Zaterdag 21/09/2019

Afghanistan

Afghaanse vrouwen vrezen wisselgeld te worden in vredesoverleg met Taliban

Vrouwelijke supporters voor voormalig Afghaans kandidaat vicepresident Habiba Sarabi (archiefbeeld). Beeld AP

Vrede, graag. Maar niet ten koste van de vrouwen. Met die houding bereiden maatschappelijk actieve vrouwen in Afghanistan zich voor op de vredesonderhandelingen met de Taliban – mochten die binnenkort beginnen.

De afgelopen twee weken werden in Kabul al drie vergaderingen gehouden waar vrouwen de ‘rode lijnen’ bespraken voor het vredesoverleg. Komende week is de slotbijeenkomst.

“We willen niet terug naar af”, zegt Robina Hamdard van het Afghanistan Women’s Network (AWN) telefonisch vanuit de Afghaanse hoofdstad. “We hebben de afgelopen zeventien jaar bepaalde dingen bereikt. Dat willen we niet allemaal verliezen.”

Terwijl de vrouwen beraadslaagden, spraken in Qatar delegaties van de Taliban en de Amerikaanse regering met elkaar. Afgelopen weekend kwamen ze tot een voorlopig akkoord. De VS trekken hun troepen uit Afghanistan terug als de Taliban een staakt-het-vuren afkondigen, terroristen de deur wijzen en met de Afghaanse regering gaan praten over een politieke oplossing van de burgeroorlog.

Dat in Qatar vrouwenrechten niet aan de orde kwamen is tot daar aan toe, zegt Hamdard. Maar als de Taliban en de regering van president Ashraf Ghani gaan onderhandelen, moeten ze hoog op de agenda staan. De reputatie van de Taliban is genoegzaam bekend. Er kan geen sprake van zijn dat de vrouwen worden teruggejaagd achter de muren van hun woning en het tralievenster van hun boerka.

Vrouwen van boven de 30 herinneren zich maar al te goed hoe patrouilles van het Departement ter Bevordering van de Deugd en Bestrijding van Zondigheid de straten van Kabul afstroopten, op zoek naar vrouwen met ongepaste kleding of zonder mannelijke begeleider.

Ministers

Zeker in Kabul en andere steden nemen vrouwen sinds het einde van het Taliban-regime in 2001 weer deel aan het openbare leven. Er is een groeiend reservoir van goed opgeleide vrouwen. Het parlement telt ruim een kwart vrouwen. De regering heeft vier vrouwen als minister (van de 31) en elf als onderminister.

“We zullen de regering onze ideeën voor het vredesoverleg meegeven”, zegt Hamdard. De rode lijnen zijn min of meer getrokken. “Onderwijs, werk en vrijheid”, vat ze samen. Meisjes moeten naar school, vrouwen moeten kunnen werken en de bij wet vastgelegde vrijheden moeten worden beschermd. “We hebben enkele goede nieuwe wetten.”

Zo kwam er onder Ashraf Ghani een wet over geweld tegen vrouwen en een tegen seksuele intimidatie. Ook is er een nieuwe familiewet, over de positie van vrouwen in zaken als huwelijk, scheiding, erfrecht en voogdij. Sommige wetten moeten nog door het parlement, andere wachten node op uitvoering. Tussen wet en werkelijkheid gaapt in Afghanistan een diepe kloof.

Wisselgeld

De vrees is, zegt Hamdard, dat vrouwen in het vredesberaad als wisselgeld worden gebruikt. Daarom willen ze zelf aan tafel zitten, mocht er straks met de Taliban worden gesproken. In principe is daar al in voorzien. De presidentiële commissie voor de vredesonderhandelingen telt drie vrouwen: minister van Informatie en Cultuur Hasina Safi, onderminister voor Vluchtelingen Alema Alema en parlementslid Shagul Rizai.

Een van de drie commissies die president Ghani adviseren over het vredesoverleg bestaat uit vrouwen, onder wie Robina Hamdard. Ghani heeft zich altijd een pleitbezorger betoond van de vrouwenzaak. En anders is daar altijd nog first lady Rula Ghani, afkomstig uit een christelijk Libanese familie, om hem op het rechte pad te houden.

Dat het voor de Afghaanse vrouwen vaak vechten tegen de bierkaai is, blijkt ook uit een onderzoek van UN Women en Promundo (een organisatie die mannen vrouwvriendelijker wil maken), dat deze week werd gepresenteerd. Twee van de drie Afghaanse mannen zijn er fel op tegen vrouwen meer vrijheid te geven; die hebben ze al meer dan genoeg. Ook zijn vrouwen volgens hen “te emotioneel” om leiding te geven. Nog geen 30 procent van de vrouwen is het daarmee eens. Voor het onderzoek werden tweeduizend volwassenen in veertien provincies ondervraagd.

Volgens Promundo-directeur Gary Barker is er een enorm verschil tussen mannen en vrouwen, wat betreft hun opvattingen over gelijkheid. Zo meent driekwart van de vrouwen evenveel recht te hebben op werk als hun echtgenoten. Slechts 14 procent van de mannen vindt dat. “Het goede nieuws is dat de hang van vrouwen naar gelijke rechten niet is getemd tijdens de jaren onder de Taliban.”

Jonge mannen conservatiever

Eén onderzoeksresultaat is volgens Barker extra zorgelijk: jonge mannen in Afghanistan zijn conservatiever dan hun oudere seksegenoten. Hetzelfde zag Promundo in Egypte, Palestina en Marokko. Elders op de wereld zijn jongeren juist ruimdenkender.

Barker: “Er gaat iets fout met deze generatie. Door de hoge werkloosheid weten ze niet wat ze aanmoeten met hun rol als kostwinner en beschermer van de familie. Ze zijn gefrustreerd en verward en worden daardoor boos op vrouwen. Hoe krijg je ooit jonge vrouwen aan het werk als hun mannelijke leeftijdgenoten geen baan hebben?”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234