Zaterdag 19/06/2021

Aeneas en Michiel

Klassieken uit de wereldliteratuur - en dan vooral de meesterwerken uit de klassieke oudheid - zijn erg in trek, zo blijkt. Zowel voor volwassenen als voor jongeren worden ze druk vertaald of bewerkt. In Nederland is Imme Dros al jaren gefascineerd door de figuur van Odysseus. Ze maakte een voortreffelijke en toegankelijke vertaling van de Odysseia en ze weefde heel wat boeiende nieuwe verhalen rond de Griekse held in Odysseus, een man van verhalen (Querido). Een bewerking van de Ilias staat op stapel. De Engelse Rosemary Suctcliff, al even geboeid door Homeros, bewerkte de Ilias en de Odysseia voor jonge lezers in Black ships before Troy.

De populaire Nederlandse auteur Paul Biegel is een verhalenverteller van de bovenste plank. In zijn jeugdboeken Nachtverhaal, Anderland, De tuinen van Dorr en andere bleek zijn talent voor breedvoerige, sterk geconstrueerde en zorgvuldig geschreven sprookjesachtige vertelsels. In 1995 bezorgde hij al een mooi uitgegeven navertelling in Het beleg van Troje (Holland), waarin de originele verhaallijn trouw gevolgd werd. Eigenlijk ging het om een vertaling van een Tsjechische bewerking van de Ilias, die was gemaakt in samenwerking met classicus Patrick Nieuwenhuyse. De klassieke verhaalstof blijft Biegel blijkbaar intrigeren. Hij publiceerde onlangs een "leesbare" omzetting van de Aeneis van Vergilius, alweer in nauwe samenwerking met Nieuwenhuyse. Opsommingen en omschrijvingen die bij de twintigste-eeuwse lezer geen weerklank meer vinden zijn weggelaten, zegt het voorwoord. Biegel baseerde zich vooral op de Nederlandse prozavertaling van M. A. Schwarz uit 1989. Vergilius' Aeneis omvat twaalf boeken. In de eerste zes worden de omzwervingen van Aeneas beschreven, die in Italië een nieuw Troje moet gaan stichten. De tweede reeks van zes gaat over oorlog, liefde en intriges. Biegel maakte een prozabewerking van de poëtische tekst van Vergilius. Het proza klinkt evenwel erg lyrisch en de wat plechtstatige sfeer werd in de Nederlandse versie goed bewaard. De Trojaanse held Aeneas begint zijn verhaal aan Dido, de verliefde Carthaagse koningin, meteen met het oordeel van Paris. Door de boeiende avonturen heen krijgt de jonge lezer een schitterende introductie in de mythologie van de oudheid en de kuiperijen van de goden, én een uitzicht in de verre ontstaansgeschiedenis van Rome. De levendige dialogen maken deze Aeneis erg genietbaar voor een jong publiek. Het boek is bovendien prachtig uitgegeven. De mooie illustraties van Fiel van der Veen in overwegend bruin, grijs en oker zijn helemaal geïnspireerd door afbeeldingen op Griekse vazen. Een uitvoerige namenlijst achteraan is een ideale hulp bij het onthouden van wie wie ook weer was. De zwerftochten ven Aeneas maakt voor jongelui van vandaag veel duidelijk over de nooit veranderende mens en is daarom alleen al een indrukwekkende en leerrijke aanwinst.

De Nederlandse schrijfster Henriëtte van Eyck ligt een stuk dichter in de herinnering en de geschiedenis. Uitgeverij Fontein/Houtekiet gaf onlangs Michiel, de geschiedenis van een mug, een van haar jeugdboeken, opnieuw uit in de fraaie reeks Klassieke Jeugdboeken. Haar speelse, humoristische en ironische verhalen voor volwassenen en kinderen inspireerden later Carmiggelt, Bomans en A. M. G. Schmidt. Michiel verscheen voor het eerst in 1940. De wat breedvoerige verteltrant en de pre-feministische rolpatronen mogen dan wat gedateerd klinken, toch is dit verhaal over een Hollandse muggenfamilie uitermate charmant en ook vandaag nog uiterst genietbaar voor kinderen die houden van gezellige verhalen met een dosis spanning. Knusse huiselijkheid voert de hoofdtoon. Er wordt veel thee gedronken met weespermoppen, borstplaat en kandijklontjes. Wegens de drukke muzikale bezigheden van vader Simeon, dirigent van de muggenzangvereniging Gonskunst, wordt besloten voor één keer niet te gaan overwinteren in Groot-Gonzië. Het wordt een ongewone winter vol "loopjes en trillertjes en zoemen en gonzen", vol schrik ook voor de stofzuigeraanval van de menselijke medebewoners en voor de wespenrover Foetsjiefang, vol nieuwe ontmoetingen met onder meer sinterklaas en de kerstman. Probleemzoon Michiel met het blauwe matrozenpakje is maar een matige zoemer die er nog niet in slaagde ook maar één mens te bijten. Erger nog: "Hij vergat soms helemaal dat ie een mug was." Maar naarmate de gebeurtenissen vorderen ontpopt Michiel zich als een gevierde held en een echte mug. Henriëtte van Eyck slaagt er goed in twee parallelle en gelijksoortige werelden op te roepen: die van de mensen en die van de insecten, die hetzelfde huis bewonen. Beide soorten organiseren het leven haast op dezelfde manier, volgen dezelfde rituelen en wonen in identieke interieurs. De muggenvader leest voor het slapengaan (en sedert vorige week weten we van Piet Grijs in Vrij Nederland dat de mug twee uur later dan de mens naar bed gaat!) voor uit De sprookjes van Tante de Eend, speciaal bewerkt voor de muggenjeugd. Gouvernante Dame-Mot van haar kant zorgt voor onderricht in de Franse taal ("La souris est dans la pipe de papa") en in goede manieren. Grappig is hoe de insecten, ondanks hun menselijke trekjes, toch hun dierlijke geaardheid bewaren. Zo kun je je met mensenogen bijvoorbeeld levendig voorstellen hoe de wespenvrouw Faseliene bij de beklimming van een raam door het gewicht van haar bagage steeds weer naar beneden glijdt. De prachtige zwartwitillustraties van Raymond Huisman passen perfect bij de sfeer van het boek

.Annemie Leysen

Vergilius (naverteld door Paul Biegel, met illustraties van Fiel van der Veen), De zwerftochten van Aeneas, Holland. Henriëtte van Eyk, Michiel, de geschiedenis van een mug, De Fontein/Houtekiet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234