Woensdag 12/05/2021

Afscheid van een dode sprinkhaan

Solomon Burke is een kleurrijke figuur. The Stones namen zijn nummers op, zijn fans kroonden hem tot King of Rock & Soul en tijdens de sixties vonden zijn platen zo'n zeventien miljoen kopers. Maar de man bracht ook 21 kinderen groot en maakte carrière als predikant, begrafenisondernemer en popcornproducent. Vandaag, op zijn 72ste, staat hij op de drempel van een spectaculaire comeback met een cd waarvoor lieden als Dylan, Costello, Tom Waits en Van Morrison nieuwe songs leverden. Zelf omschrijft de zanger Don't Give Up On Me alvast als 'pure Burke': rauw, doorvoeld en natuurlijk.

Beverly Hills

Eigen berichtgeving

Dirk Steenhaut

Wie met Solomon Burke een gesprek aanknoopt, merkt meteen dat de man gewend is om in zijn kerk in L.A. massa's gelovigen toe te spreken. Zijn discours is gekruid met bijbelcitaten en verwijzingen naar het evangelie, maar getuigt tegelijk van een bescheidenheid die enkel dienaars van God aan de dag weten te leggen. Hij toont zich oprecht verbaasd over het feit dat een journalist, die aan het andere eind van de wereld woont, de moeite doet om hem thuis op te bellen om over zijn nieuwe plaat te praten. Dat neemt niet weg dat Burke ook een gewiekst zakenman is, die heel goed weet hoe hij zijn waar aan de man moet brengen. Don't Give Up On Me, verschenen op Fat Possum-label, is een indrukwekkende soulplaat die herinnert aan het beste van Sam Cooke, Wilson Pickett en Otis Redding en die aangeeft dat de gegroefde croonerstem van Solomon Burke nog niets van haar vroegere kracht heeft verloren. Het wonderlijke daarbij is dat de Meester van de Ingehouden Passie slechts vier dagen nodig had om de elf songs op de cd voor het nageslacht vast te leggen.

"Als je iets doet dat natuurlijk aanvoelt, heb je er echt niet veel tijd voor nodig", legt hij uit. "Ik hecht meer belang aan overtuigingskracht dan aan technische perfectie. Of ik nu zing of op de preekstoel sta, voor mij maakt het weinig verschil: in beide gevallen hoop ik dat mijn boodschap de mensen zal raken. De kern van een song als 'Diamond in Your Mind' is: wees niet bekrompen, wentel je niet in negativisme, houd altijd het positieve voor ogen. Welnu, dat ideeëngoed vind je ook in de andere liedjes terug."

Sinds zijn jeugd hebben de kerk en de verspreiding van het heilige woord een belangrijke rol in zijn leven gespeeld. Maar tegelijkertijd profileert Solomon Burke zich als een volleerd entertainer, die al 48 jaar actief is in de showbusiness. "Dankzij de talenten die ik van God heb gekregen, ben ik altijd in staat geweest financieel het hoofd boven water te houden", monkelt hij. Heeft de zanger dan nooit een conflict ervaren tussen de materiële en de geestelijke wereld? "Neen, want ik sta ín het leven, niet erbuiten. Eigenlijk is het simpel: ik gebruik geen drugs, tabak of alcohol omdat ik niet geloof dat die dingen mij van enig nut kunnen zijn. God heeft me gezegend met een kroostrijk gezin dat dient te worden gevoed. Als er bonen en hamburgers op tafel moeten komen, waarom zou ik dan geld uitgeven aan sigaretten?"

Als jonge knaap wist Burke met zijn zeepkistpreken al de aandacht van zijn omgeving te trekken, wat hem de bijnaam 'The Bishop' opleverde. Op zijn twaalfde had hij een eigen radioshow, vervolgens ging hij optreden in het gospelcircuit en in 1955 maakte hij zijn eerste plaatjes voor het Apollo-label. Vijf jaar later, hij was toen 24, tekende hij een contract met Atlantic Records, op dat ogenblik het belangrijkste broeinest voor rhythm & blues in de VS. Een en ander stuitte echter op het verzet van de kerkelijke hiërarchie.

