Zaterdag 21/05/2022

Affaire d'honneur maar ook pain in the ass: de Africa Cup

Volgende week zaterdag openen thuisland Mali en Liberia de Africa Cup, het tweejaarlijkse voetbalfeest van en voor het zwarte continent. Une affaire d'honneur voor de Afrikaanse voetballers, maar tegelijkertijd een behoorlijke pain in the ass van de Europese clubs. Telkenmale ziet een coach een of meer van zijn basisspelers voor ettelijke weken vertrekken. Aimé Anthuenis: 'Wanneer ze gaan, weet je. Wanneer ze terugkomen, is een andere vraag.' In de Belgische competitie worden van de vijf titelkandidaten Racing Genk, Anderlecht, Standard en Gent zwaar getroffen. Enkel Club Brugge lijkt voorlopig gevrijwaard van het 'kwaad'.

Kurt Boes

Sef Vergoossen, de Nederlandse coach van Racing Genk, ligt nauwelijks wakker van de Africa Cup en zijn vervelende bijverschijnselen. "Je moet daar niet moeilijk over doen", zegt hij. "Je moet je hoofd niet breken over de spelers die vertrokken zijn maar je concentreren op hen die je wel nog ter beschikking hebt. Trouwens, toen we op 27 juni aan de voorbereiding voor het nieuwe seizoen begonnen, wisten we dat we hier rekening mee moesten houden."

Toch zorgt de Africa Cup voor een serieuze aderlating bij Genk. Moumouni Dagano (Burkina Faso), de vlot scorende spitsbroeder van Wesley Sonck, Didier Zokora (Ivoorkust), misschien wel de meest talentvolle centrale verdediger op de Belgische velden, en Akran Roumani (Marokko), de vaste linkerflankverdediger, alle drie zijn ze naar Mali. AA Gent-trainer Patrick Rémy ziet met Nasredine Kraouche (Algerije) en Djima Oyawolé (Togo) twee basisspelers vertrekken. De Egyptenaar Ahmed Hosny is de derde Gentenaar die weg is.

Ook voor landskampioen Anderlecht komt het Afrikaanse landenkampioenschap niet meteen gelegen. Paars-wit, al gehandicapt door een rist blessures, zal het nu ook nog eens zonder Aruna Dindane (Ivoorkust), Lamine Traoré (Burkina Faso) en Tarek El Said (Egypte) moeten doen. Van Standard zijn George Blay (Ghana) en Rabiu Afolabi (Nigeria) naar Afrika en zijn de geblesseerde Ali Lukunku (Kongo) en Mohamed El Yamani (Egypte) voor de competitie geschorst (tot hun land uitgeschakeld is op de Africa Cup) omdat zij hun selectie weigerden. (Lukunku mocht gaan van Standard, maar koos ervoor om zijn blessure hier te laten helen, KB).

Enkel Club Brugge lijkt voorlopig de hele kern in België te kunnen houden. Directeur Antoine Vanhove blijft voorzichtig. "Het zou me niet verbazen als we hier straks toch nog een fax ontvangen voor Lembi." De vrees van Vanhove is niet volledig onterecht. De deadline voor het indienen van de definitieve selecties mag dan sinds woensdag middernacht verstreken zijn, van Nigeria, Kameroen en Kongo, Lembi's geboorteland, kwam er bij de organisatie nog geen blad uit de fax gerold.

Bij een aantal Belgische clubs reageerde het faxtoestel wel al op belsignalen uit Afrika. Patrick Rémy "Ik ben twee titularissen kwijt: 20 procent van mijn team. Met Oyawolé verlies ik een doelpuntenmaker, met Kraouche mijn man op het middenveld naast Verschuere."

Aimé Anthuenis had zich oorspronkelijk geen zorgen gemaakt. "We wisten op voorhand welke spelers we zouden missen en waren van oordeel dat we dat zouden kunnen opvangen met onze kern." Maar die is momenteel zeker in de verdediging behoorlijk uitgedund door blessures van Oyen, Pirard, Ilic, Doll en De Boeck, ook al zijn die twee laatsten in principe vanaf volgende week opniew inzetbaar. "Nu is het vooral een tegenslag dat Traoré weg is."

Genk heeft de nodige vervangers voor zijn afwezigen. David Paas is opnieuw opgevist uit de C-kern. "Maar dat staat los van de onbeschikbaarheid van Moumou", benadrukt Vergoossen. "David was gewoon goed bezig." En bij PSV huurden de Limburgers het jonge talent Jürgen Colin om de beschikbare plaats van Zokora in te vullen.

"Afwezigheden vanwege de Africa Cup kun je opvangen", voegt Anderlecht-coach Anthuenis toe. "De onbeschikbaarheid van Ilic, die drie maanden buiten strijd is, zal straks in de eindafrekening zwaarder doorwegen."

