Donderdag 08/12/2022

afhankelijk weekblad

Van ‘Humo’ tot ‘Huwo’? Media.com maakt de balans op na twee weken samenwerking met Woestijnvis

‘Humo’ en Woestijnvis. Tussen het weekblad en het tv-bedrijf hing er in het verleden al vaker elektriciteit in de lucht, maar sinds twee weken staan de twee ook officieel als samenwonend geregistreerd. Het perfecte huwelijk of nu al slaande ruzie?

Het worden spannende weken voor Sam De Graeve. Vanavond slaat Jörgen Oosterwaal, zijn cohoofdredacteur bij Humo, de deur van de redactie achter zich dicht om pas over drie weken, na een deugddoende vakantie, terug te keren. Meteen de vuurdoop voor De Graeve, die zich nog maar twee weken, sinds het blad naar de Woestijnvisgebouwen verhuisde, officieel hoofdredacteur mag noemen.

Helemaal vlekkeloos verliepen die wittebroodsweken trouwens niet. Deze week sloeg de vlam al een eerste keer in de Humo-pan, toen columnist Patrick De Witte (pdw) zich in een open brief ernstige vragen stelde bij de verstrengeling tussen zijn lijfblad en Woestijnvis, het televisiebedrijf waar Humo voortaan mee samenhokt. En ook de komende weken zou het wel eens warm kunnen worden, want wat denkt de redactie over de nieuwe initialen die her en der onder de artikels in hun blad opduiken? Wie mag voortaan het coverbeleid uitstippelen? En volstaat het opsnuiven van een portie nieuwe lucht om de Humo-redactie aan hetzelfde zeel te doen trekken?

Maar spoelen we eerst even terug naar zaterdag 8 mei. Die dag mochten de Humo-redacteurs na een paar mislukte pogingen eindelijk hun hele hebben en houden, dat ze al een aantal weken geleden in kartonnen verhuisdozen hadden gepropt, op de vrachtwagen richting Vilvoorde laden. Daarmee kwam een einde aan de loopgravenoorlog die al in Sanoma City woedde sinds Aimé Van Hecke iets meer dan drie jaar geleden de touwtjes in handen nam bij de uitgeverij.

Oppermarketeer Van Hecke kwam bij Sanoma binnenwaaien met een stapel marktonderzoeken onder de arm en eiste dat alle publicaties in het gelid zouden gaan lopen. Maar al gauw bleek dat ze daar bij Humo niet zoveel zin in hadden. Toen Van Hecke met het idee kwam om het personalityblad Goedele als een soort annex bij Humo te voegen botste dat op het veto van de redactie. Ook zijn volgende project, het onderbrengen van Humo in één cluster met Story en Télémoustique met aan het hoofd daarvan één superhoofdredacteur, werd genadeloos afgeschoten.

Sindsdien ging het van kwaad naar erger. Van Hecke werd met de regelmaat van een klok te kakken gezet in de satirische rubriek ‘Het gat van de wereld’. Aanvalletjes die hem op zijn beurt alleen maar sterkten in de overtuiging dat de Humo-redactie zich moest gaan gedragen als alle andere Sanomapublicaties en die er uiteindelijk toe leidden dat de situatie muurvast kwam te zitten.

“Het laatste jaar was echt onwerkbaar”, klinkt het op de redactie. “Er werd meer tijd en energie geïnvesteerd in het leveren van allerhande achterhoedegevechten dan in het maken van Humo an sich.” Er moest iets gebeuren. Dat besefte niet alleen Van Hecke, maar ook Humo-hoofdredacteur Jörgen Oosterwaal. En dus ging die laatste aankloppen bij Woestijnvis. Daar waren ze, na het mislukte Bonanza-avontuur, zelf aan een nieuw printinitiatief aan het werken, maar dat ging de koelkast in toen de kans zich voordeed om Humo binnen te halen.

Negen maanden lang zaten beide partijen rond de tafel om uiteindelijk begin januari met een joint venture tussen De Vijver (de groep boven Woestijnvis) en Sanoma naar buiten te komen. Er moesten toen nog wat punten en komma's op hun plaats worden gezet, zo klonk het bij beide partijen, maar het was de bedoeling om de Humo-redactie begin april van Diegem naar Vilvoorde over te brengen.