"R&B werd in die dagen geassocieerd met Jimmy Reeds 'Bright Lights, Big City' of Clyde McPhatters 'Money Honey'. Dat een jonge predikant, een dienaar van God, de blues zou gaan zingen, was voor de toenmalige kerkleiders onaanvaardbaar. Maar bij Atlantic deden ze niet aan gospel, dus stonden ze voor een probleem. Ze konden twee dingen doen: het contract verbreken en me een fikse schadevergoeding uitbetalen, of op zoek gaan naar materiaal dat ik wel kon zingen. Toen kwamen ze op een idee: 'Als we die kerel niet als R&B-artiest kunnen lanceren, laten we hem dan maar met een paar countrydeuntjes opzadelen.' Er was geen markt voor, ze wisten bijna zeker dat het niet zou verkopen, maar zo waren ze tenminste hun deel van het contract nagekomen. Als mijn plaat flopte, konden ze me probleemloos de laan uit sturen. Ik ging dus braaf naar de studio en nam vier nummers op: 'Just Out of Reach', 'He'll Have to Go', 'A Tear Fell' en 'Travel On'. Niemand had het voor mogelijk gehouden, maar het werkte: tot op heden blijven die songs klassiekers uit mijn repertoire. Ik was de allereerste zwarte artiest in Amerika die country zong. Het zou nog een jaar duren voor we die liedjes op de radio kregen, maar eenmaal dat obstakel overwonnen, wisten we dat we geschiedenis hadden geschreven. Als zelfs Ray Charles zich vandaag aan country waagt, is dat dus te danken aan wat wij in die dagen mogelijk hebben gemaakt en daar ben ik nog altijd trots op."

Solomon Burke schopte het tot King of Rock & Soul en oefende met zijn doorleefde zangstijl een diepgaande invloed uit op de jonge Mick Jagger. Halverwege de sixties namen The Rolling Stones zelfs coverversies op van 'Cry To Me', 'You Can Make It If You Try' en 'Everybody Needs Somebody To Love'. Burke is er hen nog altijd dankbaar voor, ook al heeft hij hen nooit persoonlijk ontmoet. Twee dromen hoopt hij ooit nog te kunnen verwezenlijken: een samenwerking met The Stones en een duet met Aretha Franklin.

Na al die jaren staat de soulzanger nog steeds bekend om zijn even theatrale als extravagante liveoptredens. Burke verschijnt doorgaans in de schijnwerpers, uitgedost in een koninklijk gewaad en voorzien van een kroon en een scepter. Tijdens de show vlijt hij zich neer op een met goud en edelstenen bezette troon: een potsierlijk schouwspel, maar een dat wonderwel blijkt te passen bij zijn imposante postuur. "Yeah, we rock 'em", vertelt Koning Solomon onverstoorbaar. "We doen ons uiterste best om het de toeschouwers naar de zin te maken. Je krijgt me niet van het podium af voor iedereen tevreden is."

Zijn nieuwe cd, Don't Give Up On Me, werd geproducet door Joe Henry, de zwager van Madonna en, zoals blijkt uit het nummer 'Flesh and Blood', ook zelf een getalenteerde singer-songwriter. Burke zwaait hem dan ook de nodige lof toe: "Hij gaf me de vrijheid om te doen wat ik wilde. Zijn houding was: 'Hier heb je de microfoon, we laten de band lopen en als ik iets hoor dat me bevalt, dan bewaren we het.' Ik had de muzikanten nog nooit eerder ontmoet, maar die lui bleken wel van wanten te weten. En toen bleek dat Billy Preston wegens ziekte niet mee kon doen, haalden we er gewoon mijn vaste kerkorganist Rudy Copeland bij. Alles verliep ontzettend spontaan. We speelden live in de studio en van geen enkel nummer hebben we meer dan drie takes opgenomen. Het was een fluitje van een cent.

"Die manier van werken was als statement bedoeld, ja. Ik hoop dus dat ze navolging zal krijgen. Denk vooral niet dat ik de draad van mijn carrière weer opneem of zo, want ik ben nooit gestopt. Wat ik vandaag doe is gewoon een voortzetting van wat ik altijd al heb gedaan. Misschien hebben jullie me een poosje niet meer gezien, maar dat komt omdat jullie het gewend zijn om als gekken over de snelweg te razen. Ik doe daarentegen alles traag. De race wordt niet gewonnen door de vluggerds maar door de volhouders, zoals in de fabel van de haas en de schildpad. Na bijna vijf decennia in het vak vind ik het een voorrecht en een zegen dat ik nog steeds kan zingen. Van mijn vrienden van vroeger zijn er helaas niet veel meer over."

Alle liedjes die op Solomon Burkes nieuwe langspeler te beluisteren vallen, werden speciaal voor hem bedacht door enkele van de grootste songwriters van deze tijd. "Ongelooflijk, niet? Zelfs in mijn stoutste dromen had ik nooit durven denken dat die legendarische artiesten het nog maar zouden overwegen om voor mij een nummer te schrijven. Ik was er helemaal ondersteboven van. Maar nu ik eenmaal in de trein zit, ben ik niet meer van plan uit te stappen voor we het eindstation binnenrijden."

