Maandag 25/10/2021

InterviewAlexander Mattelaer

‘Afghanistan toont aan wat je met militaire macht als instrument voor buitenlandse politiek kunt bereiken’

Professor Alexander Mattelaer: 'De opmars van de taliban was meer een politieke overwinning dan een militaire.' Beeld Tim Dirven
Professor Alexander Mattelaer: 'De opmars van de taliban was meer een politieke overwinning dan een militaire.'Beeld Tim Dirven

Een eenzame Amerikaanse militair, gefotografeerd met nachtzicht, die een vliegtuig opstapt. Dit was het dan: het einde van twintig jaar westerse troepen in Afghanistan. Defensie-expert Alexander Mattelaer (VUB) laat zijn licht schijnen op de hele operatie.

De Amerikanen erkennen dat ze nog meer dan honderd Amerikaanse burgers niet konden evacueren. Ook Belgen zijn in het land achtergebleven. Wat nu?

“Ik denk dat het moeilijk is om vanuit mijn bureau hier in België een goed zicht te hebben op de situatie in Afghanistan. Maar eigenlijk moeten we vooral afwachten hoe de taliban zich nu zullen opstellen naar de buitenwereld toe. Zal het regime bijvoorbeeld toelaten dat de luchthaven in Kaboel weer open gaat? Hoe zullen ze de grensovergangen met Pakistan controleren? Dat zal al veel bepalen over hoe we onze mensen uiteindelijk weg kunnen krijgen. Ik denk alleszins niet dat de taliban Afghanistan volledig willen afsluiten.”

De taliban leken samen te werken met de Amerikanen om de luchthaven te bewaken. Is dit nog dezelfde beweging als twintig jaar geleden?

“Er is nu een nieuw hoofdstuk begonnen in Afghanistan en waar het nu toe leidt, is nog moeilijk te zeggen. De taliban moeten zich van een pure guerrillabeweging in korte tijd omscholen tot een regime dat het land kan besturen en organiseren. Daar zijn een andere mindset en competenties voor nodig. Maar merk in dat verband toch het volgende op: hun opmars in Afghanistan is zeer snel verlopen. Bij dat blitzoffensief is eigenlijk niet zo hard gevochten. Het lijkt erop dat de talibanstrijders veel deals konden maken met lokale commandanten om zich over te geven. Dat wijst er ook op dat er een grondige politieke voorbereiding is geweest, zodat de taliban vlug de macht konden overnemen. Dit was meer een politieke overwinning dan een militaire.”

De laatste Amerikaanse militair heeft Afghanistan verlaten. Waar dacht u aan toen u die foto zag?

“De hele saga in Afghanistan is een heel frappant voorbeeld van wat je met militaire macht als instrument voor buitenlandse politiek kunt bereiken. Na de Koude Oorlog heeft het Westen nog op drie belangrijke plaatsen ingegrepen: Bosnië, Kosovo en Afghanistan. Over Irak was er al geen consensus meer om troepen te sturen. In Syrië en Libië zijn maar heel beperkte ingrepen gebeurd.

“Nu zal er volgens mij nog veel meer terughoudendheid zijn om nog aan zulke operaties te beginnen. De interventie in Afghanistan is ontstaan vanuit het idee dat het maar een tijdelijke opdracht zou zijn. Maar dan bleek dat de missie erg lang duurde en ontzettend veel geld kostte. Alles wat de westerse mogendheden er hebben opgebouwd, is uiteindelijk als een kaartenhuisje in elkaar gestort. Dan is de conclusie dat je zulke operaties enkel nog moet ondernemen als je bereid bent om een heel hoge prijs te betalen, zowel qua tijd als qua middelen.

“Militair ingrijpen werd altijd gezien als een belangrijk instrument voor buitenlandse politiek. Maar Afghanistan heeft nu aangetoond hoe beperkt militaire macht eigenlijk is. Daarom zal het volgens mij een keerpunt zijn voor ons denken over grote buitenlandse interventies.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234