Zaterdag 31/07/2021

Afscheid van de vrolijke soldaat

Mevrouw Kennedy, Kara, Edward, Patrick, Curran, Caroline, leden van de Kennedyfamilie, geëerde gasten en medeburgers,

Vandaag nemen we afscheid van het jongste kind van Rose en Joseph Kennedy. De wereld zal zich hun zoon Edward herinneren als de erfgenaam van een zware nalatenschap. Hij was een kampioen voor wie er geen had; de ziel van de Democratische partij en een leeuw in de Amerikaanse Senaat. Zijn naam staat onder bijna duizend wetten. Meer dan driehonderd ervan heeft hij zelf geschreven.Maar zij die van hem hielden en triest zijn om zijn heengaan, kennen Ted Kennedy vanwege die andere dingen die hij was. Vader. Broer. Echtgenoot. Oom Teddy. Of voor zijn jongere neefjes en nichtjes: ‘The Grand Fromage’, ‘The Big Cheese’ (hij die breed glimlacht, nvdr). Zoals velen uit de stad waar hij bijna een halve eeuw werkte, heb ook ik hem gekend als een collega, een mentor en bovenal een vriend.Ted Kennedy was het kind van een familie waarvan hij de patriarch werd. De rusteloze dromer die hun toeverlaat werd. Hij was een stralend, gelukkig kind dat moest leven met het geplaag van zijn broers. Maar hij leerde er snel mee omgaan. Toen ze hem uit een boot trapten omdat hij niet wist wat een kluiver was, klom de zes jaar oude Teddy weer aan boord en leerde hij zeilen. Toen een fotograaf Bobby na diens verkiezing vroeg om wat achteruit te stappen omdat zijn jongere broer in de schaduw stond, schimpte Teddy: “In Washington zal dat ook zo zijn.”Door deze veerkracht en zin voor humor doorstond Teddy meer pijn en ellende dan de meesten onder ons ooit zullen meemaken. Toen hij zestien was had hij al een broer en een zus verloren. Nog eens twee broers werden het land ontnomen dat van hen hield. Hij overleefde op het nippertje een vliegtuigcrash en zag twee van zijn kinderen vechten tegen kanker. Hij begroef drie neefjes en faalde en struikelde persoonlijk in het midden van de belangstelling. Het waren gebeurtenissen waar een mens makkelijk onder had kunnen breken. Teddy had verbitterd en hard kunnen worden, of zich overgeven aan zelfmedelijden en spijt. Hij had zich kunnen terugtrekken uit het publieke leven en zijn leven in kalmte laten eindigen. Niemand had het hem kwalijk genomen. Maar zo was Ted Kennedy niet. Hij zei tegen ons: “Persoonlijke fouten en zwaktes zijn geen reden om op te geven of om je niet in te zetten.” Ted was de “vrolijke soldaat” waar William Wordsworth over dichtte:Meer heeft hij meegemaakt;Daardoor kan hij meer verdragen,Het intense lijden en verdrietMaken dat hij ook meer tederheid zietDoor zijn eigen lijden werd Ted Kennedy zich intens bewust van het lot en lijden van anderen. Het zieke kind dat niet naar een dokter kon. De jonge soldaat die zonder wapens ten strijde trok. De burger die haar rechten werd ontzegd door haar uiterlijk, wie ze liefhad of waar ze vandaan kwam. De cruciale wetten waarvoor hij vocht bevatten een rode draad: de wet over burgerrechten, de wet over mensen met een handicap, de hervorming van de immigratie, de gezondheidszorg voor kinderen, de wet over familiaal en ziekteverlof. Ted Kennedy’s levenswerk was geen strijd voor machtige mensen of mensen met bijzondere banden. Hij wou een stem geven aan wie nooit gehoord werd; een sport toevoegen aan de ladder der mogelijkheden; de droom van onze natie waarmaken. Hij beschikte over de gave ‘tijd’ die zijn broers niet hadden. Hij gebruikte die gave om zoveel mogelijk levens te beroeren en zoveel mogelijk zaken recht te zetten. We horen zijn stem nog steeds galmen door de Senaat. Met rood aangelopen gezicht en een kloppende vuist op tafel: een ware natuurkracht die het opnam voor gezondheidszorg, werknemersrechten of burgerrechten. En hoewel zijn engagement erg persoonlijk gekleurd was, waren zijn conflicten dat nooit. Terwijl de strengste critici hem een partizaan lichtbaken noemden, was dat nooit de manier waarop Ted Kennedy de wereld zag. Het was evenmin de manier waarop zijn collega’s naar hem keken. Hij was het product van een tijdperk waarin de vreugde en eer in politiek verhinderden dat politieke en filosofische meningsverschillen, samenwerking en wederzijds respect belemmerden. Het was een tijd waarin tegenstanders elkaar als patriotten beschouwden.