Hoe gaat Burke als vertolker eigenlijk om met het materiaal dat hij krijgt aangereikt?

"Ik concentreer me op de verhaallijn en probeer of ze te verbinden valt met de boodschap die ik al die jaren heb verspreid: een boodschap van vrede, liefde, hoop en bevrijding. Het enige nummer waar ik een probleempje mee had was 'Diamond in Your Mind' van Tom Waits. Het gaat over een vrouw van 102 over wie hij beweert dat ze nog nooit had gebeden. 'Onzin', zei ik. 'We hebben het hier over een dame die door een explosie haar rechterarm is kwijtgeraakt, is vastgebonden geweest aan de wiek van een windmolen en dat allemaal heeft overleefd. Kom, kom, die vrouw heeft op een bepaald moment beslist de hulp van God ingeroepen. Op een ongebruikelijke manier misschien, maar... Laten we zeggen: 'She almost never prayed'.' Mijn platenbaas, die in de studio aanwezig was, nam me even apart en zei: 'Met alle respect, Dr Burke, maar je prutst niet aan de tekst van een Tom Waits-song!' 'Nou', zei ik, 'bel hem dan even en vraag of ik een kleine correctie mag aanbrengen.' Tom bleek er niets op tegen te hebben. Tot slot vroeg ik hem of de dame uit die song wel echt bestond, waarop hij antwoordde: 'En of. Ze is zelfs familie van mij.'" Hij schatert het uit.

Hoewel zijn laatste seculiere langspeler uit 1997 dateert, brengt Solomon Burke regelmatig gospel-cd's uit op zijn eigen label, dat wordt bestierd door enkele van zijn kinderen. "Maar Don't Give Up On Me is eindelijk weer een plaat die over de hele wereld wordt uitgebracht. Dat stemt me enorm dankbaar", vertelt de zanger. "De cheque die ik, bij wijze van voorschot, van Fat Possum ontving, was alvast authentiek, haha. Maar toen ze me zeiden dat ze op zoek gingen naar songs van tijdgenoten, dacht ik nooit dat het zo snel zou gaan. De mensen die ik vroeger zelf als mijn tijdgenoten beschouwde, Brook Benton, Jackie Wilson, Sam Cooke, Otis Redding, Nat 'King' Cole..., zijn immers al een poosje niet meer onder ons. Toen ik hoorde wie er wel allemaal materiaal zou leveren, kon ik onmogelijk zelf een keuze maken. 'Verras me maar in de studio', zei ik tegen de mensen van mijn platenmaatschappij. 'Ik zal dan op mijn beurt wel alles geven wat ik heb.' Natuurlijk kostte het me nauwelijks moeite om mij in te leven in nummers als 'The Other Side of the Coin' of 'Stepchild'. In mijn kerk word ik immers voortdurend met de besognes van anderen geconfronteerd. Bovendien heb ik 21 kinderen, 63 kleinkinderen en acht achterkleinkinderen. Ik heb dus ervaring met opvoedkundige problemen."

Solomon Burke zal ongetwijfeld de geschiedenis ingaan als een pionier van het soulgenre. "Soul is voor mij de puurste uitdrukking van liefde en pijn, vreugde en geluk. Ze heeft iets spiritueels maar is tegelijk een weerspiegeling van het echte leven. Het is muziek die me toelaat mezelf te zijn. Mijn nieuwe plaat maakt de cirkel rond: de titeltrack is van de hand van Dan Penn, die een kwarteeuw geleden voor mij ook al liedjes schreef. In 'Don't Give Up On Me' neemt hij je mee terug naar de sixties, naar songs met dezelfde sfeer als 'Try a Little Tenderness', 'These Arms of Mine' en 'If You Need Me'. En terwijl ik het zing, probeer ik me voor te stellen hoe Sam Cooke of Otis Redding het zouden hebben aangepakt. Mijn plaat zit vol met echte gevoelens. Ik hoop alleen dat ik die ook met jonge mensen zal kunnen delen, want op de radio is er niet veel ruimte meer voor kerels van 72.

"Ik heb in mijn leven veel vergissingen begaan. Ik heb slechte contracten gesloten, waardoor ik een flink deel van mijn auteursrechten ben kwijtgespeeld, en ik ben scheep gegaan met foute managers. Met mijn nieuwe cd wil ik de mensen echter duidelijk maken dat alles mogelijk is, zolang je maar in jezelf blijft geloven. In plaats van passief de dingen af te wachten, moet je de God in jou aan het werk zetten. Bij mij is het glas nooit halfleeg, het is altijd halfvol."

The Stones namen zijn nummers op, tijdens de sixties vonden zijn platen zo'n zeventien miljoen kopers

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234