Dat had uiteindelijk wel wat meer voeten in de aarde. Eerst was er discussie over de service level agreements, de afspraken rond distributie, printing en advertentiewerving. Daarna moest worden onderhandeld over de overname van het Humo-wagenpark en de computerhardware. Al die subakkoorden resulteerden uiteindelijk in een imposant, 400 pagina’s tellend document waar de raad van bestuur van het Finse moederhuis zijn handtekening onder moest zetten. Alleen nam het vertalen van het boekwerk (te) veel tijd in beslag. De raad van bestuur van Sanoma kwam samen zonder het volledige contract te hebben doorgenomen en uiteindelijk werden er geen handtekeningen gezet.

Bij de daaropvolgende bestuursvergadering zorgde een IJslandse aswolk ervoor dat niet alle bestuurders in Helsinki geraakten. Opnieuw werden dus geen handtekeningen gezet. Uiteindelijk zakten de Sanoma-Finnen naar Amsterdam af om daar, in het Nederlandse hoofdkwartier, de overeenkomst definitief te bekrachtigen. De Humo-redactie, die twee weken eerder de volledige inboedel al had ingepakt, mocht op 8 mei eindelijk Diegem ruilen voor Vilvoorde.

Dat betekent niet dat de problemen bij Humo nu verdwenen zijn als sneeuw voor de zon. “Humo is geen blad in crisis”, liet Woestijnvisopperhoofd Wouter Vandenhaute in deze krant optekenen toen hij de deal tussen Sanoma en De Vijver van commentaar voorzag. Maar toch kon ook hij niet voorbij aan de dalende oplagecijfers en - misschien nog erger - de tanende reputatie van het blad.

“Het is misschien niet meer het unieke blad dat het was in de glorieperiode van Guy Mortier”, gaf Vandenhaute in datzelfde interview schoorvoetend toe. Werk aan de winkel dus. Wij legden ons oor bij de redactie te luisteren op zoek naar de zwakke punten in de huidige Humo-strategie en de uitdagingen waar het blad de komende maanden het hoofd moet aan zien te bieden.

Op hun nieuwe stek in Vilvoorde is de Humo-redactie terechtgekomen op een eengemaakte redactievloer. Iedereen, van hoofdredactie over journalisten tot commerciële jongens en meisjes, troept samen in één grote ruimte. Een schril contrast met de situatie in het Sanomagebouw in Diegem. Daar had niet alleen de hoofdredactie een eigen kantoor, ook de ondersteunende diensten waren afgescheiden van de redactie en zelfs een aantal journalisten had een eigen kantoortje.

“In Diegem wandelde je in een of ander ministerie binnen, terwijl je nu echt het gevoel hebt dat je op een redactie bent terechtgekomen”, klinkt het bij een van de journalisten. De keuze voor een eengemaakte redactievloer lijkt misschien een detail, maar dat is het zeker niet. De haperende communicatie was de voorbije jaren immers een van de pijnpunten op de Humo-redactie.

“Iedereen deed zijn eigen ding zonder echt te weten waar de anderen mee bezig waren”, luidt een veel gehoorde kritiek. Ook van brainstormsessies of zelfs een uitgebreide redactievergadering waarin ideeën en voorstellen grondig worden doorgepraat is al een hele tijd geen sprake meer. “De wekelijkse redactievergadering was een moment dat je als Humo-journalist echt niet wou missen”, vertelt een oudgediende. “Iedereen kon er zijn mening kwijt, er werd soms hevig gediscussieerd, maar net die discussies leverden vaak de beste ideeën op. Maar ondertussen lijkt die traditie helemaal verloren gegaan.”

Met het samenbrengen van iedereen die bij het blad betrokken is in een beperkte ruimte hoopt men bij Woestijnvis die communicatie te reanimeren. Met succes blijkbaar.

“Eigenlijk is het simpel. Wanneer je dag in dag uit met je collega’s samenzit kom je automatisch te weten waar ze mee bezig zijn, zonder dat daar formele overlegmomenten voor geïnstalleerd moeten worden.”

Maar toch is het nog niet allemaal rozengeur en maneschijn op communicatievlak. Toen vorige week onder een interview met Vader Abraham plots de initialen (mp) opdoken, keken heel wat van de door ons gecontacteerde redacteurs vreemd op. Die twee letters staan immers voor Marnix Peeters, in een vorig leven ook al actief bij Humo, maar sinds een aantal maanden op loopbaanonderbreking bij Het Laatste Nieuws, de krant waar hij laatst in loondienst was.“Als zo’n grote naam plots zijn intrede doet, is het wel leuk als je dat op voorhand weet”, klinkt het. Dat Peeters plots in Humo opduikt is niet meteen een verrassing. Toen Vandenhaute en co. bijna tien jaar geleden met het tijdschrift Bonanza startten werd ook al uitdrukkelijk aan de mouw van Peeters getrokken.