Bovendien heeft een club die door internationale wedstrijden of toernooien in ademnood komt, nog altijd een vangnet. Ze heeft immers het recht om een wedstrijd te laten uitstellen als ze minstens drie van haar spelers met interlandverplichtingen ziet wegvallen. En als de vraag ten laatste tien dagen voor de wedstrijd aan de Belgische voetbalbond wordt overgemaakt. Standard maakte donderdag van die mogelijkheid gebruik en laat de wedstrijd op Germinal Beerschot van zondag 20 januari alvast naar een latere datum verschuiven. Voor Rémy is dat geen optie. "Nu kunnen we tenminste zien of onze groep voldoende solide is." Ook Vergoossen is geen voorstander. "Aan uitstellen zitten veel haken en ogen. Je krijgt een heel onregelmatig competitieverloop. En wanneer moet je dan die wedstrijden weer inhalen? De kalender is zo al druk genoeg. Wanneer komen je spelers trouwens terug? En hoe?"

Wanneer en hoe? In combinatie met de woorden 'onze voetballers' en 'Africa Cup' moeten dat zowat de twee meest gestelde vragen door clubleiders zijn in deze periode. Ze zien hun spelers immers niet graag vertrekken naar Afrika, want ze weten dat ze hun duurbetaalde profs dan voor een hele tijd kwijt zijn. Vaak worden die immers al enkele weken voor de Cup in een trainingskamp verwacht en zodra het toernooi afgelopen is, willen sommigen al eens blijven hangen. "Wanneer ze vertrekken, weet je", zegt Anthuenis. "Wanneer ze terugkomen, is meestal een andere vraag. Als ze snel uitgeschakeld zijn, zie je ze ook snel terug. Dan maken ze wel dat ze niet langer dan nodig in hun land moeten blijven. Maar als ze winnen, kan het al eens langer duren." Ebou Sillah van Club Brugge was twee jaar geleden zes weken weg. En Sef Vergoossen moest toen als coach van Roda JC de Kameroener Bernard Tchoutang en de Nigeriaan Garba Lawal liefst twaalf speeldagen missen. De eerste won met zijn land de finale van de tweede. Voor beiden was het feesten geblazen. "Vervolgens ontvangst bij de president en dan natuurlijk nog even bij de familie langs."

Willy Verhoost, directeur sportzaken bij Lokeren, kent de verhalen. Hij speurt geregeld het Afrikaanse continent af op zoek naar zwarte parels. "Ik heb ginder genoeg Afrikaanse voetballers gezien die profiteren van de plotselinge vrijheid en de Europese discipline snel vergeten zijn. Ze trainen niet of nauwelijks, nemen hun medicatie niet en staan dan enkele weken later terug in België met malaria. Velen profiteren er inderdaad ook van om de familie nog eens op te zoeken. De reis is toch betaald en zo kunnen ze dan meteen hun winstpremie van 3.000 of 4.000 dollar aan de familie schenken, zodat die ook weer een tijd verder kan."

Sef Vergoossen heeft op dat vlak zijn lesje geleerd en na samenspraak met de technische commissie heeft Racing Genk besloten om een mannetje mee te sturen. Iemand die een oogje in het zeil kan houden. Vergoossen: "Meer iemand die constant voeling heeft met onze spelers, iemand die contact houdt en meteen alles kan regelen voor de terugvlucht als het land van een van hen uitgeschakeld is. Bovendien maakt hij van de gelegenheid gebruik om te scouten." Ook Anderlecht stuurt waarschijnlijk een talentenjager.

De laatste jaren is de uitstraling van de Africa Cup alleen maar toegenomen. De organisatie is mee gegroeid en er volgens Verhoost ook zienderogen op vooruitgegaan. De spelers krijgen de beste verzorging, huizen in de beste hotels. Ze nemen hun job ook serieuzer. "Ze beseffen dat een sterke prestatie op de Africa Cup een springplank kan zijn naar de beste buitenlandse competities. De internationale pers komt er massaal op af. Alle grote teams sturen hun scouts. Bovendien kunnen ze tijdens zo'n kampioenschap hun aantal interlands gevoelig opdrijven en dat is dan weer belangrijk voor een transfer naar de Premier League." Wil je als Afrikaan in de Engelse competitie aan de slag, dan moet je immers een minimumaantal interlands gespeeld hebben.

Maar los van de te versieren transfers is de Africa Cup vooral une affaire d'honneur. "Als een Afrikaan voor zijn land kan voetballen," zegt Verhoost, "is dat een ongelooflijke eer, zeker op de Africa Cup. Toch zijn er steeds een aantal Afrikanen die bedanken voor die eer, die hun (toekomst bij hun) club belangrijker vinden. Zoals Nzelo Lembi bij Club Brugge bijvoorbeeld. Vanhove: "Lembi is nooit geïnteresseerd geweest. Hij wilde zijn carrière hier uitbouwen." Basisplaatsen zijn immers schaars en de kans is groot dat een Afrikaan bij zijn terugkeer na ettelijke weken op de bank terechtkomt. "Nader (doelman op overschot bij Club, KB) hebben we dan weer bewust een transfer naar Egypte gegund, omdat hij zich zo via de Africa Cup in de kijker kan spelen."