Enveloppe met sigaren

Zo werd Ted Kennedy de grootste wetgever van onze tijd. Door vast te houden aan principes, maar ook door te streven naar compromissen en gemeenschappelijke belangen. Niet alleen door deals en koehandel, maar door vriendschap, gemoedelijkheid, humor. Ooit smeekte hij om de steun van Orrin Hatch voor zijn verzekeringsprogramma voor jonge kinderen. Hij liet zijn personeelsverantwoordelijke voor Orrin een lied zingen dat die zelf had geschreven. Hij bracht koekjes met een klavertjevier op een porseleinen bord mee naar bitsige Republikeinse bijeenkomsten. En dan is er nog het beruchte verhaal over hoe hij een Texaanse commissievoorzitter overhaalde om voor een immigratiewet te stemmen. Teddy wandelde een vergadering binnen met een enveloppe onder de arm. Hij toonde de voorzitter dat die gevuld was met diens favoriete sigaren. Wanneer de onderhandelingen vlot liepen, schoof hij de enveloppe dichter naar de commissievoorzitter. Wanneer ze stroef verliepen, nam hij ze terug. Het akkoord lag al lang voor het einde van het overleg vast.Een paar jaar geleden klampte Teddy me op Saint Patrick’s Day aan om steun te vragen voor een nieuwe wet die op stapel stond. Ik gaf hem mijn erewoord, maar twijfelde of de tekst goedgekeurd zou worden. Toen de stemming erop zat, haalde de wettekst net iets meer dan voldoende stemmen. Ik keek met verstomming naar Teddy en vroeg hem hoe hij het geregeld had. Hij klopte me op de rug en zei: “Iers geluk!”Natuurlijk had dat geluk weinig te maken met de wettelijke successen van Ted Kennedy. Dat wist hij. Een paar jaar geleden vertelde zijn schoonvader hem dat hij en Daniel Webster misschien wel de twee grootste senatoren ooit waren. Meteen antwoordde Teddy: “Wat heeft Webster dan wel gedaan?”Hoewel we ons vooral Ted Kennedy’s historische verwezenlijkingen zullen blijven herinneren, zullen we ook zijn vrijgevige hart missen. Hij was de vriend en collega die altijd als eerste belde en zei: “Het spijt me van het verlies”, of “Ik hoop dat je je beter voelt,” of “Wat kan ik doen om te helpen?”. Het was de baas die zo geliefd was bij zijn personeel dat er meer dan vijfhonderd uit de voorbije vijftig jaar opdaagden voor zijn 75ste verjaardag. Het was de man die verjaardagswensen, bedankingen en zelfs eigen schilderijen stuurde naar mensen die dachten dat een Amerikaans senator nooit aan hen zou denken. Ik heb een van die schilderijen in mijn werkkamer hangen. Het is een zeezicht van Cape Cod. Ted Kennedy schonk het ooit aan een nieuwe wetgever tijdens diens allereerste week in Washington, gewoon omdat die het mooi vond. Het is trouwens het tweede leukste geschenk van Teddy en Vicki, na onze hond Bo. Blijkbaar heeft iedereen zulke verhalen. Ze beginnen vaak met “Je zult nooit geloven wie mij vandaag opgebeld heeft.”Ted Kennedy was niet alleen de bezorgde vader van zijn eigen kinderen. Hij zorgde ook voor die van John en Bobby. Hij ging met hen kamperen en leerde ze zeilen. Hij lachte en danste met ze op verjaardagen en trouwfeesten. Hij huilde en rouwde met ze in moeilijke en harde tijden. Hij schonk hen dezelfde dienstbaarheid en onbaatzuchtigheid die zijn ouders aan hem hadden gegeven. Kort nadat Ted met Caroline naar het altaar wandelde om haar als bruid te schenken, kreeg hij een berichtje van Jackie. “Jij, de zorgeloze jongste broer, draagt de last die een held met plezier zou hebben ontzien. We komen er allen doorheen omdat jij er altijd bent geweest, vol liefde.”De Kennedy’s raakten er niet alleen doorheen door Teddy’s liefde. Hij had die ook aan hen te danken. En aan de liefde van zijn leven, Vicki. Na zoveel verlies en verdriet was het voor Ted Kennedy niet makkelijk om zijn hart opnieuw te schenken. Dat hij het toch deed, bewijst hoezeer hij deze fantastische vrouw uit Louisiana beminde. En zij zag hem ook niet gewoon graag. Zoals Ted zo vaak bekende: Vicki heeft hem gered. Ze gaf hem kracht en een doel; vreugde en vriendschap. Ze stond altijd aan zijn zijde, ook in die harde, laatste dagen. Niemand van ons weet hoeveel tijd we hier hebben. We kunnen niet schatten welke beproevingen tegenslagen ons te wachten staan. We weten niet wat God voor ons in petto heeft. Wat we wel kunnen doen, is ons leven zo goed mogelijk leiden, met een doel, met liefde en met vreugde. We kunnen elke dag tonen aan diegenen die ons het dierbaarst zijn, dat we hen graag zien. We kunnen anderen bejegenen met het respect en de vriendelijkheid die we onszelf toewensen. We kunnen leren uit onze fouten en groeien door onze nederlagen. We kunnen koste wat kost streven naar een betere wereld. Zo kunnen we op een dag, als we het geluk hebben te mogen terugkijken op onze tijd hier, vaststellen dat we het goed hebben gedaan. Dat we een verschil hebben gemaakt. Dat onze vluchtige aanwezigheid een blijvende invloed heeft op het leven van andere mensen.