De initialen (mp) zijn trouwens niet de enige nieuwe lettercombinaties die sinds twee weken in Humo opduiken. Aandachtige lezers zagen onder het interview met Eva Brems en Rik Torfs immers (sdg) en (ssw) opduiken. Die laatste letters staan voor Steven Somers, net als Peeters in een vorig leven werknemer bij Het Laatste Nieuws en ondertussen aan de slag bij Woestijnvis. (Sdg) is dan weer Sam De Graeve, de hoofdredacteur zelf, die er dankzij zijn goede band met Torfs in slaagde de kersverse politicus in recordtempo voor een interview te strikken. De gloednieuwe comic ‘Professor Kop lost het op’ wordt dan weer ondertekend door Pedro & Kama, waarbij die eerste naam staat voor Pedro Elias, de man die achter de schermen van De slimste mens verantwoordelijk was voor een deel van de bindteksten van Van Looy en de grappen van de jury.

Een hoop nieuw bloed dus, maar de vaste redacteurs maken zich voorlopig weinig zorgen. “Humo werkt nu eenmaal heel vaak met freelancers. Er staan er hier altijd wel een paar aan de deur die beweren dat ze het beter kunnen.” Bovendien is extra mankracht welkom. “De werkdruk ligt hoog, waardoor soms voor de gemakkelijkheidsoplossing wordt gekozen. Een interview is nu eenmaal sneller klaar dan een reportage of een nieuwsstuk waar veel research aan voorafgaat. Vaak is voor dat soort stukken gewoon geen tijd.”

Laat dat nu net de artikels zijn die Humo in de toekomst weer vaker wil brengen. “Humo moet opnieuw spraakmakend en exclusief zijn”, klinkt het. Wanneer in de kerk een pedofilieschandaal losbreekt moet Humo kort op de bal spelen en zo snel mogelijk met een spraakmakend artikel komen. “Nu hollen we te vaak achter de feiten aan. Het achtergrondstuk dat we deze week over Vangheluwe brengen mag dan al goed zijn, eigenlijk had het twee weken geleden in Humo moeten staan.”

In de zoektocht naar oorzaken voor het verlies van dat exclusieve en spraakmakende karakter komen de redacteurs die we spraken al vlug bij de toegenomen concurrentie terecht. “Humo was de uitvinder van het grote interview, maar ondertussen zijn ook de kranten met hun weekendbijlages volop op die markt gesprongen. Het wordt steeds moeilijker om het verschil te maken.”

En dan komt De Graeve in beeld. Hij heeft als eindredacteur van De slimste mens een reputatie wanneer het over het binnenhalen van onbereikbaar geachte beroemdheden gaat. En die ervaring wendt hij (nu al) ten volle aan om mensen voor Humo te strikken. Al wordt dat niet op alle banken op applaus onthaald.

“Er bestaat bij de redactie de vrees dat het accent nu wat te sterk op die BV’s komt te liggen”, klinkt het. Bovendien is De Graeve niet vies van wat marchanderen wanneer het op het overtuigen van de BV’s in kwestie aankomt. Niet dat er babyfoto’s geruild worden voor kinderkamers, maar het net iets meer inspraak verlenen aan interviewees wanneer het over de definitieve tekst of de fotoselectie gaat, is voor een aantal Humo-journalisten al een brug te ver. Dat De Graeve erin zal slagen een paar exclusieve interviews te strikken lijdt geen twijfel, maar op de redactie vraagt men zich af of hij journalistiek zwaar genoeg weegt om ook de nieuwsstukken en reportages naar een hoger niveau te tillen.

Ook het coverbeleid van Humo ligt al langer onder vuur. De redactie is wat dat betreft behoorlijk unaniem: “De cover ligt te vaak te ver af van de inhoud van het blad. Er wordt te vaak voor een bekende kop gekozen die dan meestal nog uit dezelfde, kleine vijver komt.” Ook de nieuwe broodheren lijken zich terdege van dat probleem bewust. Vorige week werd voor het eerst in tijden niet één coverontwerp gemaakt, maar hingen er op de redactie plots tien verschillende covers aan de muur, waar de hoofdredactie met zowel de lay-out als de commerciële afdeling uitgebreid over discussieerde.

