnie was er weergaloos, maar speelde in de finale als een natte krant. De reden zal nooit echt gekend zijn. Een epilepsieaanval? Een dubieuze inspuiting? Zelfs een parlementaire onderzoekscommissie in eigen land bracht de waarheid niet aan het licht. “Wij hebben verloren omdat we niet gewonnen hebben”, aldus Ronaldo voor de commissie.

El Gordo

Een bron van inkomsten op twee al te gespierde benen was hij, Ronaldo. Die benen werden bovendien steeds omvangrijker, in Italië, bij Inter. “Hij was beter bij Barcelona gebleven”, klinkt het nog bij De Mos. “In Italië werd hij veel harder aangepakt, op fysiek vlak. En maar trappen, en maar incasseren, dat blijft niet duren. Waar heeft Van Basten zijn laatste licht gezien? In Italië. Agressief spel is gewoon inherent aan hun voetbal. Harde tackles worden er gedoogd.”

Eind ’99 bleef Ronaldo schijnbaar onschuldig met zijn rechterschoen in het gras haken en ging door zijn knie. Een scheur van zes millimeter in een gewrichtsband hield hem vijf maanden aan de kant. De terugkeer van het godenkind bleek ei zo na fataal voor zijn carrière. In de Italiaanse bekerfinale met Inter tegen Lazio Roma stond hij amper een paar minuten op het veld wanneer hij met een scherpe gil tegen de grond ging. Een horrormoment voor de tifosi, drama voor Ronaldo, die schreeuwde van de pijn. Hij zou meer dan een jaar niet aan spelen toekomen.

Zware blessures vormden sindsdien de rode draad door zijn carrière, comebacks echter ook. In 2002 gaf niemand nog een cent om de man met het spleetje tussen de tanden. Hij trapte Brazilië evenwel naar de wereldtitel en maakte nadien het mooie weer als Galactico in Real Madrid. Het belangrijkste restant van de herhaaldelijke comebacks: overgewicht. Al ligt een probleem met de schildklier naar eigen zeggen aan de basis van zijn spekbandjes. In Madrid symboliseerde de bijnaam de fysieke paraatheid van de aanvaller: van El Gordito (het dikkerdje) tot El Gordo (de dikzak), in een paar jaar tijd. Zijn gewicht steeg, zijn snelheid slonk. Ronnie kon in Madrid overleven op basis van de statistiek. Nee, hij maalde niet veel kilometers af per wedstrijd, maar scoorde o zo veel en o zo gemakkelijk.

Naast zijn gewicht groeiden ook de discoverhalen in omvang. Ronaldo scoorde ook op café en tussen de lakens. Het beeld van de modelprof verwaterde met de jaren. Net als zovelen nam hij na bijna vijftien jaar in Europa de finale vlucht naar huis. Ook Ronaldinho, Robinho en Adriano maakten aanvankelijk furore óp in plaats van naast het veld en spelen intussen terug voor eigen publiek. Al zijn de prestaties van Ronaldo natuurlijk van een andere, veel grotere orde. Ronaldo, dat was gracieuze efficiëntie.

De Mos: “Plaats hem ergens onder de grootheden Cruijff, Pelé en Maradona. Niet helemaal bovenaan, maar wel behorend tot de geschiedenis. Ronaldo was van het niveau Zidane.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234