Blijven vechten

Zo heeft Ted Kennedy geleefd. Dit is zijn erfenis. Ooit zei hij over zijn broer Bobby dat die na zijn dood niet geïdealiseerd moest worden tot wat hij nooit is geweest. Over zichzelf zou hij waarschijnlijk hetzelfde zeggen. Men had grootse verwachtingen over Ted Kennedy vanwege wie hij was. Maar hij overtrof die door wat hij is geworden. Vandaag huilen we niet om het prestige dat aan zijn naam of ambt verbonden is. We huilen omdat we van deze vriendelijke en tedere held hielden, die bleef vechten ondanks pijn en tragedies. Hij deed het niet uit ambitie of ijdelheid; niet voor rijkdom of macht. Hij deed het voor de mensen en voor het land waar hij van hield.In de dagen na 11 september heeft Teddy elk van de 177 families gebeld die iemand hadden verloren door de aanslag. Maar daar bleef het niet bij. Hij bleef ze bellen om te vragen hoe het ging. Hij overwon de bureaucratie om hen ondersteuning en begeleiding te bezorgen. Hij ging met hen zeilen, speelde met hun kinderen en schreef elke familie een brief op elke verjaardag van deze gruwelijke gebeurtenis. Aan een weduwe schreef hij het volgende:“U weet vast dat de tijd nooit alle wonden heelt en dit verlies evenmin. Maar we gaan verder, omdat we moeten. Omdat onze geliefde het zo gewild zou hebben. Omdat er nog steeds licht brandt in de wereld van liefde die ze ons geschonken hebben.”We gaan verder.Ted Kennedy is naar huis nu. Hij wordt geleid door zijn geloof en door diegenen die hij liefhad en verloor. Eindelijk is hij weer bij hen. Hij laat ons, verdrietig om zijn dood, de herinneringen na, de goede dingen die hij deed, de dromen die hij nastreefde en één onsterfelijk beeld. Het beeld van een man op een boot. Hij heeft woelige witte lokken. Hij glimlacht breed terwijl hij tegen de wind in vaart en hij is klaar voor elke storm. Hij vaart verder, naar een nieuwe, prachtige plek, net voorbij de horizon. God zegene Ted Kennedy. Moge hij in vrede rusten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234