Die nieuwe manier van werken werd - toeval of niet - geïnstalleerd tijdens de afwezigheid van Guy Mortier, die zich de voorbije jaren met de cover bezighield. “Een absurde situatie eigenlijk”, horen we bij een van de meer ervaren redacteurs. “Guy deed zijn dingen los van de hoofdredactie, waarna dan achteraf vaak de kritiek kwam dat zij het liever anders hadden gezien.” Dat gebrek aan communicatie en vertrouwen aan de top van het blad is trouwens nog een van de dingen die Humo parten spelen.

“Een blad als Humo moet worden geleid door een team van mensen die elkaar blindelings vertrouwen en voor elkaar door het vuur zouden gaan. Dat was en is helaas niet het geval. De nieuwe situatie heeft voor veel onduidelijkheid gezorgd. Wat is de positie van Jörgen nu Sam plots naast hem komt te staan? Wat betekent Guy nog voor het blad? Wie van de adjuncten ligt in poleposition wanneer zich verschuivingen voordoen aan de top? Al die vragen zorgen ervoor dat er in deze overgangsfase achter de schermen volop strijd wordt geleverd.”

En die strijd kan wel eens nare gevolgen hebben. “We kunnen alleen maar hopen dat die interne strubbelingen niet tot een nieuwe oorlog leiden, deze keer binnen de redactie zelf. We hebben de voorbije jaren genoeg strijd geleverd, het is nu hoog tijd om opnieuw gewoon goeie boekskes te gaan maken.”

En dan is er nog de rel rond Patrick De Witte. Die neemt deze week in niet mis te verstane bewoordingen Wouter Vandenhaute op de korrel. Vandenhaute heeft het dankzij de deal met Sanoma nu niet alleen voor het zeggen bij televisiebedrijf Woestijnvis, maar ook bij Humo, dat heel geregeld over de programma’s van dat televisiebedrijf schrijft. Ruikt naar belangenvermenging, vindt (pdw), alleen drukt hij het iets sterker uit. Maar die vrees voor beïnvloeding lijkt niet echt te leven op de redactie.

“Natuurlijk zullen we aandacht besteden aan de programma’s van Woestijnvis, dat deden we in het verleden toch ook? Het lezerspubliek van Humo leunt nu eenmaal dichter aan bij die programma’s dan bij wat op vtm te zien is. En laten we een kat een kat noemen: veel van de Woestijnvisprogramma’s zijn zo succesvol dat je er als tv-blad gewoon niet rond kan.”

De uithaal van (pdw) wordt vooral gelinkt aan het verdwijnen van zijn wekelijkse rubriek ‘Week Tartaar’. Toen de redactie een paar weken geleden op een zaterdag verzamelen blies om het over Humo en de toekomst van het blad te hebben, bleek (pdw)’s column zelfs bij zijn meest fervente fans op bitter weinig bijval te kunnen rekenen. Ook uit lezersonderzoek bleek dat ‘Week Tartaar’ niet meer aansloeg - naar verluidt werden (pdw)’s stukjes bijna even zelden gelezen als de wekelijkse column van Arnon Grunberg - en dus werd beslist om zijn bijdrage voortaan te schrappen. Andere voorstellen wees hij van de hand, waarna deze week zijn open brief volgde.

Maar dat betekent niet dat de relatie Humo-Woestijnvis geen vragen oproept bij de redacteurs. “Toen Vandenhaute de joint venture kwam toelichten vergeleek hij de situatie met de relatie tussen De Morgen en Het Laatste Nieuws, twee kranten binnen dezelfde groep die toch volledig onafhankelijk kunnen werken. Alleen vergat hij er toen wel bij te vertellen dat het niet de corebusiness van De Morgen is om over Het Laatste Nieuws te schrijven, terwijl dat bij Humo en Woestijnvis net wel het geval is.”

Het weze duidelijk, De Graeve en co. hebben nog behoorlijk wat werk voor de boeg. Daarbij hebben ze alvast één voordeel: de Humo-redactie voelt de nieuwe omgeving - voorlopig - als een verademing aan. De reden? “Simpel, erger dan bij Sanoma kon het gewoon niet meer worden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234