"Elke Afrikaan die kan, gaat", beweert Verhoost. "Daar ben ik bijna zeker van. Dit toernooi ligt hen veel nauwer aan het hart dan iedereen denkt. Als er Afrikanen zogezegd niet willen gaan, heeft dat volgens mij meer te maken met de druk die vanuit de clubs op hen gelegd wordt. De clubs zullen wat dat betreft trouwens moeten inbinden, want met de nieuwe reglementering van de Fifa staan de Afrikaanse landen sterker. Als een speler nu zijn selectie weigert, kan hij geschorst worden en dus ook niet voor zijn club spelen." Zoals Ali Lukunku en Mohamed El Yamani.

"We pleiten al jaren om de periode van het Afrikaanse kampioenschap te laten samenvallen met die van het EK. Dan zou je al die problemen niet hebben", zegt Vanhove, die overigens ten stelligste beweert dat hij Lembi nooit verplicht heeft om de Africa Cup voor Club opzij te schuiven. Er liggen plannen op tafel om vanaf 2004 beide kampioenschappen op hetzelfde moment te organiseren. Vanaf dan zullen ook Afrikaanse spelers niet meer voor de verscheurende keuze staan of ze nu hun land dan wel hun club op één moeten zetten. "Velen leven in dubio", zegt Vergoossen. "Vooral jongere spelers willen vaak hier blijven, maar ze kunnen en durven niet neen te zeggen. Ze hebben nog niet de status om zich dat te permitteren." Maar aarzelende spelers worden meestal snel over hun twijfel heen geholpen. Hetzij door het land, hetzij door de club in kwestie. De Tunesische voetbalinternational Adel Sellimi van SC Freiburg 'moest' afzeggen voor de Africa Cup omdat zijn Duitse club hem anders geen nieuw contract zou geven.

Dreigementen in de omgekeerde richting zijn vaak levensbedreigender. Zeker in Ivoorkust. Sef Vergoossen haalt de Feyenoorder Bonaventure Kalou aan. Zijn familie kreeg allerlei dreigementen tot Kalou toch toezegde. "Ik ben er zeker van dat Aruna zijn land niet meer binnen mag als hij zijn selectie naast zich neerlegt", zegt Anthuenis.

Meer nog dan waar ook ter wereld is het voetbal in Afrika meer dan enkel een sportieve gebeurtenis. Voor vele regeringen is het een staatszaak geworden. Een manier om de bevolking even van de dagelijkse beslommeringen te helpen. "Europa beseft dat niet", zegt Verhoost. "De mensen ginder hebben nauwelijks iets anders dan voetbal. Ze leven voor en van het voetbal. Iedereen zit tijdens de Africa Cup voor de televisie. In de stadions zal het voor elke wedstrijd volle bak zijn. De regeringen maken in verhouding dan ook grote bedragen vrij voor de sport. Die landen zijn niet meteen van de rijkste en toch investeren ze enorm. De druk om te presteren is evenredig. Iedereen verlangt dat de nationale ploeg zich tot het uiterste inzet en zover mogelijk doorstoot. Als de spelers falen, wil de overheid al eens maatregelen treffen." Twee jaar geleden op de Africa Cup in Ghana kreeg het Ivoriaanse nationale team kwartierarrest in een militair kamp als gevolg van de uitschakeling in de eerste ronde. De voetballers werd een gebrek aan discipline en verlakking van het land verweten. Ze moesten hun paspoorten en mobiele telefoons afgeven. Volgens minister van Sport kolonel Major Matthias Doue werden ze vastgehouden "voor hun eigen veiligheid".

Maar omgekeerd is de erkentelijkheid immens groot als de ploeg naar behoren presteert. Zo weet Verhoost dat Patrick Zoundi, een van de jonge Afrikanen bij Lokeren, zowat een god is in Burkina Faso sinds hij bij de min-17-jarigen de finale haalde van het Afrikaanse kampioenschap. "Sindsdien is hij immers in het bezit van een 'Diploma van de president'. Zodra je zo'n 'diploma' in de hand hebt, zit je gebeiteld. Er kan je niets meer overkomen. Niemand zal je nog een haar krenken. Iedereen kent je en als je toch nog ergens mee zit, bel je gewoon even rechtstreeks naar de president. Wat ook je probleem is, de president lost het wel op."

Twee jaar geleden moest Sef Vergoossen bij Roda JC de Kameroener Bernard Tchoutang en de Nigeriaan Garba Lawal twaalf speeldagen missen. De eerste won met zijn land de finale van de tweede, en toen was het feesten geblazenAnthuenis: 'Ik ben er zeker van dat Aruna zijn land niet meer binnen mag als hij zijn selectie naast zich neerlegt'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234